کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار

کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار نوشته مریم شمس خانی است و نشر عالی نگار آن را منتشر کرده است. این کتاب شرحی بر بخش‌هایی از کشف‌الاسرار و عدة‌الابرار میبدی به‌شمار می‌آید و به‌طور مشخص سراغ یک پرسش مهم می‌رود: زن در نگاه میبدی، به‌عنوان مفسر و عارف، چه جایگاهی دارد؟ نویسنده با مرور آیات، حکایت‌ها و تفسیرهای میبدی تلاش کرده است نسبت میان عرفان، تفسیر و نگاه به زن را روشن‌تر کند و تفاوت لحن بخش‌های مختلف کشف‌الاسرار را نشان دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار

کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار نوشته مریم شمس خانی بر یکی از بحث‌برانگیزترین موضوعات در متون دینی و عرفانی متمرکز شده است: تصویر زن در تفسیر کشف‌الاسرار و عدة‌الابرار میبدی. نویسنده از همان آغاز، مسئله را از دل یک پرسش روشن پیش می‌برد؛ این‌که آیا میبدی نیز مانند شماری از مفسران و عارفان، زن را با نگاهی تحقیرآمیز دیده است یا در تفسیر او می‌توان صورت دیگری از این موضوع را پیدا کرد. همین پرسش، مسیر اصلی پژوهش را می‌سازد و باعث می‌شود متن فقط به نقل‌قول و گزارش محدود نماند و به مقایسه و سنجش هم برسد.

کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار در چند فصل تنظیم شده و از مبادی تحقیق، روش کار و معرفی میبدی آغاز می‌کند و بعد به بخش اصلی یعنی جایگاه زن از دیدگاه او می‌رسد. در معرفی کشف‌الاسرار، توضیح داده می‌شود که این تفسیر سه نوبت دارد: ترجمه‌ی آیات، تفسیر ظاهری و تفسیر عرفانی. نویسنده نشان می‌دهد که برای فهم نگاه میبدی به زن، توجه به نوبت سوم اهمیت زیادی دارد؛ جایی که اشارات صوفیانه، تعبیرهای عاشقانه و برداشت‌های درونی او آشکارتر می‌شود. در کنار این، کتاب به پیشینه‌ی پژوهش، سؤال‌های اصلی و شیوه‌ی گردآوری مطالب هم پرداخته است و از این راه، چارچوب کار خود را روشن نگه می‌دارد.

کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار فقط در پی جمع‌کردن نمونه‌ها نیست، بلکه می‌کوشد تناقض‌ها و دوگانگی‌های موجود در متن میبدی را هم نشان دهد. از یک‌سو، در برخی نقل‌ها و تفسیرهای وابسته به سنت حدیثی، زن به‌عنوان منشأ فتنه معرفی می‌شود و از سوی دیگر، در بخش‌های عرفانی، زن می‌تواند مظهر محبت، آرامش، معشوق‌بودن و حتی پلی برای فهم عشق الهی باشد. نویسنده این تفاوت را به زمینه‌ی فکری میبدی و پیوند او با عرفان عاشقانه مربوط می‌داند. به‌همین دلیل، این کتاب برای کسانی که به تفسیر قرآن، نثر کهن فارسی، تاریخ اندیشه و مسئله‌ی زن در متون کلاسیک علاقه دارند، متنی قابل‌تأمل است؛ چون هم به خود کشف‌الاسرار نزدیک می‌شود و هم از خلال آن، یک گره فکری قدیمی را دوباره بررسی می‌کند.

خلاصه کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار

مریم شمس خانی در این پژوهش سراغ کشف‌الاسرار و عدة‌الابرار میبدی رفته است تا نگاه او به زن را از دل تفسیر آیات، حکایت‌ها و اشارات عرفانی بیرون بکشد. متن از طرح مسئله و روش تحقیق شروع می‌شود، سپس میبدی و شیوه‌ی تفسیر او را معرفی می‌کند و در ادامه، موضوعاتی مثل عشق به زن، جایگاه زن در خانواده و نسبت زن با سلوک عرفانی را بررسی می‌کند.

نویسنده در طول کتاب نشان می‌دهد که نگاه میبدی یکدست نیست. در بعضی بخش‌ها، او همراه با سنت‌های سخت‌گیرانه‌ی رایج حرکت می‌کند اما در بخش‌های عرفانی، زن را فقط عامل لغزش نمی‌بیند و گاهی او را نشانه‌ای از محبت، انس و حتی مسیری برای فهم مرتبه‌های عشق می‌داند. حاصل کار، تصویری مقایسه‌ای از تنش میان تفسیر ظاهری و دریافت عرفانی در آثار میبدی است.

چرا باید کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب یک موضوع مشخص را در دل یکی از مهم‌ترین متون تفسیری فارسی دنبال می‌کند و پراکنده‌گویی ندارد.
• خواننده با شیوه‌ی سه‌گانه‌ی تفسیر میبدی و تفاوت میان لایه‌ی ظاهری و لایه‌ی عرفانی متن آشنا می‌شود.
• این کتاب نشان می‌دهد که نگاه به زن در متون کهن همیشه یکدست نیست و ممکن است در یک اثر، چند صدای متفاوت کنار هم قرار بگیرد.
• نویسنده نمونه‌های متعددی از حکایت‌ها و تفسیرها را کنار هم می‌گذارد تا داوری بر پایه‌ی متن انجام شود.
• مطالعه‌ی این کتاب برای فهم پیوند میان عرفان عاشقانه، تفسیر قرآن و تصویر زن در نثر کلاسیک فارسی سودمند است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب جلوه زن در کشف الاسرار و عدة الابرار به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• خوانندگانی که به تفسیرهای عرفانی قرآن و آثار میبدی علاقه دارند.
• دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی که مسئله‌ی زن در متون کلاسیک را دنبال می‌کنند.
• مخاطبانی که می‌خواهند تفاوت میان لحن حدیثی و لحن عرفانی را در یک متن کهن بررسی کنند.
• کسانی که به تاریخ اندیشه‌های دینی و اجتماعی درباره‌ی زن علاقه‌مندند.
• علاقه‌مندان به نثر فارسی کهن که دوست دارند نمونه‌ای از خوانش تحلیلی یک متن قدیمی را ببینند.