کتاب نظریه های خط مشی گذاری عمومی

کتاب نظریه های خط مشی گذاری عمومی نوشته رضا رسولی، پیمان عسگری و سایر نویسندگان، برای درس خط‌مشی‌گذاری عمومی در رشته‌ی مدیریت‌دولتی و حوزه‌های نزدیک به آن تدوین شده و به‌ صورت گام‌به‌گام مفاهیم، الگوها و نظریه‌های اصلی این حوزه را توضیح می‌دهد. ساختار اثر بر مبنای فصل‌های آموزشی، اهداف یادگیری، خلاصه‌ی فصل و خودآزمایی چهارگزینه‌ای و تشریحی تنظیم شده تا هم برای مطالعه‌ی درسی و هم برای استفاده‌ی پژوهشی قابل استفاده باشد. انتشارات دانشگاه پیام‌ نور این منبع درسی را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نظریه های خط مشی گذاری عمومی

کتاب نظریه های خط مشی گذاری عمومی اثری آموزشی در حوزه‌ی مدیریت‌ دولتی است که رضا رسولی، پیمان عسگری، حسن درویش و تورج حسن‌ زاده‌ ثمرین در آن تلاش کرده‌اند هم مبانی کلاسیک خط‌مشی‌گذاری و هم تحولات جدید ناشی از فناوری‌های دیجیتال، جهانی‌شدن و پیچیدگی مسائل عمومی را کنار هم قرار دهند. 

ساختار کتاب شامل هشت فصل است. فصل اول به کلیات و مفاهیم خط‌مشی‌گذاری عمومی، انواع خط‌مشی‌ها، مشارکت عمومی و رویکردهای مرحله‌ای، انطباقی، شبکه‌ای و نوآورانه می‌پردازد. در فصل دوم کتاب نظریه‌های خط‌مشی‌گذاری عمومی الگوها و مدل‌های خط‌مشی‌گذاری مانند عقلانیت کامل، مدل تدریجی، مدل سطل زباله، الگوی نهادگرایی، الگوی سیاسی، الگوی سیستمی، الگوی اخلاقی و الگوی اقتضایی معرفی شده است. فصل سوم به فراگرد خط‌مشی‌گذاری، دستور کار و مشروعیت خط‌مشی اختصاص دارد و مفاهیمی مانند مسئله‌ی عمومی، چرخه‌ی حیات مسئله، مدل جریان‌های سه‌گانه‌ی کینگدان، مدل قیف علیت و رابطه‌ی دستور کار با گروه‌های قدرت را بررسی می‌کند. 

در ادامه، فصل چهارم کتاب نظریه های خط مشی گذاری عمومی اجرای خط‌مشی‌های عمومی، رویکردهای بالا به پایین، پایین به بالا، رویکردهای ترکیبی و نوین، سبک‌های اجرا، ابزارهای اجرایی، تعارض و ابهام در اجرا و ماتریس ابهام-تعارض متلند را توضیح می‌دهد. فصل پنجم به ارزیابی خط‌مشی عمومی، نظریه‌های ارزیابی مانند کارایی، اثربخشی، عدالت، پایداری، یادگیری خط‌مشی و رضایت ذی‌نفعان و نیز روش‌های کمی تصمیم‌گیری مثل تحلیل هزینه-فایده، مدل‌های بهینه‌سازی، تصمیم‌گیری چندمعیاره، مدل‌سازی سیستم‌ها و تحلیل پوششی داده‌ها می‌پردازد. 

فصل ششم کتاب، خط‌مشی‌گذاری را به‌ عنوان فراگردی سیاسی و مبتنی بر قدرت می‌بیند و انواع قدرت، گروه‌های ذی‌نفوذ، انگیزه‌ها، نقش‌های مثبت و منفی آن‌ها، سیاست مشتریان، سیاست کارآفرینی، سیاست گروه‌های علاقه‌مند و سیاست اکثریت را بررسی می‌کند. فصل هفتم به اخلاقیات در خط‌مشی‌گذاری اختصاص دارد و ضمن معرفی رویکردهای نتیجه‌گرا، وظیفه‌گرا و فضیلت‌گرا، اصولی مانند عدالت، برابری، شایستگی، مسئولیت‌پذیری، شفافیت، مشارکت عمومی و حقوق بشر و نیز چالش‌های اخلاقی ناشی از پیچیده‌شدن اهداف و ساختار قدرت را طرح می‌کند. 

فصل هشتم به چالش‌های خط‌مشی‌گذاری عمومی، موانع ناشی از ماهیت مسائل، نهادها، محیط، ساختار و مدیریت، وضعیت مجریان و همچنین مرور پژوهش‌های انجام‌شده در ایران و جهان درباره‌ی خط‌مشی‌گذاری عمومی می‌پردازد. در سراسر کتاب، هر فصل با اهداف یادگیری آغاز می‌شود و با خلاصه، خودآزمایی چهارگزینه‌ای و تشریحی و در پایان کتاب با پاسخ‌نامه‌ی خودآزمایی‌ها و فهرست منابع تکمیل شده است.

خلاصه کتاب نظریه های خط مشی گذاری عمومی

کتاب نظریه های خط مشی گذاری عمومی به این پرسش می‌پردازد که دولت‌ها و نهادهای عمومی چگونه مسائل عمومی را شناسایی کنند، برای آن‌ها خط‌مشی تدوین کنند، آن را اجرا کنند و در نهایت بیاموزند که چه چیزی کار کرده است و چه چیزی نه. نویسندگان ابتدا مفهوم خط‌مشی عمومی، انواع آن و نقش مشارکت شهروندان را توضیح می‌دهند و سپس الگوها و مدل‌های مختلف تصمیم‌گیری از عقلانیت کامل تا مدل سطل زباله، نهادگرایی، الگوهای سیاسی و سیستمی را معرفی کرده‌اند. 

در ادامه، فراگرد دستور کارگذاری، مشروعیت، اجرای خط‌مشی، ابزارها، تعارض و ابهام، ارزیابی و روش‌های کمی تصمیم‌گیری، نقش قدرت و گروه‌های ذی‌نفوذ، جایگاه اخلاق و ارزش‌ها و در پایان موانع و چالش‌های خط‌مشی‌گذاری در ایران و جهان و مسیرهای پژوهشی نوین تشریح شده است. پیام محوری اثر این است که خط‌مشی‌گذاری امروز بدون توجه همزمان به مشارکت عمومی، فناوری‌های نو، یادگیری مستمر و اخلاق عمومی قابل فهم و اداره نیست.

چرا باید کتاب نظریه های خط مشی گذاری عمومی را بخوانیم؟

این کتاب تصویری نسبتاً جامع از چرخه‌ی خط‌مشی‌گذاری از مرحله‌ی طرح مسئله تا ارزیابی و یادگیری ارائه کرده و آن را با شرایط جدیدی مانند فناوری‌های دیجیتال، داده‌های بزرگ و پیچیدگی مسائل پیوند می‌زند. خواننده با انواع مدل‌ها، رویکردها، ابزارهای کمی و کیفی و نیز نقش قدرت، اخلاق و گروه‌های ذی‌نفوذ آشنا می‌شود و می‌تواند تحلیل منسجم‌تری از سیاست‌های عمومی و کیفیت اجرا و ارزیابی آن‌ها به‌ دست آورد.

خواندن کتاب نظریه های خط مشی گذاری عمومی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب نظریه های خط مشی گذاری عمومی به دانشجویان و مدرسان مدیریت‌ دولتی، سیاستگذاری عمومی و رشته‌های نزدیک، پژوهشگران حوزه‌ی حکمرانی، مدیران و کارشناسان دستگاه‌های اجرایی و نیز کسانی که درگیر تحلیل، تدوین، اجرا یا ارزیابی برنامه‌ها و سیاست‌های عمومی هستند پیشنهاد می‌شود؛ به‌ویژه زمانی‌ که با مسائل پیچیده و چندبازیگری روبه‌رو هستند.