کتاب سکوت واژه ها

کتاب کتاب سکوت واژه ها (روایتی از سال‌های اسارت) نوشته داود گودرزی، روایتی شخصی از تجربه‌ی اسارت در اردوگاه‌های عراق در دوران جنگ ایران و عراق است و نویسنده، خاطراتش از لحظه‌هایی که در خط مقدم بوده تا اتفاقات اردوگاه موصل چهار و رمادیه را بازگو می‌کند. این کتاب نه‌تنها به فضای اردوگاه و مناسبات اسیران و سربازان عراقی می‌پردازد بلکه به‌ کمک توصیفات جزئی و صحنه‌های زنده، احساسات متناقضی مانند خشم، انتقام، ترحم، دلتنگی، شوخ‌طبعی و معنویت را کنار هم می‌نشاند. انتشارات ناران این خاطرات را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سکوت واژه ها

کتاب سکوت واژه ها از داود گودرزی بر پایه‌ی خاطرات مستقل کوتاه و بلندی شکل گرفته است که در قالب نامه‌هایی صمیمانه به نوه‌اش، امیرعلی، روایت می‌شوند؛ نویسنده در این بخش‌ها با ترسیم مرزهای دنیای اسارت و جهان بیرون، بر ارزش‌هایی چون استقامت، وحدت و شجاعت اسیران به عنوان تنها ضامن بقا تأکید می‌کند. او همچنین به چالش‌های امنیتی درون اردوگاه، از جمله ریسک نگهداری رادیوی مخفی و بی‌اثری شعارهای سازمان‌های بین‌المللی در مواجهه با واقعیت‌های خشن بازداشتگاه‌ها می‌پردازد.

پیرنگ کتاب سکوت واژه ها از طریق فصل‌های متعددی که هر کدام بر موقعیت یا شخصیتی خاص تمرکز دارند، تصویر کلی اسارت را کامل می‌کند؛ از خاطره‌ی مواجهه‌ی راوی با عکس فرزند عراقی کشته‌شده که حس انتقام را به ترحم بدل می‌سازد تا فصول مربوط به ساختار امنیتی اردوگاه موصل چهار و ترفندهای اسیران برای حفظ اطلاعات. 

داود گودرزی در این کتاب با برجسته کردن شخصیت‌هایی چون فاضل، اسیری شوخ‌طبع که با آموزش جیب‌بری به راوی زمینه‌ساز نجات اخبار مخفی می‌شود و رمضان مقدم، مجروح مؤمن که دائم در حال ذکر گفتن است، ابعاد انسانی این اسارت را به نمایش می‌گذارد. خاطره‌ی بوی گل شبدر در کنار سیم‌خاردارها نیز تلاشی است برای پیوند دادن واقعیت تلخ اردوگاه با امید و خاطرات کودکی.

خلاصه کتاب سکوت واژه ها

کتاب کتاب سکوت واژه ها، مجموعه‌ای از خاطرات مستند دوران جنگ و اسارت در اردوگاه موصل چهار است که در قالب نامه‌هایی صمیمانه به نوه‌اش امیرعلی روایت می‌شود. نویسنده در این اثر به شرح مواردی چون خطرات نگهداری رادیوی مخفی، وظایف گروه انتظامات برای رصد جاسوسان و ماجرای پرمخاطره‌ی ربودن باتری از آسایشگاه سربازان عراقی می‌پردازد. 

او در بخش «عکس خانوادگی» بیان می‌کند که چگونه در خط مقدم پس از شهادت دوستانش، با دیدن عکس جشن تولد فرزند یک استوار مقتول عراقی از انتقام چشم‌پوشی کرده و برای او قبری در شن‌ها حفر می‌کند. همچنین در طول فصول کتاب، با شخصیت‌هایی چون فاضل آشنا می‌شویم؛ اسیر جیب‌بر و بی‌سوادی که در اردوگاه سواد می‌آموزد و فنون جیب‌بری را به راوی یاد می‌دهد که این مهارت بعداً برای ربودن رادیو از جیب یک سرباز عراقی به کار می‌آید.

در ادامه‌ی کتاب، بخش «رمضان مقدم» به زندگی مجروح قطع‌نخاعی مشهدی می‌پردازد که روزگار را با دعا می‌گذراند و پیش از شهادت، تسبیحش را به عنوان یادگار به راوی می‌سپارد. گودرزی در فصل «جیره غذایی» تشریح می‌کند که چطور اسیران در مواجهه با سیاستِ نصف کردن جیره از سوی فرمانده‌ی عراقی، با ساختن کپی کلید انبار خواربار مخفیانه آذوقه برمی‌داشتند تا جیره را به حالت قبل برگردانند و مانع از گرسنگی شدید شوند. 

کتاب در نهایت با خاطره‌ی گل شبدر پیوند می‌خورد؛ جایی که راوی در بهار ۱۳۶۷ با دیدن چند بوته‌ی شبدر زیر سیم‌خاردارها به یاد کودکی‌اش در دامنه‌های زاگرس می‌افتد و با وجود ممنوعیت شدید و کتک خوردن از نگهبانان عراقی، دو بار برای بوییدن آن‌ها اقدام می‌کند تا امید و خاطرات گذشته را در دل اسارت زنده نگه دارد.

چرا باید کتاب سکوت واژه ها را بخوانیم؟

این کتاب نه‌تنها صحنه‌های خشونت، گرسنگی، شکنجه و محدودیت را ثبت کرده بلکه همزمان بر لحظه‌های همدلی، شوخ‌طبعی، خلاقیت و معنویت در میان اسیران تأکید کرده است؛ لحظه‌هایی که نشان می‌دهد چگونه انسان‌ها در سخت‌ترین شرایط هم برای حفظ کرامت خود راهی پیدا می‌کنند. خواندن این کتاب فرصتی است برای آشنایی نزدیک‌تر با لایه‌های کمتر دیده‌شده‌ی جنگ و اسارت. روایت‌های کتاب، علاوه‌بر ثبت بخشی از حافظه‌ی تاریخی، سؤالاتی درباره‌ی انتقام و بخشش، مسئولیت فردی در جمع، نقش ایمان و دعا در تحمل رنج و امکان شروع دوباره را پیش می‌کشند.

خواندن کتاب سکوت واژه ها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن سکوت واژه ها به کسانی پیشنهاد می‌شود که به خاطرات جنگ ایران و عراق، تجربه‌ی اسارت و زندگی آزادگان علاقه‌مند هستند. کتاب برای پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های تاریخ، مطالعات جنگ، علوم اجتماعی و روان‌شناسی که به‌ دنبال روایت‌های میدانی از تاب‌آوری، همبستگی و خشونت در شرایط اردوگاهی هستند هم جذاب خواهد بود.