کتاب می جان گیلان

کتاب می جان گیلان نوشته آرش احمد راجی مجموعه‌ای از ۱۰ ترانه‌ی گیلکی برای سازهای ایرانی است که انتشارات آکادمی علوم آن را منتشر کرده است. محور اصلی این کتاب، نت‌نویسی و تنظیم ترانه‌هایی از شرق و مرکز گیلان است؛ آثاری که بخشی از حافظه‌ی شنیداری موسیقی محلی را به‌شکل مکتوب در دسترس می‌گذارند. در کنار نت‌ها، متن ترانه‌ها و توضیحاتی درباره‌ی شیوه‌ی تنظیم و تفاوت‌های لهجه‌ای هم آمده است و همین موضوع کتاب را به منبعی برای پیوند میان اجرا، زبان گیلکی و موسیقی ناحیه‌ای تبدیل می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب می جان گیلان

کتاب می جان گیلان اثر آرش احمد راجی بر گردآوری، تنظیم و نت‌نویسی ۱۰ ترانه‌ی گیلکی تمرکز دارد؛ ترانه‌هایی که از ناحیه‌های شرق و مرکز گیلان انتخاب شده‌اند و برای اجرا با سازهای ایرانی آماده شده‌اند. هسته‌ی اصلی این کتاب فقط ثبت ملودی نیست، بلکه حفظ بخشی از زبان، لحن و حال‌وهوای موسیقی محلی هم هست. نویسنده در توضیحات آغازین گفته است که از نشانه‌گذاری اختصاصی برای یک ساز مشخص پرهیز کرده تا امکان اجرای قطعات برای سازهای بیشتری فراهم باشد. همین تصمیم نشان می‌دهد که اثر، هم به اجراکننده فکر کرده و هم به ماندگاری ترانه‌ها در قالبی قابل‌استفاده برای آموزش و بازخوانی.
کتاب می جان گیلان از چند جهت جلب توجه می‌کند. نخست اینکه ترانه‌های شناخته‌شده‌ای مانند رعنا، آها بوگو، آی لیلی، بنفشه گول، نیل بزه دستمال، گول پامچال، کاشکی اون روز نگفته بیم تی ناز مره بیه، حیران حیران، یه قل دو قل و رامسر را کنار هم آورده است. دوم اینکه متن شعرها نیز در کنار نت‌ها آمده و به تفاوت‌های لهجه و عادت شنیداری مناطق مختلف اشاره شده است؛ بنابراین کتاب فقط یک دفتر نت نیست و رد زبان گیلکی را هم در خود نگه می‌دارد. نویسنده همچنین توضیح داده که بعضی قطعات براساس اجرای اصلی نت‌نویسی شده‌اند و بعضی دیگر با الهام از آهنگ اصلی تنظیم شده‌اند. در پایان نیز دغدغه‌ی احیای زبان مادری و ایجاد پیوند میان نسل جدید و فرهنگ گیلکی مطرح شده است. از دل این نکات می‌توان فهمید که این کتاب در مرز میان موسیقی، حافظه‌ی محلی و ثبت فرهنگی حرکت می‌کند.

خلاصه کتاب می جان گیلان

کتاب می جان گیلان مجموعه‌ای از ۱۰ ترانه‌ی گیلکی است که آرش احمد راجی آن‌ها را برای سازهای ایرانی تنظیم و نت‌نویسی کرده است. کتاب از ترانه‌های شناخته‌شده‌ی محلی بهره می‌گیرد و در کنار نت‌ها، شعر هر قطعه را هم می‌آورد تا اجرا و درک فضای اثر کامل‌تر شود. مقدمه‌ی نویسنده نشان می‌دهد که هدف فقط ثبت ملودی‌ها نبوده، بلکه حفظ بخشی از زبان گیلکی و نزدیک‌کردن نسل تازه به این میراث شنیداری هم اهمیت داشته است. اشاره به تفاوت‌های لهجه‌ای، پرهیز از محدودکردن قطعات به یک ساز خاص و تکیه بر اجراهای شناخته‌شده، محتوای این کتاب را به مجموعه‌ای کاربردی برای بازخوانی و اجرای ترانه‌های گیلکی تبدیل کرده است.

چرا باید کتاب می جان گیلان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب می جان گیلان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب ۱۰ ترانه‌ی گیلکی را به‌صورت نت‌نویسی‌شده و قابل‌اجرا برای سازهای ایرانی در اختیار می‌گذارد.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب، متن ترانه‌ها را در کنار ملودی‌ها می‌بیند و ارتباط دقیق‌تری میان شعر و موسیقی پیدا می‌کند.
• کتاب به حفظ و ثبت بخشی از موسیقی محلی گیلان کمک می‌کند و آن را از حالت صرفاً شنیداری بیرون می‌آورد.
• نویسنده با پرهیز از نشانه‌گذاری مخصوص یک ساز، امکان استفاده از قطعات را برای اجراکنندگان سازهای مختلف بیشتر کرده است.
• اشاره به تفاوت‌های لهجه‌ای و عادت‌های شنیداری، کتاب را به منبعی مفید برای توجه هم‌زمان به موسیقی و زبان گیلکی تبدیل می‌کند.
• ترکیب ترانه‌های شناخته‌شده با یک قطعه‌ی ساخته‌ی خود نویسنده، تصویری روشن از پیوند میان بازآفرینی و خلق موسیقی محلی ارائه می‌دهد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب می جان گیلان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• نوازندگانی که می‌خواهند ترانه‌های گیلکی را با سازهای ایرانی اجرا کنند.
• خوانندگانی که به موسیقی محلی گیلان و ثبت مکتوب آن علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند متن و ملودی ترانه‌های گیلکی را کنار هم بررسی کنند.
• کسانی که دغدغه‌ی حفظ زبان گیلکی و پیوند آن با موسیقی ناحیه‌ای را دارند.
• هنرجویانی که به‌دنبال مجموعه‌ای از قطعات محلی برای تمرین، اجرا و آشنایی با فضای موسیقایی گیلان هستند.