کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار

کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار نوشته مریم شمس خانی، شرحی بر بخش‌هایی از کشف‌ الاسرار و عدة‌ الابرار میبدی به‌ شمار می‌آید و به‌طور مشخص سراغ یک پرسش مهم می‌رود: زن در نگاه میبدی، به‌عنوان مفسر و عارف، چه جایگاهی دارد؟ این کتاب توسط نشر عالی نگار منتشر شده است و نویسنده با مرور آیات، حکایت‌ها و تفسیرهای میبدی تلاش کرده است نسبت میان عرفان، تفسیر و نگاه به زن را روشن‌تر کند و تفاوت لحن بخش‌های مختلف کشف‌ الاسرار را نشان دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار اثر مریم شمس خانی

کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار به قلم مریم شمس خانی بر یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات در متون دینی و عرفانی متمرکز شده است: تصویر زن در تفسیر کشف‌ الاسرار و عدة‌ الابرار میبدی. نویسنده از همان آغاز، مسئله را از دل یک پرسش روشن پیش می‌برد؛ اینکه آیا میبدی نیز مانند شماری از مفسران و عارفان، زن را با نگاهی تحقیرآمیز دیده است یا در تفسیر او می‌توان صورت دیگری از این موضوع را پیدا کرد. همین پرسش مسیر اصلی پژوهش را می‌سازد و باعث می‌شود متن فقط به نقل‌قول و گزارش محدود نماند و به مقایسه و سنجش نیز بپردازد.

کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار در چند فصل تنظیم شده و از مبادی تحقیق، روش کار و معرفی میبدی آغاز می‌کند و بعد به بخش اصلی یعنی جایگاه زن از دیدگاه او می‌رسد. در معرفی کشف‌ الاسرار توضیح داده می‌شود که این تفسیر سه نوبت دارد: ترجمه‌ی آیات، تفسیر ظاهری و تفسیر عرفانی. مریم شمس خانی نشان می‌دهد که برای فهم نگاه میبدی به زن، توجه به نوبت سوم اهمیت زیادی دارد؛ جایی که اشارات صوفیانه، تعبیرهای عاشقانه و برداشت‌های درونی او آشکارتر می‌شود.

کتاب به پیشینه‌ی پژوهش، سؤال‌های اصلی و شیوه‌ی گردآوری مطالب پرداخته است و از این راه چارچوب کار خود را روشن می‌کند. کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار فقط در پی جمع‌کردن نمونه‌ها نیست، بلکه می‌کوشد تناقض‌ها و دوگانگی‌های موجود در متن میبدی را هم نشان دهد. از یک‌ سو در برخی نقل‌ها و تفسیرهای وابسته به سنت حدیثی، زن به‌عنوان منشأ فتنه معرفی می‌شود و ازسوی‌دیگر در بخش‌های عرفانی، زن می‌تواند مظهر محبت، آرامش، معشوق‌بودن و حتی پلی برای فهم عشق الهی باشد.

مریم شمس خانی این تفاوت را به زمینه‌ی فکری میبدی و پیوند او با عرفان عاشقانه مربوط می‌داند. به‌ همین دلیل کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار برای کسانی که به تفسیر قرآن، نثر کهن فارسی، تاریخ اندیشه و مسئله‌ی زن در متون کلاسیک علاقه دارند، متنی قابل‌تأمل است؛ چون هم به خود کشف‌ الاسرار نزدیک می‌شود و هم از خلال آن، یک گره فکری قدیمی را دوباره بررسی می‌کند.

خلاصه کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار

مریم شمس خانی در این پژوهش سراغ کشف‌ الاسرار و عدة‌ الابرار میبدی رفته است تا نگاه او به زن را از دل تفسیر آیات، حکایت‌ها و اشارات عرفانی بیرون بکشد. متن از طرح مسئله و روش تحقیق شروع می‌شود، سپس میبدی و شیوه‌ی تفسیر او را معرفی می‌کند و در ادامه موضوعاتی مثل عشق به زن، جایگاه زن در خانواده و نسبت زن با سلوک عرفانی را بررسی می‌کند.

نویسنده در طول کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار نشان می‌دهد که نگاه میبدی یکدست نیست. در بعضی بخش‌ها او همراه با سنت‌های سخت‌گیرانه‌ی رایج حرکت می‌کند، اما در بخش‌های عرفانی زن را فقط عامل لغزش نمی‌بیند و گاهی او را نشانه‌ای از محبت، انس و حتی مسیری برای فهم مرتبه‌های عشق می‌داند. حاصل کارْ تصویری مقایسه‌ای از تنش میان تفسیر ظاهری و دریافت عرفانی در آثار میبدی است.

چرا باید کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب یک موضوع مشخص را در دل یکی از مهم‌ترین متون تفسیری فارسی دنبال می‌کند و پراکنده‌گویی ندارد.
• خواننده با شیوه‌ی سه‌گانه‌ی تفسیر میبدی و تفاوت میان لایه‌ی ظاهری و لایه‌ی عرفانی متن آشنا می‌شود.
• این کتاب نشان می‌دهد که نگاه به زن در متون کهن همیشه یکدست نیست و ممکن است در یک اثر چند صدای متفاوت کنار هم قرار بگیرد.
• نویسنده نمونه‌های متعددی از حکایت‌ها و تفسیرها را کنار هم می‌گذارد تا داوری بر پایه‌ی متن انجام شود.
• مطالعه‌ی این کتاب برای فهم پیوند میان عرفان عاشقانه، تفسیر قرآن و تصویر زن در نثر کلاسیک فارسی سودمند است.

خواندن کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که به تفسیرهای عرفانی قرآن و آثار میبدی علاقه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی که مسئله‌ی زن در متون کلاسیک را دنبال می‌کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند تفاوت میان لحن حدیثی و لحن عرفانی را در یک متن کهن بررسی کنند.
• کسانی که به تاریخ اندیشه‌های دینی و اجتماعی درباره‌ی زن علاقه‌مندند.
• علاقه‌مندان به نثر فارسی کهن که دوست دارند نمونه‌ای از خوانش تحلیلی یک متن قدیمی را مطالعه کنند.