کتاب سومریان

کتاب سومریان نوشته‌ی هنری فریمن با ترجمه‌ی معصومه براتی تصویری فشرده و مرحله‌به‌مرحله از پیدایش، اوج و افول یکی از نخستین تمدن‌های شناخته‌شده‌ی جهان ارائه می‌دهد. نویسنده از دل الواح گلی، حفاری‌های باستان‌شناسی و گزارش‌های مورخان، داستان شکل‌گیری شهرها، پادشاهی‌ها و شبکه‌های تجاری سومر را بازسازی کرده است. ساختار کتاب از پرسش‌های ساده مثل این که «چگونه می‌دانیم آنچه را درباره‌ی سومریان می‌دانیم؟» شروع می‌شود و تا بررسی عصر مفرغ، شهرنشینی، دین، اسطوره‌ها و تأثیر سومر بر تمدن‌های بعدی ادامه پیدا می‌کند. نشر پرپروک آن را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سومریان

کتاب سومریان با طرح پرسش‌های بنیادین درباره‌ی این تمدن آغاز می‌شود: از کجا می‌دانیم سومریان چه کسانی بودند، چگونه زندگی می‌کردند و چه زمانی در میان‌رودان ساکن شدند. هنری فریمن در همان فصل‌های نخست نشان می‌دهد که تصویر امروز از سومر حاصل کنار هم‌گذاشتن هزاران لوح گلی، کتیبه، بقایای معماری، ابزار فلزی و داده‌های زمین‌شناسی است و توضیح می‌دهد چگونه کشف خط میخی و رمزگشایی آن، سومر را از حاشیه‌ی مطالعات آشوری و بابلی بیرون کشید. کتاب سومریان در ادامه به عصر مفرغ و جایگاه سومر در شبکه‌ای از فرهنگ‌ها و سرزمین‌های همسایه می‌پردازد؛ از عبید و ایلام تا آناتولی، دره‌ی سند و خلیج فارس. نویسنده نشان می‌دهد که سومر نه یک جزیره‌ی منزوی که گره‌گاهی از تجارت، تبادل فناوری و برخورد جهان‌بینی‌های مختلف بوده است. فصل‌های بعدی کتاب سومریان به این سؤال می‌پردازد که «تمدن» در عمل یعنی چه و سومریان چگونه از زندگی نیمه‌عشایری و روستایی به شهرنشینی، تقسیم کار، قانون مکتوب و ساختارهای پیچیده‌ی سیاسی و مذهبی رسیدند. در بخش‌های میانی، کتاب سومریان به نقش شهرهایی مانند اور، اوروک، لاگاش و نینوا در شکل‌گیری تاریخ منطقه می‌پردازد، دوره‌های سلطه‌ی اکدی‌ها، گوتی‌ها، بابلی‌ها و هیتی‌ها را مرور می‌کند و نشان می‌دهد چگونه سومر بارها سقوط و احیا شده است. در فصل مقدمه‌ی تأثیر تمدن باستانی سومر بر جهان ما، نویسنده پیوند اختراعاتی مانند خط میخی، نظام شمارش شصت‌پایه، تقویم، فلزکاری مفرغ و سازمان اداری را با زندگی امروز دنبال می‌کند و انگیزه‌های روان‌شناختی و دینی پشت این دستاوردها را از خلال اسطوره‌ها و متون مذهبی سومری بررسی کرده است.

خلاصه کتاب سومریان

کتاب سومریان تاریخ این تمدن را از چند زاویه دنبال می‌کند: نخست نشان می‌دهد که شناخت امروز از سومر چگونه بر پایه‌ی حفاری‌ها، لوح‌های خط میخی، فهرست پادشاهان و داده‌های زمین‌شناسی شکل گرفته است. سپس مسیر گذار از جوامع عبید تا شهرهای بزرگ سومری و آغاز عصر مفرغ را ترسیم می‌کند؛ جایی که آبیاری، فلزکاری، تجارت دوربرد و خط اداری، ساختار تازه‌ای از زندگی جمعی می‌سازد. در فصل‌های بعد، نویسنده به این می‌پردازد که سومریان خود را «سرزمین متمدن» می‌نامیدند و تمدن را نتیجه‌ی پیروزی خدایان بر هرج‌ومرج می‌دیدند. کتاب، شهرنشینی، قانون، نقش زنان، طبقات اجتماعی، ارتش‌ها و شبکه‌های تجاری را در پیوند با دین و اسطوره توضیح می‌دهد و در پایان، دوره‌های سلطه‌ی اکدی‌ها، رنسانس سومری در اور سوم و سرانجام جذب تدریجی سومریان در امپراتوری‌های بعدی را مرور می‌کند، درحالی‌که ردّ اختراعات و نهادهای آن‌ها در جهان امروز دنبال شده است.

چرا باید کتاب سومریان را بخوانیم؟

این کتاب تصویری نسبتاً یکپارچه از سومر ارائه می‌دهد؛ از روش‌های کشف و خواندن آثار تا زندگی روزمره، جنگ، تجارت و دین. خواننده می‌تواند ببیند بسیاری از چیزهای آشنا مانند تقسیم زمان، خط، شهرنشینی و قانون مکتوب چگونه در میان‌رودان شکل گرفته و در طول هزاره‌ها دگرگون شده است. متن کتاب پیوند مداومی میان گذشته‌ی دور و مسائل امروز برقرار کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به علاقه‌مندان تاریخ باستان، دانشجویان رشته‌های تاریخ، باستان‌شناسی و مطالعات خاورمیانه و کسانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند ریشه‌ی شهرنشینی، قانون، تجارت و دین‌های سازمان‌یافته را در یکی از نخستین تمدن‌های شناخته‌شده دنبال کنند.