کتاب سوگ و داغدیدگی در کودکان و نوجوانان

کتاب سوگ و داغدیدگی در کودکان و نوجوانان نوشته مهرداد کلانتری، راضیه فتاحی و الهام آقایی، با تمرکز بر سنجش، درمان و آموزش مهارت‌های زندگی، به یکی از دشوارترین تجربه‌های کودکی و نوجوانی می‌پردازد: روبه‌روشدن با فقدان. نویسندگان نشان می‌دهند که سوگ در این سنین فقط به گریه و اندوه محدود نمی‌شود و می‌تواند در رفتار، خواب، یادگیری، رابطه با والد باقی‌مانده و حتی درک کودک از مرگ دیده شود. انتشارات ارجمند این راهنما را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سوگ و داغدیدگی در کودکان و نوجوانان

کتاب سوگ و داغدیدگی در کودکان و نوجوانان نوشته‌ی مهرداد کلانتری، راضیه فتاحی و الهام آقایی به موضوعی می‌پردازد که هم در خانواده و هم در مدرسه اغلب با ابهام، ترس یا سکوت همراه است. محور اصلی اثر، فهم واکنش‌های کودکان و نوجوانان به فقدان و مرگ است؛ از اینکه کودک در سنین مختلف مرگ را چگونه می‌فهمد تا اینکه چه نشانه‌هایی ممکن است پس از داغدیدگی بروز کند. نویسندگان سوگ را فقط نتیجه‌ی مرگ والد یا نزدیکان نمی‌دانند و دامنه‌ی آن را به تجربه‌های دیگری مثل طلاق، مهاجرت، از دست‌دادن حیوان خانگی، تغییر محیط زندگی و حتی از دست‌دادن برخی توانایی‌ها هم گسترش می‌دهند.

کتاب سوگ و داغدیدگی در کودکان و نوجوانان در فصل‌های مختلف، هم به تعریف مفاهیم پایه می‌پردازد و هم به جنبه‌های کاربردی‌تر موضوع نزدیک می‌شود. اثر از توضیح مفهوم سوگ آغاز می‌کند و بعد به‌ سمت تشخیص، مشاهده، مصاحبه، پرسشنامه‌ها و شیوه‌های مداخله پیش می‌رود. در بخش‌های مربوط به واکنش‌های کودکان، نشانه‌هایی مانند اضطراب جدایی، اختلال خواب، پرخاشگری، کناره‌گیری، احساس گناه و بازگشت به رفتارهای سنین پایین بررسی شده‌اند. 

در کنار این موارد، مهرداد کلانتری، راضیه فتاحی و الهام آقایی به نقش عوامل محافظ و خطر هم توجه دارند؛ از وضعیت اقتصادی و کیفیت مراقبت والد باقی‌مانده گرفته تا زمینه‌های فرهنگی، مذهبی و سطح درک کودک از مرگ. نتیجه، کتابی است که هم برای شناخت مسئله چارچوب می‌دهد و هم برای مواجهه‌ی دقیق‌تر با کودک داغدیده، پرسش‌های مهمی پیش می‌کشد.

خلاصه کتاب سوگ و داغدیدگی در کودکان و نوجوانان

کتاب سوگ و داغدیدگی در کودکان و نوجوانان توضیح می‌دهد که تجربه‌ی فقدان در سال‌های رشد، فقط یک اندوه گذرا نیست و می‌تواند در لایه‌های مختلف زندگی کودک و نوجوان اثر بگذارد. اثر از تعریف سوگ و تفاوت آن با داغدیدگی شروع می‌کند و سپس نشان می‌دهد که کودکان در سنین مختلف چه برداشتی از مرگ دارند و چگونه واکنش‌های خود را بروز می‌دهند. نویسندگان به نشانه‌های جسمی، هیجانی، رفتاری و شناختی سوگ می‌پردازند و بعد به سراغ شیوه‌های ارزیابی، مصاحبه، مشاهده و ابزارهای سنجش می‌روند. 

بخش درمان نیز بر نحوه‌ی گفت‌وگو با کودک، اهمیت صداقت، توجه به ظرفیت ذهنی او و استفاده از فعالیت‌هایی مثل بازی، نقاشی، خاطره‌نویسی و بیان احساسات تمرکز دارد.

چرا باید کتاب سوگ و داغدیدگی در کودکان و نوجوانان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سوگ و داغدیدگی در کودکان و نوجوانان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب تفاوت واکنش‌های سوگ در کودکان و نوجوانان را بر اساس سن و سطح درک آن‌ها توضیح می‌دهد.
• این اثر کمک می‌کند نشانه‌هایی مانند اضطراب جدایی، اختلال خواب، پرخاشگری، گوشه‌گیری و احساس گناه دقیق‌تر دیده شوند.
• کتاب نشان می‌دهد که فقدان فقط به مرگ محدود نیست و تجربه‌هایی مثل طلاق، مهاجرت یا از دست‌دادن‌های دیگر هم می‌توانند سوگ ایجاد کنند.
• بخش ارزیابی، تصویری روشن از نقش مصاحبه، مشاهده و پرسشنامه‌ها در سنجش وضعیت کودک داغدیده ارائه می‌دهد.
• بخش درمان، شیوه‌های مناسب کار با کودک و نوجوان را از مسیرهایی مثل بازی، گفت‌وگو، داستان‌سرایی و نوشتن مطرح می‌کند.
• این اثر به نقش خانواده، مدرسه و مراقب اصلی در کاهش یا تشدید فشار روانی پس از فقدان توجه دارد.

خواندن کتاب سوگ و داغدیدگی در کودکان و نوجوانان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب سوگ و داغدیدگی در کودکان و نوجوانان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• والدین و مراقبانی که با سوگ کودک یا نوجوان در خانواده روبه‌رو هستند.
• مشاوران، روان‌شناسان و درمانگرانی که با مسائل هیجانی و رفتاری کودکان کار می‌کنند.
• معلمان و کارکنان مدرسه که می‌خواهند واکنش‌های دانش‌آموز داغدیده را دقیق‌تر بفهمند.
• دانشجویان روان‌شناسی و مشاوره که به موضوع سوگ در سال‌های رشد علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند درباره‌ی درک کودکان از مرگ و شیوه‌ی پاسخ‌دادن به سؤالات آن‌ها بیشتر بدانند.

بخشی از کتاب سوگ و داغدیدگی در کودکان و نوجوانان

«سوگ پاسخی طبیعی نسبت به یک فقدان است. همۀ افراد معمولاً در زندگی خود واکنش سوگ وفقدان را تجربه می‌کنند. این فقدان می‌تواند به دلیل مرگ عزیزی، قطع ارتباط، معلولیت و یا از دست دادن موقتی باشد. غالباً بعد از هر فقدانی، شخص سوگوار از حمایت اطرافیان برخوردار می‌شود. واکنش افراد در جریان سوگ، نه تنها از شخصی به شخص دیگر فرق می‌کند، بلکه می‌تواند در دوره‌های مختلف زندگی یک شخص نیز متغیر و متفاوت باشد. بنابراین، اطرافیان فرد سوگوار باید آمادگی پذیرش و حمایت از وی را داشته باشند.

داغدیدگی از دست دادن عزیزی به سبب مرگ است. شخصی كه بعد از مرگ عزیزی باقی می‌ماند، شخصی داغدیده است. واكنش‌های داغدیدگی، جسمی، روانی یا رفتاری است كه شخص داغدیده از خود بروز می‌دهد. واكنش‌های داغدیدگی اگر مدت زیادی ظاهر شوند، فرآیند داغدیدگی پدید می‌آید. سوگ، احساس یا حالتی انفعالی است كه با موقعیت داغدیدگی همراه است. بنابراین با توجه به اختلاف نظرهایی كه در زمینۀ تعاریف مربوط به داغدیدگی وجود دارد، تعاریفی ارائه می‌شود، ضمن قبول این نكته كه توافق جهانی در مورد این تعریف‌ها وجود ندارد.»