کتاب ارتباط صنعت و دانشگاه

کتاب ارتباط صنعت و دانشگاه (آینده‌ای تابناک، پیشینه‌ای تاریک) نوشته‌ی مسعود شفیعی است که مرکز نشر دانشگاه صنعتی امیرکبیر آن را منتشر کرده است. نویسنده که استاد دانشکده‌ی مهندسی برق دانشگاه صنعتی امیرکبیر و دبیر کمیته‌ی دائمی کنگره‌ی سه‌جانبه است در این کتاب به تجربه‌ی چند دهه تلاش برای پیوند میان دانشگاه، صنعت و دولت پرداخته است. ساختار اثر بر محور کنگره‌ی سراسری همکاری‌های دولت، دانشگاه و صنعت برای توسعه‌ی ملی و اسناد و سخنرانی‌های آن شکل گرفته است. تمرکز اصلی بر تاریخچه‌ی آموزش عالی و صنعت در ایران، سیر تحول ارتباط این دو و نقش کنگره‌های سه‌جانبه در سیاست‌گذاری ملی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب ارتباط صنعت و دانشگاه

کتاب ارتباط صنعت و دانشگاه اثری است که مسعود شفیعی آن را بر پایه‌ی تجربه‌ی نزدیک خود از کنگره‌ی سراسری همکاری‌های دولت، دانشگاه و صنعت برای توسعه‌ی ملی تدوین کرده است. نویسنده در مقدمه و معشوقه، مسئله‌ی وابستگی فناورانه، ضرورت خودکفایی و نقش دانشگاه در جذب و هضم فناوری را در چارچوب پیام انقلاب اسلامی و شعارهایی مانند «نه شرقی، نه غربی» توضیح داده است. در همین بخش‌ها به دیدگاه‌هایی از امام خمینی، مقام معظم رهبری، متفکرانی چون روژه گارودی، حسین عظیمی و عبدالسلام استناد شده تا نشان داده شود توسعه‌ی صنعتی بدون زیرساخت علمی و فرهنگی پایدار نمی‌شود. کتاب ارتباط صنعت و دانشگاه پس از پیشگفتار در پنج فصل و هشت بخش تنظیم شده است. فصل اول به پیام‌ها اختصاص دارد و پیام رئیس‌جمهور وقت و چند پیام رسمی یونسکو به کنگره‌های سوم تا پنجم را در خود جای داده است. فصل دوم در سه بخش، سیر تحول دانشگاه در ایران، سیر تحول صنعت و سپس سیر تحول ارتباط دانشگاه و صنعت را از قرون گذشته تا اوایل دهه‌ی ۱۳۸۰ مرور کرده است. در این فصل الگوی هشت‌دوره‌ای برای تاریخ آموزش عالی (از دوره‌ی تأخیر تا دوره‌ی تعدیل) و نیز تحلیلی از برنامه‌های توسعه، انتقال فناوری و نقش تحقیق و توسعه در صنعت ایران ارائه شده است. در فصل سوم کتاب ارتباط صنعت و دانشگاه، کنگره‌ی سراسری همکاری‌های دولت، دانشگاه و صنعت برای توسعه‌ی ملی محور اصلی است. تاریخچه‌ی شکل‌گیری کنگره، فرازونشیب‌های آن، تشکیل کمیته‌ی دائمی سیاست‌گذاری و فعالیت‌های شش دوره‌ی برگزارشده تشریح شده و سپس گزیده‌ای از سخنرانی‌های چهره‌های دولتی، دانشگاهی و صنعتی از ایران و پاکستان آورده شده است. قطعنامه‌های شش کنگره نیز در ادامه آمده تا روند شکل‌گیری اجماع سیاستی در این حوزه نشان داده شود. فصل چهارم کتاب ارتباط صنعت و دانشگاه به گفتار پایانی، جمع‌بندی و توصیه‌ها اختصاص دارد. در این بخش نویسنده با نگاهی آسیب‌شناسانه به موانع همکاری سه‌جانبه می‌پردازد؛ از نبود متولی قدرتمند در سطح عالی سیاست‌گذاری تا ضعف نهادهای واسط مانند دفاتر ارتباط دانشگاه و صنعت و مراکز تحقیقاتی مشترک. پیشنهادهایی برای تقویت نقش دولت به‌عنوان «دو بال فناوری» در کنار دانشگاه و صنعت، گسترش فرصت‌های مطالعاتی استادان در صنعت و استفاده از پایان‌نامه‌ها برای حل مسائل واقعی کارخانه‌ها مطرح شده است. فصل پنجم کتاب ارتباط صنعت و دانشگاه به ماخذشناسی اختصاص یافته است. در این فصل فهرست مقالات منتشرشده در مجموعه‌مقالات همایش‌ها، مقالات مطبوعاتی و کتاب‌های مرتبط با موضوع همکاری دولت، دانشگاه و صنعت گردآوری شده است. نویسنده در همین بخش به خلأ جدی کتاب‌هایی که مستقیماً به همکاری سه‌جانبه بپردازند اشاره کرده است و این خلأ را یکی از دلایل ضرورت ادامه‌ی فعالیت دبیرخانه‌ی کنگره و انتشار آثاری از این دست می‌داند.

خلاصه کتاب ارتباط صنعت و دانشگاه

کتاب ارتباط صنعت و دانشگاه بر محور این پرسش شکل گرفته است که چگونه می‌توان میان سه رکن دولت، دانشگاه و صنعت پیوندی پایدار و مؤثر برقرار کرد تا توسعه‌ی صنعتی و علمی کشور شتاب بگیرد. نویسنده ابتدا با مرور تاریخی آموزش عالی و صنعت در ایران، از جندی‌شاپور تا دانشگاه تهران و از کارگاه‌های سنتی تا صنایع بزرگ، نشان داده است که چرا شکاف میان تولید علم و تولید کالا شکل گرفته است. سپس با تکیه بر تجربه‌ی کنگره‌های همکاری سه‌جانبه، دیدگاه‌های مختلف درباره‌ی نقش هر یک از این سه رکن، جایگاه تحقیق و توسعه، انتقال فناوری همراه با انتقال علم و اهمیت نیروی انسانی متخصص را کنار هم قرار داده است. در پایان، مجموعه‌ای از جمع‌بندی‌ها و توصیه‌ها برای نهادینه‌کردن ارتباط دانشگاه و صنعت و تعریف نقش فعال دولت در این میان ارائه شده است.

چرا باید کتاب ارتباط صنعت و دانشگاه را بخوانیم؟

این کتاب تصویری نسبتاً جامع از تاریخ و وضعیت ارتباط دانشگاه و صنعت در ایران تا اوایل دهه‌ی ۱۳۸۰ ارائه کرده است و اسناد، پیام‌ها و سخنرانی‌های رسمی را در کنار تحلیل‌های نویسنده قرار داده است. خواننده با منطق شکل‌گیری کنگره‌های سه‌جانبه، موانع نهادی و فرهنگی همکاری و ایده‌های مطرح‌شده برای استفاده از ظرفیت دانشگاه در توسعه‌ی صنعتی آشنا می‌شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به سیاست‌گذاران علم و فناوری، مدیران دانشگاهی، مدیران صنعتی، پژوهشگران حوزه‌ی توسعه و دانشجویان علاقه‌مند به رابطه‌ی دانشگاه و صنعت پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال شناخت تجربه‌های ایران در پیوند علم، فناوری و تولید هستند.