کتاب اول از همه

کتاب اول از همه خاطرات محمد عطاران را با قلم الهام صباحی روایت می‌کند و این کتاب را نشر سوره مهر منتشر کرده است. این اثر از دل گفت‌وگوهای طولانی و یادآوری‌های دشوار شکل گرفته و زندگی راوی را از سال‌های کودکی در فاروج تا روزهای آموزش نظامی و اعزام به جبهه دنبال می‌کند. در متن، سوگ مادر، فضای مذهبی و خانوادگی، التهاب انقلاب و شوق رفتن به جنگ کنار هم قرار می‌گیرند و تصویری نزدیک از شکل‌گیری ذهن و شخصیت یک نوجوان به دست می‌دهند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اول از همه

کتاب اول از همه نوشته الهام صباحی بر پایه‌ی خاطرات محمد عطاران پیش می‌رود و از همان صفحات آغازین، زندگی یک نوجوان را در بستر خانواده، محله، مذهب و تحولات اجتماعی نشان می‌دهد. متن از خاطره‌ی مرگ مادر شروع می‌شود؛ رخدادی که فقط یک فقدان شخصی نیست و به‌تدریج به نقطه‌ی عطفی در نگاه راوی به خانه، تنهایی، خشم و آینده تبدیل می‌شود. در کنار این سوگ، جزئیات زندگی در فاروج هم حضور پررنگی دارد: باغ انگور، مغازه‌ی خانوادگی، مدرسه، مسجد، رسم‌ورسوم محلی و رفت‌وآمد چهره‌های مذهبی. همین جزئیات باعث شده‌اند روایت فقط شرح چند حادثه‌ی مهم نباشد و حال‌وهوای یک دوره و یک زیست روزمره را هم ثبت کند.

کتاب اول از همه فقط به خاطرات جبهه محدود نمی‌شود و بخش مهمی از جذابیتش در همین مسیر شکل‌گیری راوی است؛ مسیری که از کودکی، شیطنت، کار در خانه و باغ، تجربه‌های مدرسه و نخستین برخوردها با فضای سیاسی می‌گذرد. راوی از جلسات قرآن، شنیدن نوارهای سخنرانی، تظاهرات، اختلاف‌های سیاسی، فعالیت در پایگاه و دفتر حزب و بعد آموزش‌های بسیج و سپاه حرف می‌زند. این پیوستگی باعث می‌شود رفتن او به جبهه ناگهانی به‌نظر نرسد، بلکه نتیجه‌ی مجموعه‌ای از تجربه‌های خانوادگی و اجتماعی باشد. الهام صباحی در ثبت این خاطرات کوشیده است لحن راوی را حفظ کند و به همین دلیل متن پر از تصویرهای ملموس، تعبیرهای بومی و صحنه‌هایی است که هم تلخی دارند و هم گاهی رگه‌هایی از شوخی، بازیگوشی و سرسختی نوجوانانه را نشان می‌دهند. حاصل کار، روایتی است از رشد زودهنگام، داغی که خاموش نمی‌شود و میل به معنا پیدا کردن در دل آشوب.

خلاصه کتاب اول از همه

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
کتاب اول از همه با روزی آغاز می‌شود که محمد عطارانِ نوجوان از باغ به خانه برمی‌گردد و می‌فهمد مادرش از دنیا رفته است. این اتفاق، زندگی او را از ریشه تغییر می‌دهد و احساس تنهایی و خشم، نگاهش را به خانواده و جهان اطراف تیره می‌کند. روایت سپس به سال‌های کودکی، فضای خانه و محله، کار در باغ و مغازه، تجربه‌های مدرسه و آشنایی تدریجی او با جریان‌های مذهبی و سیاسی می‌رسد. با شدت گرفتن التهاب‌های اجتماعی و آغاز جنگ، محمد بیش‌ازپیش از خانه فاصله می‌گیرد و حضور در پایگاه، آموزش نظامی و تلاش برای اعزام، به مهم‌ترین مسیر زندگی‌اش تبدیل می‌شود.

چرا باید کتاب اول از همه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب اول از همه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب پیوند میان زندگی خانوادگی، فضای محلی و تجربه‌ی جنگ را در یک مسیر پیوسته نشان می‌دهد.
• خواننده با جزئیات زندگی در فاروج، از کار در باغ و مغازه تا مدرسه و مسجد، آشنا می‌شود.
• متن نشان می‌دهد سوگ مادر چگونه بر تصمیم‌ها، خلق‌وخو و جهت زندگی راوی اثر می‌گذارد.
• روایت، شکل‌گیری ذهن یک نوجوان در روزهای انقلاب و آغاز جنگ را از نزدیک ثبت کرده است.
• حضور اصطلاحات بومی و خاطره‌های روزمره، به کتاب رنگ‌وبوی مشخص و ملموس داده است.
• این اثر برای شناخت لایه‌های عاطفی و اجتماعی پشتِ رفتن نوجوانان به جبهه منبعی پُرجزئیات است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب اول از همه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به خاطرات جنگ که می‌خواهند مسیر پیش از حضور در جبهه را هم ببینند.
• خوانندگانی که به روایت‌های شخصیت‌محور و مبتنی‌بر تجربه‌های زیسته علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند از خلال یک زندگی شخصی، حال‌وهوای شهرهای کوچک در سال‌های انقلاب و جنگ را بشناسند.
• مخاطبانی که به رابطه‌ی سوگ، تنهایی و تصمیم‌های سرنوشت‌ساز در زندگی نوجوانان فکر می‌کنند.
• علاقه‌مندان به تاریخ شفاهی که جزئیات روزمره و لحن نزدیک به گفتار را مهم می‌دانند.

بخشی از کتاب اول از همه

«از اذان ظهر گذشته بود و هنوز خبری از غذا نبود. معمولاً داداش‌ها برایم غذا به باغ می‌آوردند. پیش خودم گفتم انگور که غذا نمی‌شود. شیرینی انگور دل آدم را می‌زند. دنبال بهانه بودم از باغ بروم. دلم هوای ننه را کرده بود. چند روز بود که غذای خوشمزه‌ای نخورده بودیم. حال ننه چند وقت است خوش نیست. دیروز داداش ابوالفضل، ننه را در بیمارستان قائم مشهد بستری کرد. بابا می‌گفت: «حالش خوبه و زود مرخص می‌شه».

هوای گرم ظهر و گشنگی و بی‌خبری با هم جمع شده بود تا شکل ابرهای آسمان و صدای گنجشک‌ها کلافه‌ام کنند. فاصلهٔ باغ تا خانه یک ربع پیاده بود. کتانی‌هایم را پوشیدم. زیر لب غر می‌زدم: «ننه نباشه باید بمیریم. حتماً زن‌داداش ناهار درست نکرده یا داداش حوصله نکرده غذا بیاره». سر کوچه که رسیدم، رفت‌وآمد همسایه‌ها را به خانه دیدم. فکر کردم حتماً ننه را از مشهد آورده‌اند. قدم‌هایم را تندتر کردم. زن‌های همسایه در حیاط جمع شده بودند. در چارچوب ایستادم و ننه را صدا زدم: «ننه! ننه!».

صدای گریهٔ عمه و خاله‌هایم روی ایوان ته دلم را خالی کرد. ترسیدم. خشکم زد. زن‌ها به من نگاه می‌کردند و بین پچ‌پچ‌هایشان، اشک‌هایشان را با گوشهٔ روسری پاک می‌کردند. عمه سکینه من را دید و به سینه‌اش کوبید. صدای گریه‌اش بالا گرفت و گفت: «حجی‌ممد! ننه رباب مُرد».»