کتاب المعیار و الموازنه

کتاب المعیار و الموازنه (المِعْیَارُ وَ المُوَازَنَة فی فضائل الامام أمیر المؤمنین علی‌بن ابی‌طالب(ع)) نوشته ابوجعفرمحمدبن عبدالله اسکافی معتزلی و ترجمه محمود مهدوی دامغانی است که انتشارات حکمت آن را منتشر کرده است. این اثر به موضوع فضائل و برتری امیرالمؤمنین علی (ع) می‌پردازد و استدلال خود را بر پایه‌ی روایت‌ها، گزارش‌های تاریخی، خطبه‌ها، نامه‌ها و گفتارهایی پیش می‌برد که در متن کتاب گرد آمده‌اند. در کنار بحث‌های اعتقادی بخش‌های مهمی از سخنان و مواضع امام علی (ع) نیز در آن آمده و همین موضوع به کتاب چهره‌ای فراتر از یک بحث صرفاً جدلی داده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب المعیار و الموازنه

کتاب المعیار و الموازنة (در برتری امیرالمؤمنین علی (ع)) از ابوجعفرمحمدبن عبدالله اسکافی معتزلی اثری است که محور اصلی آن بررسی فضائل امیرالمؤمنین علی (ع) و استدلال درباره‌ی برتری او پس از پیامبران است. کتاب از همان آغاز اختلاف‌های تاریخی و اعتقادی پیرامون این موضوع را مطرح می‌کند و می‌کوشد نشان دهد این اختلاف‌ها فقط بر پایه‌ی نقل‌های پراکنده شکل نگرفته‌اند، بلکه با تعصب، رقابت‌های سیاسی و داوری‌های جانب‌دارانه نیز گره خورده‌اند. مترجم در مقدمه جایگاه مؤلف و اهمیت این اثر را در میان نوشته‌های کهن توضیح داده و نشان داده است که چرا این کتاب در سنت کلامی و تاریخی اهمیت دارد.
این کتاب فقط به طرح یک ادعا بسنده نمی‌کند. فهرست بلند و متنوع آن نشان می‌دهد که ابوجعفرمحمدبن عبدالله اسکافی معتزلی برای پیشبرد بحث از چند مسیر هم‌زمان استفاده کرده است؛ نقل فضائل، مقایسه‌ی رفتارها، بررسی ماجراهای پس از رحلت پیامبر (ص)، بازخوانی جنگ جمل و صفین، نقل نامه‌ها و خطبه‌ها و آوردن نمونه‌هایی از حکمت، پارسایی، بردباری، دادگری و شیوه‌ی حکومت‌داری امام علی (ع). در بخش‌های مختلف عنوان‌هایی دیده می‌شود که هرکدام به یک گره‌ی مهم تاریخی یا اعتقادی می‌پردازند؛ از سبب انحراف مردم از امام علی (ع) گرفته تا حدیث غدیر، حدیث منزلت، نقد برخی روایت‌های مجعول و نمونه‌هایی از گفتارهای آن حضرت درباره‌ی دنیا، تقوا، عدالت، علم و امر به معروف.
این کتاب از این جهت هم جالب است که فقط بر گزارش رویدادها تکیه ندارد و در کنار آن لحن استدلالی و مقایسه‌ای پررنگی دارد. ابوجعفرمحمدبن عبدالله اسکافی معتزلی بارها رفتار شخصیت‌ها را کنار هم می‌گذارد و از دل این سنجش نتیجه‌ی مورد نظرش را بیرون می‌کشد. در نتیجه فضای کتاب هم تاریخی است، هم کلامی و هم آمیخته با نقل‌های اخلاقی و حکمی. حضور خطبه‌ها، نامه‌ها و پاسخ‌های امام علی (ع) به پرسش‌ها نیز باعث شده است کتاب فقط درباره‌ی یک شخصیت نباشد، بلکه بخشی از اندیشه و منش او را هم پیش چشم بگذارد.

خلاصه کتاب المعیار و الموازنه

کتاب المعیار و الموازنه با طرح این پرسش آغاز می‌شود که چرا با وجود فضائل فراوان امیرالمؤمنین علی (ع) گروهی از مردم از او روی‌گردان شدند. مؤلف در ادامه با گردآوری روایت‌ها و گزارش‌های تاریخی می‌کوشد نشان دهد که برتری امام علی (ع) را می‌توان از چند زاویه دید؛ پیشگامی در اسلام، دانش، شجاعت، بردباری، عدالت، عبادت، شیوه‌ی برخورد با مخالفان و جایگاه او در سخنان پیامبر (ص). سپس ماجراهای مهمی مانند بیعت، جنگ جمل، صفین، رفتار یاران و مخالفان و نیز نامه‌ها و خطبه‌های امام علی (ع) مطرح می‌شوند تا این تصویر کامل‌تر شود. بخش‌های پایانی هم نمونه‌هایی از حکمت‌ها، پاسخ‌ها و گفتارهای آن حضرت را در موضوعاتی چون دنیا، تقوا، حکومت و حق‌جویی در بر می‌گیرد.

چرا باید کتاب المعیار و الموازنه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب المعیار و الموازنه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب مجموعه‌ای گسترده از روایت‌ها، خطبه‌ها، نامه‌ها و گزارش‌های مربوط به امیرالمؤمنین علی (ع) را در یکجا گرد آورده است.
• خواننده با مطالعه‌ی این اثر می‌تواند استدلال‌های تاریخی و اعتقادی مربوط به برتری امام علی (ع) را در قالبی پیوسته دنبال کند.
• این کتاب فقط به فضائل فردی نمی‌پردازد و موضوعاتی مانند بیعت، جنگ جمل، صفین، عدالت، حکومت‌داری و برخورد با مخالفان را هم بررسی می‌کند.
• بخش‌های پایانی کتاب امکان آشنایی با نمونه‌هایی از گفتارهای حکمی و اخلاقی امام علی (ع) را فراهم می‌کند.
• مقدمه‌ی مترجم جایگاه مؤلف و اهمیت متن را در میان منابع کهن روشن‌تر می‌کند و به فهم بهتر کتاب کمک می‌کند.

خواندن کتاب المعیار و الموازنه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب المعیار و الموازنه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• کسانی که به متون تاریخی و اعتقادی درباره‌ی امیرالمؤمنین علی (ع) علاقه‌مند هستند.
• خوانندگانی که می‌خواهند با استدلال‌های کهن درباره‌ی فضائل و برتری امام علی (ع) آشنا شوند.
• کسانی که به خطبه‌ها، نامه‌ها و گفتارهای منسوب به امام علی (ع) علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند ماجراهای جمل و صفین را در پیوند با بحث فضائل و امامت دنبال کنند.
• پژوهشگرانی که در جست‌وجوی یک متن قدیمی با مقدمه و ترجمه‌ی فارسی هستند.