کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی

کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی (مطالعه‌ی تطبیقی حقوق ایران و اتحادیه‌ی اروپا) نوشته‌ نگین آریانپور، به بررسی جایگاه اختراعات مبتنی‌بر هوش مصنوعی در نظام‌های حقوقی ایران و اتحادیه‌ی اروپا می‌پردازد. متن این کتاب که توسط نشر تی آرا منتشر شده، بر پایه‌ی یک پژوهش حقوقی تحلیلی-تطبیقی شکل گرفته است. نویسنده در این اثر به پرسش‌های اساسی درباره‌ی امکان شناسایی هوش مصنوعی به‌عنوان مخترع و نحوه‌ی انتساب حق اختراع در این حوزه پرداخته است. تمرکز اصلی اثر بر پیوند میان هوش مصنوعی، حق اختراع، شخصیت حقوقی و اهداف نظام ثبت اختراع است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی

کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی اثری پژوهشی از نگین آریانپور است که بر مبنای روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانه‌ای نوشته شده است. نویسنده در فصل کلیات ابتدا مسئله‌ی اصلی را طرح کرده است: با پیشرفت سریع هوش مصنوعی و ظهور اختراعاتی که بدون مداخله‌ی مستقیم انسان ایجاد می‌شوند، نظام‌های حقوقی ایران و اتحادیه‌ی اروپا با چه چالش‌هایی در ثبت این اختراعات روبه‌رو هستند و مخترع چه کسی به‌ شمار می‌آید. 

کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی اثر نگین آریانپور در سه فصل اصلی سامان یافته است: فصل اول به بیان مسئله، پرسش‌ها، فرضیه‌ها، اهمیت موضوع، جنبه‌ی نوآوری و روش تحقیق اختصاص دارد. فصل دوم با عنوان مبانی نظری به مفهوم و تاریخچه‌ی هوش مصنوعی، انواع و سطوح آن (از هوش مصنوعی سنتی تا سیستم‌های کاملاً خودمختار)، مفهوم حق اختراع، شرایط ثبت اختراع در حقوق ایران، اتحادیه‌ی اروپا و موافقت‌نامه‌ی تریپس و نیز مفهوم شخصیت حقوقی و امکان تعمیم آن به هوش مصنوعی می‌پردازد. در همین فصل، رابطه‌ی هوش مصنوعی و حق اختراع و جایگاه فناوری‌های نو در نظام مالکیت فکری تحلیل شده است. 

در فصل سوم کتاب، چالش‌های شناسایی هوش مصنوعی به‌عنوان مخترع، بازاندیشی در معیارهای اختراع (به‌ویژه گام ابتکاری)، پروژه‌ی مخترع مصنوعی و دلایل نهادهای ثبت اختراع برای نپذیرفتن سامانه‌هایی مانند DABUS به‌عنوان مخترع بررسی شده است. فصل چهارم و بخش‌های پایانی نیز به انتساب حق ثبت اختراع در اختراعات هوش مصنوعی، ایده‌ی اعطای شخصیت حقوقی الکترونیکی، مدل چندسطحی برای تنظیم وضعیت سامانه‌های نیمه‌خودمختار و کاملاً مستقل، آینده‌ی آثار و اختراعات تولیدشده با هوش مصنوعی و راه‌حل‌های جایگزین برای حمایت از این دست اختراعات اختصاص یافته است.

خلاصه کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی

کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی بر یک پرسش محوری استوار است: در شرایطی که سامانه‌های هوش مصنوعی می‌توانند بدون مداخله‌ی اساسی انسان به راه‌حل‌های فنی نو برسند، نظام‌های حقوقی ایران و اتحادیه‌ی اروپا چگونه باید با ثبت این اختراعات برخورد کنند. نویسنده ابتدا مفهوم هوش مصنوعی، سطوح خودمختاری آن و نسبتش با فرایند اختراع را توضیح می‌دهد و سپس شرایط کلاسیک ثبت اختراع مانند تازگی، گام ابتکاری و کاربرد صنعتی را در مورد خروجی‌های هوش مصنوعی می‌سنجد. 

در ادامه، کتاب نشان می‌دهد که قوانین فعلی، مخترع را شخص حقیقی می‌دانند و همین امر باعث می‌شود اختراعاتی که مستقیماً به سامانه‌های هوش مصنوعی نسبت داده می‌شوند از حمایت ثبت اختراع خارج بمانند. نویسنده با مرور رویه‌ی اداره‌ی ثبت اختراع اروپا، موافقت‌نامه تریپس و قانون ایران، پیامدهای اقتصادی و نوآورانه‌ی این خلأ را تحلیل کرده است و در پایان به‌سمت طرح ایده‌ی یک رژیم ویژه‌ی ثبت اختراع برای اختراعات فاقد مخترع انسانی مشخص و شناسایی نوعی شخصیت حقوقی الکترونیکی برای سامانه‌های هوش مصنوعی حرکت می‌کند.

چرا باید کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی را بخوانیم؟

کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی تصویری منسجم از تلاقی سه حوزه‌ی هوش مصنوعی، حق اختراع و شخصیت حقوقی ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که چرا قواعد سنتی ثبت اختراع برای مواجهه با اختراعات خودکار کافی نیست. خواننده با مطالعه‌ی این کتاب با مبانی نظری، وضعیت حقوقی ایران و اتحادیه‌ی اروپا، چالش‌های عملی ثبت اختراعات هوش مصنوعی و سناریوهای پیشنهادی برای اصلاح قانون آشنا می‌شود.

خواندن کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب امکان ثبت اختراعات ساخته شده توسط هوش مصنوعی به پژوهشگران و دانشجویان حقوق مالکیت فکری، وکلای حوزه‌ی فناوری، سیاست‌گذاران علم و فناوری، فعالان استارتاپی و کسانی که در توسعه یا بهره‌برداری از سامانه‌های هوش مصنوعی درگیر هستند، پیشنهاد می‌شود، به‌ویژه افرادی که به پیامدهای حقوقی و اقتصادی نوآوری‌های مبتنی‌بر هوش مصنوعی علاقه دارند.