کتاب هم رومی و هم زنگی

کتاب هم رومی و هم زنگی (دینداری در زندگی روزمره در دهه‌ی ۴۰ و ۵۰ شمسی با تأکید بر زندگی‌نامه‌ها و خاطرات شفاهی) نوشته‌ی محمد نیازی و صابر جعفری کافی‌آبادی است. پژوهشکده‌ی فرهنگ و هنر اسلامی آن را منتشر کرده است. این کتاب با تکیه بر خاطرات، زندگی‌نامه‌ها و تاریخ شفاهی، تصویری از دینداری مردم ایران در سال‌های منتهی به انقلاب اسلامی ارائه می‌دهد و به‌جای تمرکز بر نهادهای رسمی یا نظریه‌های کلان، سراغ تجربه‌ی زیسته‌ی افراد در زندگی روزمره می‌رود. نویسندگان در آن کتاب به نسبت دین با خانواده، مدرسه، مسجد، رسانه، مناسک و هویت دینی در آن دوره پرداخته‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هم رومی و هم زنگی

کتاب هم رومی و هم زنگی با تمرکز بر دهه‌های ۴۰ و ۵۰ شمسی تلاش کرده است تصویری دقیق‌تر و کم‌اغراق‌تر از دینداری جامعه‌ی ایران در سال‌های منتهی به انقلاب اسلامی ارائه دهد. نویسندگان، محمد نیازی و صابر جعفری کافی‌آبادی، از همان آغاز نشان داده‌اند که مسئله‌ی اصلی آن کتاب نقد دوگانه‌ی ساده‌ی «جامعه‌ی کاملاً دیندار در برابر حکومت کاملاً غیردینی» است و می‌خواهند از این تصویر سیاه‌وسفید فاصله بگیرند. کتاب هم رومی و هم زنگی بر پایه‌ی حجم زیادی از خاطرات، زندگی‌نامه‌ها، اتوبیوگرافی‌ها و مصاحبه‌های تاریخ شفاهی نوشته شده است و نویسندگان با روش نظریه‌ی داده‌بنیاد این مواد خام را دسته‌بندی و مفهوم‌پردازی کرده‌اند. در مقدمه، ضمن مرور بحث‌های جامعه‌شناسان دین و نظریه‌پردازان انقلاب، به این نکته پرداخته شده است که بسیاری از داوری‌ها درباره‌ی «افول» یا «رشد» دینداری، بر مقایسه‌هایی مبهم و حافظه‌های گزینشی استوار است. در ادامه‌ی کتاب هم رومی و هم زنگی چند فصل اصلی دیده می‌شود: فصل «دانش دینی» به محتوای آموخته‌های مذهبی و مسیر انتقال آن‌ها از خانواده، مدرسه، مسجد و رسانه می‌پردازد؛ فصل «هویت دینی» مرزگذاری‌ها، نسبت با «دیگری» مذهبی، نماز، طهارت، حجاب، اختلاط جنسیتی و احکام مالی را در زندگی روزمره دنبال کرده است؛ فصل «آیین‌ها و مناسک جمعی» به دعا، زیارت، سفرهای زیارتی، امام‌زاده‌ها، مساجد و تنظیم زمان دینی می‌پردازد؛ و در پایان، جمع‌بندی‌ای از سیمای کلی دینداری شهری و روستایی در آن دو دهه ارائه شده است.

خلاصه کتاب هم رومی و هم زنگی

کتاب هم رومی و هم زنگی بر پایه‌ی این پرسش شکل گرفته است که «دینداری مردم ایران در دهه‌های ۴۰ و ۵۰ شمسی در زندگی روزمره چه شکلی داشته است؟» نویسندگان برای پاسخ، به‌جای تکرار روایت‌های سیاسی و نظری، سراغ خاطرات، زندگی‌نامه‌ها و گفت‌وگوهای تاریخ شفاهی رفته‌اند و از دل آن‌ها اجزای مختلف دینداری را بیرون کشیده‌اند. در آن کتاب، دانش دینی به‌عنوان مجموعه‌ای از قرائت قرآن، دعاها، داستان‌های مذهبی، احکام رساله‌ای و دروس دینی مدارس بررسی شده است و نقش خانواده، به‌ویژه مادر، مسجد، منبر، مدارس اسلامی و رسانه‌ها در جامعه‌پذیری دینی نشان داده شده است. سپس هویت دینی و مرزبندی با دیگران، تجربه‌ی نماز در خانه و محیط‌های مدرن، مسئله‌ی حجاب، اختلاط، احکام مالی و نسبت با سینما، رادیو و تلویزیون در زندگی روزمره ترسیم شده است. در پایان نیز تصویری کلی از تنوع و پیچیدگی دینداری در آن دوره ارائه شده است.

چرا باید کتاب هم رومی و هم زنگی را بخوانیم؟

کتاب هم رومی و هم زنگی امکان نگاهی نزدیک به دینداری دهه‌های ۴۰ و ۵۰ شمسی را از زاویه‌ی زندگی روزمره فراهم کرده است. خواننده با آن کتاب می‌تواند فراتر از شعارها و کلیشه‌ها، با جزئیات آموزش دینی، نقش خانواده و مسجد، تجربه‌ی حجاب، نماز، مناسک و رسانه در آن دوره آشنا شود و مقایسه‌ی سنجیده‌تری میان گذشته و امروز به دست آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب هم رومی و هم زنگی به پژوهشگران و دانشجویان علوم اجتماعی، تاریخ و مطالعات دینی پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر بحث‌های امروز درباره‌ی افول یا تحول دینداری در ایران هستند و می‌خواهند تصویری مستندتر از وضعیت دینداری پیش از انقلاب داشته باشند.