کتاب پاریس در قرن بیستم

کتاب پاریس در قرن بیستم (‎Paris au xxe siecle‬) با عنوان انگلیسی Paris in the twentieth century نوشته ژول ورن و ترجمه مهدی بهنوش یک رمان است که تصویری تیره، طعنه‌آمیز و آینده‌نگرانه از پاریس سال ۱۹۶۰ ارائه می‌دهد؛ شهری که در آن علم، صنعت، پول و ماشین بر همه‌چیز سلطه پیدا کرده و ادبیات، هنر و رؤیا به حاشیه رانده شده است. قهرمان نوجوان داستان، میشل دوفرنوا، شاعری است که در جهانی پر از حساب‌و‌کتاب و بانک و بورس، جایی برای ذوق و احساس خود پیدا نمی‌کند. گروه انتشاراتی ققنوس این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب پاریس در قرن بیستم اثر ژول ورن

کتاب پاریس در قرن بیستم رمانی است به قلم ژول ورن که پاریس آینده را در سال ۱۹۶۰ میلادی تصور کرده و شهری غول‌آسا، صنعتی و مکانیکی را پیش چشم مخاطبِ رمان خویش گذاشته است. در این جهانْ شرکت‌های عظیم، بانک‌ها، شبکه‌های راه‌آهن هوایی، خودروهای گازسوز، تلگرافِ متن و تصویر و سیستم‌های خودکار امنیتی همه‌جا را پر کرده‌اند و دولت و سرمایه‌داران با زبان اعداد و سهام حرف می‌زنند. در چنین فضایی ادبیات، شعر و زبان‌های باستانی بی‌فایده اعلام شده و در گوشه‌ی کتابخانه‌ها زیر گرد‌و‌غبار مانده‌اند. رمان حاضر در سال ۱۸۶۳ میلادی نوشته شده است.

رمان پاریس در قرن بیستم داستان میشل دوفرنوا را دنبال می‌کند؛ نوجوانی ۱۶ساله، یتیم و عاشق شعر که در نظام آموزشی عظیم و صنعتی شرکت عمومی اعتبارات آموزشی تنها برنده‌ی جایزه‌ی شعر لاتین می‌شود و همین موفقیت، مایه‌ی تمسخر هم‌دوره‌ای‌هایش است. رمان حاضر نوشته‌ی ژول ورن علاوه‌بر روایت سرگذشت این نوجوان شاعر، نوعی نقد اجتماعی و فرهنگی هم هست؛ نقدی بر جامعه‌ای که در آن مفیدبودن فقط با معیار سود مالی سنجیده می‌شود، علوم انسانی و هنر به حاشیه رانده می‌شوند و حتی شعر هم زیر فشار واژگان علمی و صنعتی شکل تازه‌ای پیدا کرده است.

گفته شده است که ژول ورن در زمان حیاتش هرگز انتشار رمان پاریس در قرن بیستم را ندید؛ زیرا ناشران آن را غیرواقعی و حتی بیش‌ازحد غیرقابل‌باور می‌دانستند. پس از مرگ او در سال ۱۹۰۵ بود که نسخه‌ی خطی این اثر در گاوصندوقی دیده و در سال ۱۹۸۹ توسط نواده‌اش کشف شد. این کتاب در نهایت در سال ۱۹۹۴ میلادی منتشر و با استقبال روبه‌رو شد؛ حتی برخی مانند ایولین سی. لیپر پیشنهاد دادند که این اثر می‌توانست نامزد جایزه‌ی هوگو باشد.

خلاصه داستان پاریس در قرن بیستم

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

علم، صنعت، بانکداری و شبکه‌های عظیم حمل‌ونقل و ارتباطات همه‌چیز را در اختیار گرفته‌اند و آموزش هم به‌شکل یک شرکت سهامی اداره می‌شود. در این فضا، ادبیات و زبان‌های باستانی تقریباً حذف شده‌اند و تنها نشانه‌هایشان در کلاس‌های خالی و قفسه‌های فراموش‌شده‌ی کتابخانه‌ها دیده می‌شود. میشل دوفرنوا، نوجوانی شاعر و برنده‌ی جایزه‌ی شعر لاتین، در چنین جامعه‌ای باید زیر نظر شوهرعمه‌ی بانکدارش به کار در بانک کاسموداژ و شرکا تن بدهد؛ جایی که ماشین‌حساب‌های پیچیده، تلگراف‌های بین‌قاره‌ای و صندوق‌های خودکارِ مجهز به سیستم‌های امنیتی، ریتم زندگی را تعیین کرده‌اند.

این نوجوان در جست‌وجوی آثار ویکتور هوگو، اونوره دو بالزاک و دیگر نویسندگان قرن نوزدهم، درمی‌یابد که نام آن‌ها تقریباً از حافظه‌ی عمومی پاک شده است. تنها پناه میشل دوفرنوا دایی سالخورده‌اش به نام هوگنن است؛ کارمند بخش ادبیات کتابخانه‌ی سلطنتی که در میان قفسه‌های خاک‌گرفته، حافظ خاطره‌ی ادبیات فراموش‌شده مانده است.

چرا باید کتاب پاریس در قرن بیستم را بخوانیم؟

رمان پاریس در قرن بیستم تصویری زودهنگام و دقیق از شهری فوق‌صنعتی و ماشینی ارائه کرده است که در آن سرعت، سود و تکنیک بر زندگی روزمره حاکمند و هنر و ادبیات به حاشیه رانده شده است. این کتاب امکان مقایسه‌ی پیش‌بینی‌های ژول ورن با واقعیت امروز و تأمل در نسبت علم، سرمایه، آموزش و فرهنگ را فراهم می‌کند و سرگذشت میشل دوفرنوا را به نمونه‌ای از سرگشتگی انسان حساس در جامعه‌ای کاملاً مفیدمحور تبدیل کرده است.

خواندن کتاب پاریس در قرن بیستم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دوستداران ادبیات داستانی قرن ۱۹ فرانسه و قالب رمان فانتزی و ژانر آینده‌نگر، دوستداران آثار ژول ورن، کسانی که به نقد جامعه‌ی صنعتی، آموزش توده‌ای و سلطه‌ی تکنولوژی بر فرهنگ فکر می‌کنند و همچنین دانشجویان ادبیات و علوم انسانی که به سرنوشت هنر در جهان مدرن حساسند، پیشنهاد می‌شود.

درباره ژول ورن

ژول ورن در سال ۱۸۲۸ میلادی در شهر نانت در فرانسه چشم به جهان گشود و در ۱۹۰۵ درگذشت. او از مشهورترین رمان‌نویسان جهان به شمار می‌آید. این نویسنده حدود ۸۰ رمان یا داستان بلند خلق کرد و علاوه بر آن آثار عامه‌فهم متعددی همچون «جغرافیای مصور فرانسه و مستعمراتش» (۱۸۶۸)، «تاریخ سفرهای بزرگ و جهانگردان بزرگ» (۱۸۷۸) و «کریستف کلمب» (۱۸۸۳) را نوشته است. ژول ورن همچنین نزدیک به ۱۵ نمایشنامه را به‌تنهایی یا با همکاری دیگران برای صحنه‌ی تئاتر آماده کرد.

آغاز مسیر نویسندگی ژول ورن با سرودن شعر و نگارش نمایشنامه بود. در سال ۱۸۴۴ وارد دبیرستان نانت شد و آنجا علوم بلاغت و فلسفه آموخت و پس از دریافت دیپلم، تحصیل در رشته‌ی حقوق را ادامه داد. ژول ورن را می‌توان خالق شگفت‌انگیز داستان‌های خیال‌انگیز و نویسنده‌ای دانست که با قدرت تخیل خود اختراعات علمی نیم قرن یا حتی یک قرن بعد را پیش‌بینی می‌کرد. او فرزند زمانه‌ی خود بود و با علاقه و دقت فراوان پیشرفت‌های علمی عصرش را دنبال می‌کرد.

شهرت گسترده‌ی ژول ورن بیش از یک قرن قدمت دارد و از سال‌های ۱۸۶۳ تا ۱۸۶۵ با انتشار نخستین رمان‌های مهم او، یعنی «پنج هفته در بالن»، «سفر به مرکز زمین» و «از زمین تا ماه»، آغاز شد. این نویسنده با کشتی‌های شخصی خود سفرهای بسیاری انجام می‌داد، اما در سال‌های ۱۸۸۶ تا ۱۸۸۷ پس از رخدادی نامعلوم، کشتی تفریحی‌اش را فروخت و از زندگی پرسفر فاصله گرفت و پس از آن بیشتر وقت خود را صرف فعالیت در شورای شهر کرد. او سرانجام در ۲۴ مارس ۱۹۰۵ در خانه‌اش در آمیئن، پس از یک زندگی پر از فرازونشیب، درگذشت.

از دیگر آثار ژول ورن می‌توان اشاره کرد به «فرزندان ناخدا گرانت» (۱۸۶۷)، «بیست‌هزار فرسنگ زیر دریا» (۱۸۶۹)، «دور دنیا در هشتاد روز» (۱۸۷۳)، «جزیره‌ی اسرارآمیز» (۱۸۷۴)، «میشل استروگف» (۱۸۷۶)، «هندوهای سیاه» (۱۸۷۷)، «ناخدای پانزده‌ساله» (۱۸۷۸)، «مصائب یک چینی در چین» (۱۸۷۹)، «پانصد میلیون بگوم» (۱۸۷۹)، «اشعه‌ی سبز» (۱۸۸۲)، «کرابان لجباز» (۱۸۸۳)، «مجمع‌الجزایر در آتش» (۱۸۸۴)، «ماتیاس سندورف» (۱۸۸۵)، «روبور فاتح» (۱۸۸۶)، «دو سال تعطیلات» (۱۸۸۸)، «کاخ کارپات‌ها» (۱۸۹۲)، «جزیره‌ی پروانه‌دار» (۱۸۹۵)، «در برابر پرچم» (۱۸۹۶)، «اورنوک باشکوه» (۱۸۹۸)، «یک درام در لیونی» (۱۹۰۴) و «استاد جهان» (۱۹۰۴).

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره این کتاب چیست؟

- ری برادبری (Ray Bradbury): مطالعه‌ی این رمان برای هر فردی که به تاریخ داستان‌های گمانه‌زن علاقه دارد، کاملاً ضروری است.

- نیویورک تایمز (The New York Times): ژول ورن مایکل کرایتونِ قرن نوزدهم بود. [مایکل کرایتون (Michael Crichton) نویسنده، کارگردان، پزشک و تهیه‌کننده‌ای بود که به‌دلیل داستان‌های علمی‌ـ‌تخیلی و تکنو تریلر شناخته شده است.]

چه نسخه‌های دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟

کتاب حاضر توسط مترجمان و ناشران متفاوت در سال‌های مختلف ترجمه و منتشر شده است. فهرست زیر چاپ‌های این کتاب را نشان می‌دهد:

- پ‍اری‍س‌ در ق‍رن‌ ب‍ی‍س‍ت‍م‌/ گ‍ن‍ج‍ی‍ن‍ه‌ ت‍ازه‌ ک‍ش‍ف‌ش‍ده‌ از ژول‌ ورن‌ ت‍رج‍م‍ه‌‌ی م‍ح‍م‍د (ب‍ه‍ن‍ام‌) ج‍م‍ال‍ی‍ان‌ و ب‍ه‌‌اه‍ت‍م‍ام‌ رض‍ا ج‍م‍ال‍ی‍ان‌، م‍رک‍ز ن‍ش‍ر ف‍ره‍ن‍گ‍ی‌ م‍ش‍رق‌، ۱۳۷۴.

- پ‍اری‍س‌ در ق‍رن‌ ب‍ی‍س‍ت‍م‌ ت‍رج‍م‍ه‌‌ی داود ده‍ق‍ان‌ طرزج‍ان‍ی‌، م‍وس‍س‍ه‌ ف‍ره‍ن‍گ‍ی‌ ورزش‍ی‌ ن‍ش‍اط، ۱۳۷۵.

- پاریس در قرن بیستم ت‍رج‍م‍ه‌‌ی نیلوفر امیری، انتشارات پنگوئن، ‏‫۱۳۹۷.‬

- پاریس در قرن بیستم ت‍رج‍م‍ه‌‌ی مهدی بهنوش، نشر آفرینگان، ‏‫‬‏۱۴۰۴.

بخشی از کتاب پاریس در قرن بیستم

«۱۴. انبار بزرگ دراماتیک

در آن دوره که همه‌چیز از جمله افکار و نیروی مکانیکی به سوی تمرکزگرایی سوق پیدا کرده بود، طبیعتاً تأسیس انبار دراماتیک ضروری بود. در سال ۱۹۰۳ انسان‌های اهل عمل و ماهر و زبردست به آن‌جا مراجعه کردند و حمایت آن شرکت بزرگ را به دست آوردند. اما بیست سال بعد آن مؤسسه به دست دولت افتاد و تحت مدیریت مدیرکلی که مشاور دولت بود قرار گرفت.

پنجاه تماشاخانۀ پایتخت در آن‌جا همه نوع نمایشنامه‌ای تهیه می‌کردند، برخی از قبل تهیه شده بودند، برخی دیگر سفارشی بودند، متناسب با ویژگی‌های یک بازیگر یا با توجه به ایدۀ مطرح‌شده.

در این وضعیت جدید، سانسور طبیعتاً از میان رفته بود و قیچی نمادین آن ته کشوها در حال زنگ زدن بود؛ آن قیچی بر اثر استفادۀ زیاد کند شده بود، اما دولت نمی‌خواست برای تیز کردنش پول خرج کند.»