کتاب بررسی و نقد تاریخ ایران از آغاز خلافت عباسی تا سقوط بغداد

کتاب بررسی و نقد تاریخ ایران از آغاز خلافت عباسی تا سقوط بغداد نوشته‌ هوشنگ خسروبیگی و یزدان فرخی، اثری دانشگاهی در حوزه‌ی تاریخ ایران دوره‌ی اسلامی است که انتشارات دانشگاه پیام‌ نور آن را برای دوره‌ی کارشناسی ارشد تاریخ ایران دوره‌ی اسلامی تدوین کرده است. این اثر به‌ جای روایت صرف رویدادها بر تحلیل انتقادی منابع و گزارش‌های تاریخی تکیه دارد و کوشیده مهم‌ترین تحولات سیاسی ایران از آغاز خلافت عباسی تا حمله‌ی مغول را در پیوند با ساخت قدرت، نهادهای اداری و نقش خاندان‌های ایرانی بررسی کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب بررسی و نقد تاریخ ایران از آغاز خلافت عباسی تا سقوط بغداد

کتاب بررسی و نقد تاریخ ایران از آغاز خلافت عباسی تا سقوط بغداد متنی آموزشی برای دانشجویان کارشناسی ارشد تاریخ است که هوشنگ خسروبیگی و یزدان فرخی آن را با هدف تقویت نگاه نقادانه به رویدادها و منابع تاریخی نوشته‌اند. این کتاب به‌ جای تمرکز بر شرح جزئیات وقایع، بر چرایی و چگونگی شکل‌گیری رویدادها، پیامدهای سیاسی و اجتماعی آن‌ها و نیز سنجش روایت‌های مورخان کهن تأکید کرده است. 

در کتاب دوره‌ای طولانی از تاریخ ایران، از آغاز حکومت طاهریان در سال ۲۰۵ق تا حمله‌ی مغول در ۶۱۷ق، در چارچوب همزمانی با خلافت عباسیان بررسی شده است. نویسندگان قلمرو پژوهش را عمدتاً ایران شرقی و سرزمین‌هایی می‌دانند که در این دوره بخش شرقی متصرفات عباسیان را تشکیل می‌داد و از فرات تا سیحون را در بر می‌گرفت. 

ساختار کتاب در دو بخش تنظیم شده است: در بخش اول، حکومت‌های طاهریان، صفاریان، سامانیان، غزنویان و دیلمیان (آل‌بویه) بررسی شده و در بخش دوم به سلجوقیان، غوریان و خوارزمشاهیان پرداخته شده است. کتاب بررسی و نقد تاریخ ایران از آغاز خلافت عباسی تا سقوط بغداد در هر فصل، ضمن اشاره‌ی کوتاه به پیش‌زمینه‌ی تاریخی، بیشتر بر تحلیل نقش گروه‌هایی مانند دیوانیان، دهقانان، سپاهیان ایرانی و خاندان‌های دیوان‌سالار در تداوم سنت‌های ایران پیش از اسلام و شکل‌گیری امارت‌های محلی تمرکز کرده است. 

هوشنگ خسروبیگی و یزدان فرخی همچنین به موضوعاتی مانند رابطه‌ی این حکومت‌ها با خلافت عباسی، مفهوم حکمرانی خوب، جایگاه خراسان در تحولات سیاسی و روند تدریجی احیای «ایران سیاسی» در قالب امارت‌های خاندانی توجه ویژه نشان داده‌اند.

خلاصه کتاب بررسی و نقد تاریخ ایران از آغاز خلافت عباسی تا سقوط بغداد

کتاب بررسی و نقد تاریخ ایران از آغاز خلافت عباسی تا سقوط بغداد به‌ جای روایت خطی تاریخ، به تحلیل انتقادی دوره‌ای می‌پردازد که در آن خلافت عباسی در اوج و سپس در مسیر ضعف قرار می‌گیرد و در شرق قلمرو آن، امارت‌های ایرانی یکی پس از دیگری شکل می‌گیرند. نویسندگان ابتدا زمینه‌های اداری، اجتماعی و نظامی برآمدن طاهریان را از دل ساختار خلافت و نقش دیوانیان و دهقانان توضیح می‌دهند، سپس به صفاریان، سامانیان، غزنویان، دیلمیان، سلجوقیان، غوریان و خوارزمشاهیان می‌رسند. 

در کتاب هر حکومت نه‌تنها به‌ عنوان یک سلسله، بلکه به‌ عنوان حلقه‌ای در فرایند جدایی تدریجی شرق اسلامی از مرکز خلافت دیده شده است. نویسندگان به مسائلی مانند رابطه‌ی این حکومت‌ها با بغداد، سیاست مالیاتی، نقش شورش‌ها و جنبش‌های مذهبی (خوارج، علویان، خرمدینان) و نیز تأثیر جنگ‌های داخلی عباسیان بر قدرت‌گیری خاندان‌های ایرانی می‌پردازند و نشان می‌دهند چگونه الگوی امارت خاندانی و نوعی حکمرانی متکی بر امنیت، دادگری و آبادانی در خراسان و ایران شرقی شکل گرفته است.

چرا باید کتاب بررسی و نقد تاریخ ایران از آغاز خلافت عباسی تا سقوط بغداد را بخوانیم؟

این اثر تصویری تحلیلی از گذار قدرت از خلافت عباسی به امارت‌های ایرانی ارائه می‌کند و نشان می‌دهد چگونه ساختار اداری، دهقانی و نظامی ایران در دل خلافت بازتولید شد. خواننده با کمک این کتاب می‌تواند رویدادهای آشنا را در چارچوبی انتقادی‌تر ببیند و پیوند میان سیاست، جامعه و جغرافیای قدرت در ایران شرقی را بهتر درک کند.

خواندن کتاب بررسی و نقد تاریخ ایران از آغاز خلافت عباسی تا سقوط بغداد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب بررسی و نقد تاریخ ایران از آغاز خلافت عباسی تا سقوط بغداد به دانشجویان و پژوهشگران تاریخ ایران دوره‌ی اسلامی، علاقه‌مندان به تاریخ سیاسی خراسان و ایران شرقی و کسانی که در پی درکی تحلیلی از رابطه‌ی خلافت عباسی با امارت‌های ایرانی هستند، پیشنهاد می‌شود. این منبع برای درس‌های دوره‌ی کارشناسی ارشد تاریخ نیز مناسب است.