کتاب روش شناسی تحلیل تصویری

کتاب روش‌شناسی تحلیل تصویری (از نظریه تا عمل) نوشته‌ی پر لدین و دیوید ماشین با ترجمه‌ی مرتضی صدیقی‌فرد به موضوع تحلیل ارتباطات بصری در زندگی روزمره می‌پردازد؛ از منوی رستوران و بسته‌بندی مواد غذایی تا طراحی فضا، اسلایدهای پاورپوینت و کلیپ‌های کوتاه. نویسندگان با تکیه بر نشانه‌شناسی اجتماعی و زبان‌شناسی نقش‌گرا نشان می‌دهند که تصاویر و مواد نشانه‌ای چگونه معنا و ایدئولوژی را منتقل می‌کنند. نشر وقت هنر آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب روش شناسی تحلیل تصویری

کتاب روش‌شناسی تحلیل تصویری با تکیه بر رویکرد نشانه‌شناسی اجتماعی توضیح می‌دهد که ارتباط تصویری فقط عکس و آگهی تبلیغاتی نیست بلکه هر «ماده‌ی نشانه‌ای» را دربرمی‌گیرد؛ از بطری شامپو و منوی رستوران تا طراحی آشپزخانه، اسلاید پاورپوینت و صفحه‌ی فیس‌بوک. پر لدین و دیوید ماشین در همان فصل‌های آغازین نشان می‌دهند که چگونه فناوری، مصرف‌گرایی و فرهنگ بازاریابی باعث پیچیده‌تر شدن جهان بصری شده است و چرا نگاه تقلیل‌گرایانه به «هجوم تصاویر» کافی نیست. کتاب روش‌شناسی تحلیل تصویری در فصل‌های مختلف خود جعبه‌ابزارهایی مشخص برای تحلیل حوزه‌های گوناگون ارائه می‌دهد؛ فصل‌هایی مانند «عکس»، «بسته‌بندی»، «طراحی فضا»، «فیلم‌های کوتاه» و «ارائه‌ی داده‌ها». در هر فصل ابتدا نمونه‌هایی عینی مثل منوهای برگر، کاتالوگ آشپزخانه‌های ایکیا، بطری‌های شامپو یا نمودارهای پاورپوینت معرفی شده است سپس گام‌به‌گام نشان داده شده که چگونه می‌توان این مواد را به اجزای سازنده تجزیه کرد و نقش رنگ، فونت، بافت، ترکیب‌بندی، فضا، ریتم و صدا را در تولید معنا بررسی کرد. کتاب روش‌شناسی تحلیل تصویری علاوه‌بر معرفی مفاهیم پایه‌ای مانند «مواد نشانه‌ای»، «قابلیت‌ها» و «پتانسیل معنایی» جایگاه خود را در میان آثار کلاسیک این حوزه نیز مشخص کرده است. نویسندگان با ارجاع به کارهای کرس، ون‌لیوون، رز، مارگولیس و پاولز توضیح داده‌اند که چرا به کتابی نیاز بوده است که مستقیما برای طراحی و اجرای پروژه‌های پژوهشی بصری نوشته شود و بتواند دانشجویان و پژوهشگران را از سطح بحث‌های نظری کلی به سطح تحلیل تجربی دقیق برساند.

خلاصه کتاب روش شناسی تحلیل تصویری

کتاب روش‌شناسی تحلیل تصویری نشان می‌دهد که جهان بصری از مجموعه‌ای «مواد نشانه‌ای» تشکیل شده است؛ چیزهایی مانند منو، بطری شامپو، آشپزخانه، اسلاید پاورپوینت یا صفحه‌ی شبکه‌ی اجتماعی که به‌عنوان کلیت‌های واحد تجربه می‌شوند و رفتار و روابط اجتماعی را شکل می‌دهند. نویسندگان با الهام از نشانه‌شناسی اجتماعی و زبان‌شناسی نقش‌گرا توضیح داده‌اند که این مواد چگونه از طریق انتخاب‌های طراحی در رنگ، فونت، بافت، فضا و تصویر، ایده‌هایی مثل طبیعی‌بودن، لوکس‌بودن، خلاقیت، کارآمدی یا قهرمانی را منتقل می‌کنند. کتاب روش‌شناسی تحلیل تصویری در هر فصل مجموعه‌ای از ابزارهای تحلیلی ارائه کرده است تا پژوهشگر بتواند پرسش‌های مشخصی درباره‌ی بازنمایی فضا، بسته‌بندی، روایت‌های فیلم کوتاه یا نمودارهای داده طرح کند و نشان دهد چه چیزهایی برجسته شده و چه چیزهایی پنهان مانده است.

چرا باید کتاب روش شناسی تحلیل تصویری را بخوانیم؟

این کتاب امکان می‌دهد ارتباط تصویری را فراتر از «زیبایی‌شناسی» ببیند و آن را به‌عنوان میدان منازعه‌ی ایده‌ها و منافع اجتماعی درک کند. خواننده با جعبه‌ابزارهای مشخص برای تحلیل عکس، بسته‌بندی، فضا، فیلم کوتاه و نمودار آشنا می‌شود و می‌تواند پرسش‌های پژوهشی دقیق طراحی کند و نشان دهد انتخاب‌های طراحی چگونه معنا و ایدئولوژی را منتقل کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران ارتباطات، مطالعات رسانه، هنرهای تجسمی، طراحی گرافیک، معماری داخلی و علوم اجتماعی پیشنهاد می‌شود که به تحلیل نظام‌مند تصاویر و فضاها علاقه‌مند هستند و می‌خواهند پروژه‌های پژوهشی مبتنی بر داده‌های بصری طراحی و اجرا کنند. همچنین به طراحانی پیشنهاد می‌شود که به بعد معنایی انتخاب‌های بصری خود حساس‌اند. «اغلب شنیده می‌شود که جامعه در حال تصویری‌تر شدن است و انسان تحت سیطره‌ی تصویر قرار گرفته است. اینکه فناوری تولید و توزیع تصاویر را بسیار آسان‌تر کرده سخنی درست است. از سویی توسعه‌ی مصرف‌گرایی از طریق رسانه‌های اجتماعی، اینترنت و دستگاه‌های همراه موجب افزایش سطوح بالایی از پیچیدگی بصری در تولید و انتشار تبلیغات شده است. اگر صرفا استاندارد فنی آگهی‌های بازرگانی و اقلام تبلیغاتی کنونی با نمونه‌های ۳۰ سال پیش مقایسه شود تغییرات حیرت‌انگیزی خواهید دید؛ بااین‌حال امر بصری محدود به این برداشت نمی‌شود. پژوهشگران این حوزه معتقدند که چنین برداشتی تی مشکل‌ساز است و امر بصری چیزی بسیار فراگیرتر از عکس‌ها، آگهی‌های بازرگانی و کلیپ‌های ویدیویی را دربرمی‌گیرد. این کتاب با موضع مذکور هم‌سو است و جعبه‌ابزار بسیار ویژه‌ای را برای تحلیل طیف وسیع‌تری از ارتباطات تصویری ارائه می‌دهد. به‌زودی درباره‌ی این کتاب و جایگاه آن در کنار سایر آثاری که مقدمات با روش‌های تحلیل بصری را فراهم می‌کنند توضیحات بیشتری داده خواهد شد. اما ابتدا لازم است که منظور از چیستی ارتباط تصویری روشن شود. دراین کتاب چه چیزی به عنوان امر بصری در نظر گرفته می‌شود؟ این مسئله از حیث چگونگی رویکرد و روش‌شناسی تحلیل بصری اهمیت بسزایی دارد. تصور افزایش تأثیر تصاویر آن‌چنان که پنداشته می‌شود شفاف نیست. تصاویر می‌توانند عکس باشند اما تصاویر آینه‌ای و تصاویر موجود در ذهن و رؤیاها نیز وجود دارند. حتی نوشتار روی صفحه نیز نوعی تصویر ارائه می‌دهد؛ از جمله طرح حروف استفاده‌شده و بافت کاغذی که روی آن چاپ شده است که می‌تواند تداعی‌های خاصی را برای خواننده به‌همراه داشته باشد.»