کتاب آشنایی با حدیث شیعه

کتاب آشنایی با حدیث شیعه نوشته‌ی قاسم فائز به‌کوشش نشر دانشگاه امام صادق (ع) منتشر شده است. این کتاب در قالب یک دوره‌ی آموزشی منسجم، تاریخ حدیث شیعه و علوم وابسته به آن را معرفی کرده است و از نمونه‌ها و متون اصلی روایی برای توضیح مباحث خود بهره گرفته است. ساختار اثر به‌گونه‌ای تنظیم شده که هم به سیر تاریخی شکل‌گیری مجموعه‌های حدیثی شیعه بپردازد و هم اصطلاحات و شاخه‌های اصلی علوم حدیث را توضیح دهد. نویسنده در مقدمه، جایگاه حدیث در کنار قرآن و نقش دانشگاه امام صادق (ع) در تربیت پژوهشگران این حوزه را توضیح داده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب آشنایی با حدیث شیعه

کتاب آشنایی با حدیث شیعه اثری از قاسم فائز است که به‌عنوان یک دوره‌ی فشرده برای معرفی تاریخ حدیث شیعه و شاخه‌های اصلی علوم حدیث تدوین شده است. نویسنده در مقدمه، حدیث را در کنار قرآن به‌عنوان دو رکن اصلی دین معرفی کرده و نشان داده است که چگونه سنت پیامبر و ائمه در قالب مجموعه‌های مکتوب، از آغاز اسلام تا دوره‌های متأخر، پی‌گیری شده است. در همین بخش، به پیشینه‌ی علوم حدیث، پیدایش علم‌الحدیث، فقه‌الحدیث و علم رجال و سیر تطور آن‌ها در میان عالمان شیعه اشاره شده است. کتاب آشنایی با حدیث شیعه در دو بخش اصلی تنظیم شده است. در بخش اول با عنوان «تاریخ حدیث شیعه» دوره‌های مختلف حدیثی معرفی شده‌اند: از دوره‌ی نگاشته‌های نخستین مانند کتاب علی، مصحف علی، مصحف فاطمه و صحیفه سجادیه تا دوره‌ی اصول اربعمائه، جوامع کوچک، کتب اربعه (کافی، من لا یحضره الفقیه، تهذیب الاحکام و الاستبصار) و سپس جوامع متأخر مانند وافی، وسائل الشیعه و بحارالانوار. در هر دوره، نمونه‌هایی از متن کتاب‌ها و شیوه‌ی نقل و سندگذاری آورده شده است. در ادامه‌ی کتاب آشنایی با حدیث شیعه، بخش دوم با عنوان «علوم حدیث» به معرفی اصطلاحات و مباحث نظری می‌پردازد. در این بخش، علم‌الحدیث (درایه)، فقه‌الحدیث، علم رجال، نقدالحدیث، علل‌الحدیث و علاج‌الحدیث تعریف شده‌اند و برای هرکدام اهداف، مسائل و جایگاه آن‌ها در فهم روایات توضیح داده شده است. نویسنده در فصل‌های مختلف، تقسیمات حدیث، اصطلاحات سندی، ارزش‌گذاری روایات، شیوه‌ی رفع تعارض اخبار و نمونه‌هایی از نقد و بررسی احادیث را با تکیه بر منابع شیعی آورده است تا خواننده با یک تصویر کلی و در عین حال کاربردی از منظومه‌ی علوم حدیث شیعه روبه‌رو شود.

خلاصه کتاب آشنایی با حدیث شیعه

این کتاب با تکیه بر متن روایات و آثار حدیثی، دو محور اصلی را دنبال کرده است: نخست، نشان‌دادن سیر تاریخی شکل‌گیری و گسترش حدیث در میان شیعه و دوم، معرفی دانش‌هایی که برای فهم و ارزیابی این روایات پدید آمده‌اند. در بخش تاریخی، نویسنده از کتاب علی، مصحف فاطمه، نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه آغاز کرده و سپس به اصول اربعمائه، جوامع کوچک مانند المحاسن و بصائرالدرجات و در نهایت به کتب اربعه و جوامع متأخر رسیده است. در بخش علوم حدیث، مفاهیمی مانند علم‌الحدیث، فقه‌الحدیث، علم رجال، نقدالحدیث و علاج‌الحدیث تعریف شده و با مثال‌های متعدد از متون روایی، کاربرد آن‌ها در سنجش سند، فهم دلالت متن، شناسایی راویان، کشف علل پنهان و رفع تعارض اخبار توضیح داده شده است. در پایان، نمونه‌هایی از نقدهای سندی و محتوایی بر برخی روایات، فضای شکوفایی جدید در مطالعات حدیثی شیعه را نشان می‌دهد.

چرا باید کتاب آشنایی با حدیث شیعه را بخوانیم؟

این کتاب تصویری یک‌جا و منظم از تاریخ حدیث شیعه و علوم وابسته به آن ارائه کرده است و با آوردن نمونه‌های فراوان از متون اصلی، مفاهیم نظری را عینی کرده است. خواننده با مطالعه‌ی آن می‌تواند جایگاه هر مجموعه‌ی حدیثی، معنای اصطلاحات رایج در بحث سند و متن و شیوه‌ی برخورد عالمان شیعه با تعارض روایات را بشناسد و درک دقیق‌تری از پشت‌صحنه‌ی استنباط فقهی و کلامی به‌دست آورد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به دانشجویان الهیات و علوم قرآن و حدیث، طلاب علاقه‌مند به مباحث روایی، پژوهشگران تاریخ تشیع و کسانی که می‌خواهند تصویری منظم از سیر شکل‌گیری منابع حدیثی شیعه و مبانی نقد و فهم حدیث به‌دست آورند پیشنهاد می‌شود.