کتاب هواشناسی کاربردی کوهستان

کتاب هواشناسی کاربردی کوهستان نوشته‌ی نیما فریدمجتهدی، سمانه نگاه و حسین عابد با مقدمه‌ی رضا زارعی به‌همت نشر مهکامه منتشر شده است. این کتاب به موضوع هوا و آب‌وهوای کوهستان با تمرکز بر نیازهای کوه‌نوردی، دره‌نوردی و طبیعت‌گردی می‌پردازد و تلاش کرده است مباحث تخصصی هواشناسی را در قالبی کاربردی برای کاربران کوهستان توضیح دهد. ساختار اثر بر پایه‌ی ترکیب دانش دانشگاهی نویسندگان و تجربه‌ی میدانی کوه‌نوردان شکل گرفته و با نمودارها، جدول‌ها و عکس‌های متعدد از شرایط جوی کوهستان در ایران همراه است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هواشناسی کاربردی کوهستان

کتاب هواشناسی کاربردی کوهستان اثری آموزشی است که به‌طور مشخص برای کاربران کوهستان مانند کوه‌نوردان، دره‌نوردان و طبیعت‌گردان نوشته شده است. نویسندگان در مقدمه توضیح داده‌اند که به‌عمد از تکرار مبانی نظری عمومی هواشناسی پرهیز کرده‌اند تا تمرکز کتاب بر جنبه‌های عملی و موقعیت‌های واقعی در کوهستان باقی بماند. در همان بخش‌های آغازین، تاریخچه‌ای از شکل‌گیری هواشناسی کوهستان در جهان و ایران، معرفی منابع مهم انگلیسی و فارسی و نقش چهره‌هایی مانند راجر باری، دیوید وایت‌من و جعفر سپهری آمده است و جایگاه این حوزه در فدراسیون کوه‌نوردی ایران نشان داده شده است. در ادامه‌ی کتاب هواشناسی کاربردی کوهستان سه بخش اصلی دیده می‌شود: در بخش اول «مبانی هواشناسی کوهستان» مفاهیم پایه‌ای مانند ساختار جو، اثر متقابل جو و سنگ‌کره، ویژگی‌های خاص نواحی کوهستانی، چالش‌های سنجش و شبکه‌های ایستگاهی و سیر تاریخی مطالعه‌ی هوای کوهستان تشریح شده است. در بخش دوم که هسته‌ی کاربردی کتاب است، موضوع‌هایی مانند تابش و دما در کوهستان، رفتار روزانه‌ی دما، گرمایش و سرمایش سطحی، سوزباد و سرمازدگی، شاخص گرمایی، بادهای دامنه‌ای و دره‌ای، باد گرم فون، ابرها و انواع آن‌ها، پایداری جو، فشار، مه، کولاک، گردوخاک، نقش توپوگرافی در جریان هوا و جهت‌یابی جوی و زمینی در طبیعت به‌تفصیل بررسی شده است. در بخش سوم کتاب هواشناسی کاربردی کوهستان مخاطره‌های آب‌وهوایی کوهستان مانند رعدوبرق، توفان‌های تندری، سیلاب ناگهانی، کولاک و پدیده‌های مرتبط با برف و یخ توضیح داده شده است. در سراسر کتاب پیوند میان مفاهیم علمی و تصمیم‌های عملی در برنامه‌ریزی صعود، انتخاب زمان حرکت، کمپ‌زدن، پوشاک، تغذیه و مدیریت ریسک برجسته شده و مثال‌ها و تجربه‌های میدانی کوه‌نوردان ایرانی برای بومی‌سازی مباحث به‌کار رفته است.

خلاصه کتاب هواشناسی کاربردی کوهستان

کتاب هواشناسی کاربردی کوهستان بر این ایده استوار است که هیچ برنامه‌ی کوه‌نوردی، دره‌نوردی یا طبیعت‌گردی بدون شناخت وضعیت جو و آب‌وهوای کوهستان ایمن و کامل نیست. نویسندگان ابتدا نشان داده‌اند که چرا کوهستان از نظر جوی محیطی پیچیده است: توپوگرافی خشن، تغییر سریع دما و فشار، بادهای محلی، بارش‌های ناگهانی و محدودیت شبکه‌های سنجش. سپس توضیح داده‌اند که چگونه ارتفاع، شیب و جهت شیب بر تابش، دما، رطوبت، باد و نوع بارش اثر می‌گذارد و چه تفاوتی میان «هوا» و «آب‌وهوا» در برنامه‌ریزی کوهستان وجود دارد. در ادامه کتاب هواشناسی کاربردی کوهستان به‌سمت کاربردهای مستقیم می‌رود: خواندن ابرها برای پیش‌بینی کوتاه‌مدت، تشخیص بادهای خطرناک مانند فون، برآورد سوزباد و خطر سرمازدگی، شناخت مه‌ها و پدیده‌های کاهش دید، استفاده از نشانه‌های جوی و زمینی برای جهت‌یابی و مفهوم «پنجره‌ی هوایی» در صعودهای جدی. در بخش پایانی نیز مخاطره‌های آب‌وهوایی کوهستان و راه‌های کاهش ریسک برای کاربران کوهستان توضیح داده شده است.

چرا باید کتاب هواشناسی کاربردی کوهستان را بخوانیم؟

کتاب هواشناسی کاربردی کوهستان نشان می‌دهد که دانستن چند مفهوم کلیدی درباره‌ی دما، باد، ابر و پایداری جو چگونه می‌تواند تفاوت میان یک برنامه‌ی ایمن و یک حادثه‌ی جدی باشد. این اثر پلی میان داده‌های هواشناسی، تجربه‌ی میدانی و تصمیم‌های لحظه‌ای در کوهستان ایجاد کرده و امکان استفاده‌ی هدفمند از پیش‌بینی‌ها و نشانه‌های جوی را فراهم کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب هواشناسی کاربردی کوهستان به کوه‌نوردان، دره‌نوردان، طبیعت‌گردان، اعضای تیم‌های امدادونجات، آتش‌نشانان و نیروهای حفاظت از جنگل که در شرایط سخت کوهستانی کار می‌کنند پیشنهاد می‌شود. همچنین برای دانشجویان و علاقه‌مندان به هواشناسی و آب‌وهواشناسی کوهستان که به‌دنبال نمونه‌های بومی و کاربردی هستند مناسب است.