کتاب دولت و سرمایه‌گذاری خارجی

سرمایه‌ی مالی از موضوعاتی است که در بحث راه‌اندازی هر سرمایه‌گذاری جدید مطرح می‌شود. سرمایه‌ی مالی سرمایه‌ای‌ است که بانک‌ها در اختیار دارند و صاحبان صنایع آن را به کار می‌برند. بحث تأمین مالی به‌خصوص در کشورهای در حال توسعه از اهمیت دوچندانی برخوردار است؛ کشورهای در حال توسعه به منظور پیشرفت در عرصه‌های مختلف اقتصادی نیاز به منابع مالی فراوان دارند. در این کشورها، برخی از پروژه‌ها را با تأمین مالی داخلی می‌توان انجام داد اما در پروژه‌های مهم و زیرساختی مورد نیاز کشور که امکان تأمین منابع کامل آن توسط دولت فراهم نیست؛ مانند پروژه‌های نفتی، گازی، پتروشیمی و بسیاری از صنایع دیگر. برای توسعه‌ی زیرساخت‌ها برخورداری از منابع خارجی بسیار جدی است. در سال‌های فعالیت دولت یازدهم، علی‌رغم وعده‌های فراوان، میزان سرمایه‌گذاری خارجی در کشور از حدود ۵ میلیارد دلار به ۲ میلیارد دلار رسیده و روند رو‌ به‌ رشد سرمایه‌گذاری خارجی در کشور طی یک دهه‌ی اخیر را متوقف کرده است. این در حالی است که دولت یازدهم از ابتدای آغاز به کار خود اعلام کرده که حساب خاصی روی برداشته‌شدن تحریم‌ها و جذب سرمایه خارجی باز کرده است؛ اما هیچ‌کدام از وعده‌های دولت‌مردان در این زمینه تحقق پیدا نکرد و حتی اوضاع بدتر هم شد. در ۳.۵ سال اخیر حدود ۲۰۰ هیئت خارجی از ۵ قاره‌ب جهان به ایران آمدند، اما ظاهراً هیچ‌کدام از آن‌ها تمایلی به سرمایه‌گذاری خارجی در کشور نداشتند. محمد خزاعی رئیس سازمان سرمایه‌گذاری که در ماه‌های بعد از برجام می‌توانست یکی از پرکارترین مدیران دولت باشد، در اکثر سفرهای هیئت‌های خارجی به ایران جز غایبان بزرگ به شمار می‌رفت و بیشتر وقت خود را برای سفرهای خارجی صرف کرد. پس از اجرایی‌شدن توافق هسته‌ای و با ادامه‌ی کارشکنی‌های متعدد امریکا، ورود شرکت‌های خارجی به جهت سرمایه‌گذاری در ایران با بیم و امیدهایی همراه بوده است. بیمی که به دلیل حفظ ساختار تحریم‌ها، هنوز برای آن‌ها باقی مانده است. واقعیت امر این است که تنها روی کاغذ تجارت با ایران تسهیل شده و در عمل همچنان ترس از سرمایه‌گذاری در ایران باقی مانده است.