کتاب خورشید و مهپاره

کتاب خورشید و مهپاره نوشته‌ی میرزا محمد سعید طبیب قمی و بازنویسی زهرا جعفری اثری است که منظومه‌ی عاشقانه‌ی خورشید و مهپاره را از نظم به نثر امروز برگردانده است. نشر گروه مطالعات اندیشه‌ورزان آریا آن را منتشر کرده است. این کتاب در کنار بازنویسی داستان، با مقدمه‌ای مفصل، شرح‌حال شاعر، معرفی نسخه‌های خطی و توضیح جایگاه این منظومه در سنت منظومه‌های عاشقانه‌ی فارسی همراه شده است. متن نثر بر پایه‌ی تصحیح انتقادی منظومه تنظیم شده و کوشیده است ضمن ساده‌سازی روایت، فضا، لحن و تصویرهای شاعر را حفظ کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب خورشید و مهپاره

کتاب خورشید و مهپاره بازنویسی منظومه‌ای عاشقانه از میرزا محمد سعید طبیب قمی، شاعر و طبیب دربار شاه‌عباس ثانی، است که در روزگار صفوی سروده شده است. در مقدمه، جایگاه داستان‌های عاشقانه در ادب غنایی فارسی، از نمونه‌های شاهنامه تا اوج منظومه‌سرایی در قرن‌های نهم تا دوازدهم، توضیح داده شده و نشان داده شده که این اثر در همان سنت قرار دارد؛ سنتی که در آن عشق، رنج هجران، بیماری عاشق، سفر، جنگ، خواب و رؤیا و وصال، بن‌مایه‌های تکرارشونده‌اند. کتاب خورشید و مهپاره در سه بخش اصلی تنظیم شده است: فصل اول ستایش و اندرز است و نثرِ بازنویسی‌شده‌ی ابیات توحید، نعت پیامبر، مدح علی علیه‌السلام و مدح شاه‌عباس ثانی را در بر می‌گیرد. فصل دوم داستان منثور خورشید و مهپاره است که بر اساس حدود ۳۶۸۰ بیت منظومه، ماجرای عشق خورشید، پسر پادشاه ری، و مهپاره، دختر شاه عمان، را روایت کرده است. فصل سوم خاتمه‌ای کوتاه در مدح «صاحب‌قران ثانی» است. در لابه‌لای مقدمه و توضیحات، به نسخه‌های خطی مختلف منظومه در کتابخانه‌های ایران، وزن شعر، تخلّص شاعر و نسبت این اثر با نظیره‌گویی بر خمسة نظامی نیز پرداخته شده است. در این کتاب، بازنویس کوشیده است تمام بخش‌های منظومه، از توحید و نیایش تا مدح شاه و متن داستان، را به نثر درآورد و در جاهایی که ابیات معنای نزدیک دارند، با ادغام آنها از تکرار و طولانی‌شدن متن بکاهد.

خلاصه داستان خورشید و مهپاره

کتاب خورشید و مهپاره روایت نثری منظومه‌ای است که با ستایش خداوند، نعت پیامبر و مدح علی علیه‌السلام آغاز می‌شود و سپس به مدح شاه‌عباس ثانی و توصیف قدرت، شمشیر و تیراندازی او می‌رسد. پس از این پیش‌درآمد، داستانی عاشقانه شکل می‌گیرد: خورشید، شاهزاده‌ی ری، و مهپاره، دختر شاه عمان، در زنجیره‌ای از رؤیا، دلدادگی، نامه‌نگاری، غزل‌گویی، جدایی، بیماری، سفرهای دریایی، اسارت، جنگ با دشمنان و بازشناسی خویشاوندان، به‌سوی وصال حرکت می‌کنند. در خلال روایت، مضامینی چون وفاداری، جوانمردی، قضا و قدر، و پیوند عشق زمینی با نگاه دینی و عرفانی برجسته شده است و نثر کتاب کوشیده است تصویرسازی‌ها، تشبیه‌ها و صحنه‌پردازی‌های شاعر را در قالبی امروزی بازتاب دهد.

چرا باید کتاب خورشید و مهپاره را بخوانیم؟

خواندن خورشید و مهپاره فرصتی است برای آشنایی نزدیک با یک منظومه‌ی عاشقانه‌ی صفوی، بدون درگیرشدن با دشواری‌های زبان منظوم. این کتاب هم تصویری از ذوق داستان‌پردازی و خیال‌پردازی آن دوره می‌دهد و هم پلی میان شعر کلاسیک و نثر امروز می‌سازد و در عین حال اطلاعاتی درباره‌ی شاعر، نسخه‌ها و جایگاه اثر عرضه می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن خورشید و مهپاره به علاقه‌مندان ادبیات کلاسیک فارسی، دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی ادبیات و تاریخ فرهنگ، و کسانی پیشنهاد می‌شود که دوست دارند منظومه‌های عاشقانه‌ی کهن را در قالب نثر امروزی و قابل‌پیگیری دنبال کنند.