کتاب انقلاب اسلامی در اهواز (جلد اول)

کتاب انقلاب اسلامی در اهواز (جلد اول) نوشته‌ی محمدرضا علم روایتی مستند از روند شکل‌گیری و اوج‌گیری انقلاب در یکی از مهم‌ترین شهرهای ایران است. انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی آن را منتشر کرده است. نویسنده با تکیه بر اسناد ساواک، گزارش‌های رسمی، خاطرات شفاهی و تحلیل‌های تاریخی، حوادث منتهی به پیروزی انقلاب را در بستر سیاسی، اجتماعی و اقتصادی اهواز و خوزستان دنبال کرده است. تمرکز این جلد بر دوره‌ای است که از رحلت سیدمصطفی خمینی و مقاله‌ی توهین‌آمیز روزنامه‌ی اطلاعات آغاز می‌شود و تا خیزش فراگیر ملت ایران و اعتصابات نفتی ادامه پیدا می‌کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب انقلاب اسلامی در اهواز (جلد اول)

کتاب انقلاب اسلامی در اهواز (جلد اول) اثری پژوهشی از محمدرضا علم است که در چارچوب «طرح تدوین تاریخ انقلاب اسلامی» در مرکز اسناد انقلاب اسلامی تهیه شده است. نویسنده در مقدمه توضیح داده است که این تحقیق بر پایه‌ی ترکیبی از اسناد امنیتی، گزارش‌های اداری، اعلامیه‌ها، نامه‌ها، خاطرات شفاهی و گفت‌وگو با فعالان آن دوره شکل گرفته و با دشواری‌هایی مانند پراکندگی اسناد، ملاحظات سیاسی راویان و خودسانسوری برخی از دست‌اندرکاران مواجه بوده است. کتاب انقلاب اسلامی در اهواز (جلد اول) ساختاری فصل‌بندی‌شده دارد و حوادث را در بستر ملی و محلی توأمان بررسی کرده است. در بخش‌های آغازین، نویسنده ابتدا به خیزش فراگیر ملت ایران می‌پردازد و شرایط سیاسی و اجتماعی کشور را پیش از «طوفان بزرگ» توضیح می‌دهد؛ از اصلاحات ارضی و نابودی کشاورزی تا گسترش طبقه‌ی کارگر شهری، بحران بیکاری، شکاف طبقاتی، حضور سرمایه‌داران وابسته و اقلیت‌های بانفوذ اقتصادی، و بی‌توجهی رژیم به ارزش‌های مذهبی. در ادامه‌ی کتاب انقلاب اسلامی در اهواز (جلد اول) روند فشارهای بین‌المللی بر رژیم پهلوی درباره‌ی نقض حقوق بشر، طرح «فضای باز سیاسی»، آزادی نسبی زندانیان، و سپس رخدادهایی مانند مرگ مشکوک علی شریعتی، رحلت سیدمصطفی خمینی، مقاله‌ی احمد رشیدی مطلق و قیام ۱۹ دی قم دنبال شده است. سپس نویسنده نشان داده است که این موج چگونه در اهواز بازتاب یافته؛ از مجالس ترحیم و سخنرانی‌های حسینیه‌ی اعظم تا تعطیلی مساجد، اعتصاب روحانیت، واکنش بازار و شکل‌گیری شبکه‌ای از روحانیان و دانشگاهیان که در سال‌های بعد نقش محوری در اعتصابات نفت و سازماندهی اعتراض‌ها داشته‌اند.

خلاصه کتاب انقلاب اسلامی در اهواز (جلد اول)

کتاب انقلاب اسلامی در اهواز (جلد اول) با طرح این پرسش آغاز می‌شود که چگونه مردمی بی‌سلاح در برابر رژیمی تا بن‌دندان مسلح ایستادند و آن را فروپاشیدند. نویسنده برای پاسخ، از سطح روایت‌های کلی فراتر رفته و به جزئیات اقتصادی، اجتماعی و مذهبی دهه‌ی ۱۳۵۰ پرداخته است؛ از اصلاحات ارضی و مهاجرت روستاییان به شهر و شکل‌گیری طبقه‌ی کارگر روزمزد تا تورم، بیکاری و نارضایتی گسترده. در ادامه، کتاب انقلاب اسلامی در اهواز (جلد اول) نشان می‌دهد که چگونه فشارهای بین‌المللی بر سر حقوق بشر، رژیم را به اعلام «فضای باز سیاسی» واداشت و همین روزنه‌ی محدود، امکان تحرک تازه‌ای به نیروهای مذهبی و دانشگاهی داد. سپس رخدادهایی مانند مرگ شریعتی، رحلت سیدمصطفی خمینی و مقاله‌ی توهین‌آمیز روزنامه‌ی اطلاعات به‌عنوان نقاط عطف معرفی شده و بازتاب آن‌ها در قم، تبریز، یزد، جهرم و به‌طور خاص اهواز دنبال شده است. کتاب در نهایت، شبکه‌ی روحانیون، دانشجویان و بازاریان اهواز را به‌عنوان یکی از موتورهای محلی انقلاب ترسیم کرده است.

چرا باید کتاب انقلاب اسلامی در اهواز (جلد اول) را بخوانیم؟

کتاب انقلاب اسلامی در اهواز (جلد اول) تصویری جزئی‌نگر از انقلاب ارائه کرده است که از روایت‌های کلی و پایتخت‌محور فراتر می‌رود. خواننده با سازوکار واقعی شکل‌گیری اعتراض‌ها، نقش روحانیت محلی، دانشگاه جندی‌شاپور، بازار و اعتصابات نفت در اهواز آشنا می‌شود و می‌تواند پیوند میان تحولات ملی و کنش‌های محلی را در یک شهر کلیدی نفتی دنبال کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب انقلاب اسلامی در اهواز (جلد اول) به دانشجویان و پژوهشگران تاریخ معاصر ایران، علاقه‌مندان به تاریخ خوزستان و اهواز، فعالان حوزه‌ی مطالعات انقلاب و کسانی که به دنبال شناخت دقیق‌تری از نقش شهرهای نفتی در تحولات سیاسی هستند پیشنهاد می‌شود.