کتاب تا روشنایی

کتاب تا روشنایی نوشته‌ی زینت ابراهیم با ترجمه‌ی دفتر هنر و ادبیات بیداری و تدوین معصومه رامهرمزی، روایتی مفصل از نهضت اسلامی نیجریه و زندگی و مبارزه‌ی شیخ ابراهیم زکزاکی است که نشر سوره مهر آن را منتشر کرده است. این کتاب زندان‌نوشت همسر شیخ زکزاکی است که در دل حبس و زیر فشار شکنجه و تهدید، تاریخچه‌ی نهضت، ریشه‌های فکری آن و نقش انقلاب اسلامی ایران در شکل‌گیری این حرکت را ثبت کرده است. متن کتاب میان روایت شخصی، تاریخ سیاسی، تحلیل فکری و خاطرات خانوادگی در نوسان است و تصویری نزدیک از بیداری اسلامی در غرب آفریقا ارائه می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تا روشنایی

کتاب تا روشنایی زندان‌نوشت زینت ابراهیم، همسر و همراه همیشگی شیخ ابراهیم زکزاکی است که در زندان و زیر سایه‌ی قتل‌عام زاریا نوشته شده و معصومه رامهرمزی آن را گردآوری و تدوین کرده است. این کتاب با پیشگفتاری از دفتر هنر و ادبیات بیداری آغاز می‌شود که در آن، مفهوم «ادبیات بیداری» و نسبت آن با انقلاب اسلامی ایران و نهضت اسلامی نیجریه توضیح داده شده است. کتاب تا روشنایی در ادامه، مقدمه‌ی مفصل گردآورنده را می‌آورد که در آن، زمینه‌ی شکل‌گیری نهضت، نقش شیخ زکزاکی، تأثیر اندیشه‌ی امام‌خمینی و روند ترجمه و تدوین متن زندان‌نوشت شرح داده شده است. سپس مقدمه‌ی خود زینت ابراهیم قرار دارد که با طرح ضرورت ثبت تاریخچه‌ی نهضت اسلامی، از خطر تحریف، شهادت فرزندانش و تصمیم او برای نوشتن در دل زندان سخن گفته است. در بخش‌های بعدی کتاب تا روشنایی، تاریخچه‌ی نهضت اسلامی نیجریه از منظر نویسنده روایت شده است؛ از مصائب پس از رحلت پیامبر و نقش استعمار در تجزیه‌ی سرزمین‌های اسلامی تا قیام شیخ عثمان بن‌فُدییُو، ورود اسلام به غرب آفریقا، شکل‌گیری نظام استعماری و سپس ظهور شیخ زکزاکی در فضای دانشگاهی نیجریه. کتاب به‌تفصیل به زندگی‌نامه‌ی شیخ، تحصیلات او، فعالیت‌های دانشجویی، سفر به ایران، دیدار با امام‌خمینی، تأسیس مدارس فودییه و سال‌های متعدد زندان پرداخته است. کتاب تا روشنایی علاوه‌بر تاریخ سیاسی، به جنبه‌های انسانی و خانوادگی نهضت هم توجه دارد؛ از نقش زنان در حرکت اسلامی، تغییر نگاه سنتی به زن، تا روایت عاشقانه و درعین‌حال آگاهانه‌ی ازدواج زینت و شیخ، تربیت فرزندان، فرزندخواندگی و شهادت شش پسر خانواده. متن کتاب میان تحلیل فکری، خاطره، گفت‌وگو و نقل اسناد جابه‌جا می‌شود و تصویری درونی از یک نهضت معاصر در غرب آفریقا ارائه کرده است.

خلاصه کتاب تا روشنایی

کتاب تا روشنایی روایت زینت ابراهیم از نهضت اسلامی نیجریه و رهبر آن، شیخ ابراهیم زکزاکی است که در زندان و پس از شهادت شش فرزندش نوشته شده است. نویسنده ابتدا توضیح می‌دهد چرا ثبت تاریخچه‌ی نهضت ضروری است و چگونه دشمنان با تحریف وقایع می‌کوشند نقش شیخ را کمرنگ کنند. سپس از ریشه‌های تاریخی استعمار در آفریقا، قیام شیخ عثمان بن‌فُدییُو و نابودی نظام اسلامی به‌دست استعمارگران می‌گوید و این گذشته را به وضعیت امروز نیجریه پیوند می‌زند. در ادامه، کتاب به زندگی و مبارزه‌ی شیخ زکزاکی، تحصیلات او، فعالیت‌های دانشجویی، نقش انجمن دانشجویان مسلمان، سفر به ایران، دیدار با امام‌خمینی و تأثیر انقلاب اسلامی بر شکل‌گیری نهضت می‌پردازد. نویسنده از دوره‌های خودسازی، بحث‌های درونی درباره‌ی «اصلاح» یا «انقلاب»، تأسیس مدارس فودییه، فشار دولت‌ها، زندان‌ها و قتل‌عام زاریا سخن گفته است. بخش مهمی از کتاب نیز به نقش زنان در نهضت، تغییر نگاه سنتی به زن، و روایت شخصی زینت از ازدواج، زندگی مشترک و همراهی‌اش با شیخ اختصاص دارد.

چرا باید کتاب تا روشنایی را بخوانیم؟

کتاب تا روشنایی امکان آشنایی نزدیک با نهضت اسلامی نیجریه، ریشه‌های فکری آن و نقش انقلاب اسلامی ایران در بیداری آفریقا را فراهم کرده است. این کتاب هم‌زمان تاریخ یک حرکت، روایت یک زن مبارز و تصویر درونی از زندگی و منش شیخ زکزاکی است و نشان می‌دهد چگونه ایمان دینی، خانواده، سیاست و مقاومت درهم‌تنیده شده‌اند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب تا روشنایی به علاقه‌مندان تاریخ معاصر جهان اسلام، پژوهشگران مطالعات آفریقا، فعالان فرهنگی و دانشجویان رشته‌های علوم سیاسی، مطالعات منطقه‌ای و مطالعات زنان پیشنهاد می‌شود؛ همچنین کسانی که به ادبیات مقاومت، زندان‌نوشت‌ها و تأثیر انقلاب اسلامی بر جنبش‌های دیگر کشورها علاقه‌مند هستند.

بخشی از کتاب تا روشنایی

«در شرایطی که دشمنان ما به‌دنبال تحریف نهضت اسلامی بودند، سخنرانی من ابهامات بسیاری را رفع و حتی بعضی اقدامات آن‌ها را خنثی می‌کرد. به‌لطف و رحمت خداوند، من یکی از کسانی هستم که از آغاز فعالیت نهضت، دعوت شیخ زکزاکی را لبیک گفتم و در جریان همهٔ پیشامدها و حوادث بودم. احمد و همکاران ما در نهضت ترجیح می‌دادند که مردم از زبان من، تاریخچهٔ نهضت را بشنوند. بعد از هشدار احمد، ضرورت ثبت تاریخچهٔ نهضت اسلامی بیشتر از قبل برایم اهمیت پیدا کرد. شروع به نوشتن کردم؛ اما به‌خاطر مشغلهٔ کاری نتوانستم آن را کامل کنم. سعی کردم از روش‌های دیگری برای ثبت تاریخچه استفاده کنم؛ مثلاً از یک نفر خواستم که با ضبط صدا و پیاده‌سازیِ گفته‌هایم، به من کمک کند. این روش هم به نتیجه نرسید؛ چون شخص پیاده‌ساز به کارش متعهد نبود. با گذشت زمان، احمد به یک مبارز و مجاهد فی‌سبیل‌الله تبدیل شد. از این بابت واقعاً خوشحال بودم. برادر بزرگش، محمد، برای تحصیل در خارج از کشور به‌سر می‌برد. احمد روزبه‌روز به من نزدیک‌تر می‌شد. تقریباً در همهٔ سفرهای تبلیغی، همراهی‌ام می‌کرد. حتی در خانه، صمیمی‌تر از قبل شده بودیم. آمادگی فکری احمد و همراهی مستمر ما، فرصت مناسبی برای انتقال دانسته‌های من به پسرم را ایجاد کرد. شروع کردم به روایت تاریخچهٔ نهضت برای احمد. همهٔ دانسته‌هایم را برای پسرم بازگو کردم تا او را برای روزی که من و پدرش در این دنیا نیستیم، آماده کنم. او این توانایی را داشت که بعد از ما، با آگاهی و اقتدار، از اندیشهٔ نهضت اسلامی دفاع کند. به پدرش هم نزدیک بود و در کارهای مختلف، به او کمک می‌کرد. تصورم این بود که روزی او به جهانیان خواهد گفت شیخ زکزاکی کیست. همیشه از پسرم می‌خواستم که هر مطلبی را به او می‌گویم، برای خواهرها و برادرهایش نقل کند. احمد مسئولیت‌پذیر و بااستعداد بود. امیدوار بودم که او بیشتر از همهٔ ما، زندگی کند؛ اما ناگهان او را شهید کردند!»