کتاب مهتاب و کرم شب تاب (جلد پنجم، صندلی چرخ دار)

کتاب مهتاب و کرم شب تاب (جلد پنجم، صندلی چرخ دار) نوشته‌ی بتول غفاری با تصویرگری پژمان باغینی و طراحی گرافیک ایمان امینی، پنجمین جلد از مجموعه‌ای است که ماجراهای مهتاب و دوست کوچک و درخشانش، کرم شب‌تاب را دنبال می‌کند. نشر غفاری موفق آن را منتشر کرده است و در این جلد، داستان روی موضوعی متمرکز شده که هم برای کودکان جذاب است و هم برای والدین و مربیان مهم: استقامت، پشتکار و نگاه درست به معلولیت. ماجرا در جنگلی پر از حیوانات کنجکاو و پرهیجان می‌گذرد؛ جایی که قرار است اولین دوره‌ی مسابقات تپه‌پیمایی بین آهوها برگزار شود و حضور یک شرکت‌کننده‌ی متفاوت، همه‌چیز را زیرورو می‌کند. در این کتاب، آهو خانم که از صندلی چرخ‌دار استفاده می‌کند، تصمیم گرفته است در مسابقه‌ای سخت شرکت کند تا هم توانایی‌های خودش را ثابت کند و هم رابطه‌ی ازهم‌گسیخته‌اش با فرزندش را دوباره بسازد. مهتاب، کرم شب‌تاب و لاک‌پشت پیر در کنار او قرار می‌گیرند و داستان، تمرین‌های پنهانی، زمین‌خوردن‌ها، بلندشدن‌ها و واکنش حیوانات دیگر را دنبال می‌کند. فضای رنگی و پرتحرک کتاب، همراه با متن گفت‌وگومحور و توصیف‌های ساده از احساسات شخصیت‌ها، دنیایی می‌سازد که کودکان می‌توانند با آن هم‌ذات‌پنداری کنند و در خلال ماجرا، با مفاهیمی مثل تحقیر، انکار، قضاوت نادرست و ارزش اراده‌ی انسان آشنا شوند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مهتاب و کرم شب تاب (جلد پنجم، صندلی چرخ دار)

کتاب مهتاب و کرم شب تاب (جلد پنجم، صندلی چرخ دار) داستانی است از بتول غفاری که در قالب ماجرایی در جنگل، موضوع استقامت، پشتکار و مواجهه با معلولیت را برای کودکان روایت کرده است. این جلد بخشی از مجموعه‌ی «کتاب های مهتاب و کرم شب تاب» است که در آن مهتاب و کرم شب‌تاب، دو دوست صمیمی، در هر جلد با موقعیتی تازه روبه‌رو می‌شوند. در این قسمت، محور داستان مسابقه‌ی تپه‌پیمایی بین آهوهاست؛ مسابقه‌ای که قرار است «اولین دوره‌ی مسابقات تپه‌پیمایی بین آهوها» باشد و همه‌ی حیوانات جنگل با شور و هیجان برای برگزاری آن آماده شده‌اند. ساختار کتاب کوتاه است و در ۲۶ صفحه روایت می‌شود، اما در همین حجم محدود، چند لایه‌ی موضوعی را کنار هم قرار داده است: تلاش فردی، قضاوت جمعی، رابطه‌ی مادر و فرزند و مفهوم پیروزی. در متن کتاب، به‌روشنی دیده می‌شود که نویسنده به گروه سنی کودک فکر کرده است؛ از یک‌سو با استفاده از شخصیت‌های حیوانی مثل آهو خانم، آهوی سفید، آهوی دم‌سیاه، لاک‌پشت پیر، طوطی گزارشگر، گربه‌ها و سنجاب‌ها، و از سوی دیگر با تکیه بر گفت‌وگوهای کوتاه و تکرارهای آهنگین، فضایی ساخته شده که برای ذهن کودک آشنا و قابل‌تصور است. در ادامه‌ی کتاب مهتاب و کرم شب تاب (جلد پنجم، صندلی چرخ دار) داستان از یک گفت‌وگوی ساده بین کرم شب‌تاب و آهو خانم شروع می‌شود و به ماجرایی بزرگ در سطح جنگل می‌رسد. آهو خانم روی صندلی چرخ‌دار تمرین می‌کند و می‌خواهد در مسابقه شرکت کند، در حالی که کرم شب‌تاب نگران خطرات مسیر لغزنده‌ی تپه است. آهو خانم از تحقیر و انکارشدن می‌گوید، از این‌که آهوبچه را از او جدا کرده‌اند و با گفتن حرف‌های دروغ، فرزندش را نسبت به او بدبین کرده‌اند. همین انگیزه‌ی عاطفی، دلیل اصلی شرکت او در مسابقه است. مهتاب و کرم شب‌تاب برای تصمیم‌گیری به سراغ لاک‌پشت پیر می‌روند و او با تأکید بر اراده، پشتکار و سخت‌کوشی آهو خانم، پیشنهاد می‌دهد به‌جای منصرف‌کردن او، کمکش کنند. از این‌جا به بعد، کتاب تمرین‌های شبانه‌ی آهو خانم روی تپه‌ی پشت جنگل، زمین‌خوردن‌ها، بلندشدن‌ها و شعارهای تشویقی او را نشان می‌دهد. سپس روز مسابقه می‌رسد، طوطی گزارشگر لحظه‌به‌لحظه‌ی رقابت را گزارش می‌کند، تماشاگران شعار می‌دهند، بعضی حیوانات آهو خانم را مسخره می‌کنند و بعضی دیگر او را تشویق می‌کنند. در کنار این هیجان بیرونی، نگاه‌های آهو خانم به آهوبچه و تلاش او برای بازسازی رابطه‌ی مادر و فرزند، لایه‌ی احساسی داستان را شکل داده است.

خلاصه کتاب مهتاب و کرم شب تاب (جلد پنجم، صندلی چرخ دار)

در مهتاب و کرم شب تاب (جلد پنجم، صندلی چرخ دار) داستان با یک عصر گرم تابستانی در جنگل آغاز می‌شود. قرار است اولین دوره‌ی مسابقات تپه‌پیمایی بین آهوها برگزار شود و همه‌ی حیوانات جنگل مشغول آماده‌سازی هستند. کرم شب‌تاب در راه بازگشت به خانه، آهو خانم را می‌بیند که روی صندلی چرخ‌دار کنار تپه‌ای شبیه محل مسابقه تمرین می‌کند. او با تعجب می‌پرسد چرا آهو خانم می‌خواهد با صندلی چرخ‌دار در مسابقه‌ای به این سختی شرکت کند، در حالی که مسیر تپه لغزنده است و احتمال واژگون‌شدن صندلی و آسیب‌دیدن او وجود دارد. آهو خانم توضیح می‌دهد که معلول است اما اراده‌ای قوی دارد و می‌خواهد با تلاش و تمرین زیاد بر سختی‌ها غلبه کند. او از تحقیر و انکارشدن می‌گوید و این‌که آهوبچه را از او جدا کرده‌اند و با گفتن حرف‌های دروغ، فرزندش حاضر نیست او را ببیند. انگیزه‌ی اصلی او از شرکت در مسابقه این است که با پیروزی، به آهوبچه نشان دهد حرف‌هایی که درباره‌اش گفته‌اند دروغ است و بتواند دوباره در کنار فرزندش باشد. کرم شب‌تاب نگران است و می‌گوید حتی برای آهوهای سالم هم تپه‌پیمایی سخت است، اما آهو خانم از او می‌خواهد کمکش کند تا بهتر تمرین کند. کرم شب‌تاب برای تصمیم‌گیری به مهتاب متوسل می‌شود و با گفتن «تاب‌تاب مهتاب شب‌تاب» او را صدا می‌زند. مهتاب ظاهر می‌شود و بعد از شنیدن ماجرا، پیشنهاد می‌دهد فردا پیش لاک‌پشت پیر بروند. روز بعد، مهتاب و کرم شب‌تاب ماجرا را برای لاک‌پشت پیر تعریف می‌کنند. لاک‌پشت پیر پس از سکوتی کوتاه می‌گوید باید به مادری که می‌خواهد فرزندش را به دست بیاورد کمک کنند. او تأکید می‌کند که مسابقه سخت و خطرناک است، اما چون آهو خانم همیشه اراده، پشتکار و سخت‌کوشی زیادی داشته و تصمیمش را گرفته، وظیفه‌ی آن‌ها کمک‌کردن است؛ به‌شرطی که تا زمان مسابقه، حیوانات دیگر از تمرین‌های او باخبر نشوند. شب، مهتاب تپه‌ی پشت جنگل را روشن می‌کند و آهو خانم همراه لاک‌پشت پیر و کرم شب‌تاب تمرین تپه‌پیمایی را شروع می‌کند. او چند بار از تپه بالا می‌رود، صندلی چرخ‌دار واژگون می‌شود، به زمین می‌افتد و دستش زخمی می‌شود، اما اجازه نمی‌دهد کسی کمکش کند. هر بار خودش بلند می‌شود، روی صندلی می‌نشیند و دوباره تلاش می‌کند. او با لبخند و تکرار جمله‌هایی مثل «آهو خانم پیروزی! آهو خانم قوی باش!» خودش را تشویق می‌کند. این تمرین‌ها مدت زیادی ادامه پیدا می‌کند و هر شب، دور از چشم حیوانات دیگر، او تواناتر و قوی‌تر می‌شود. مهتاب، لاک‌پشت پیر و کرم شب‌تاب با تشویق و همراهی، در کنار او هستند و به پیروزی‌اش امیدوار می‌شوند. روز مسابقه فرا می‌رسد. همه‌ی حیوانات کنار تپه جمع شده‌اند. آهو خانم در میان جمعیت، آهوبچه را می‌بیند اما آهوبچه رویش را برمی‌گرداند. مجری مسابقه اعلام می‌کند که سه شرکت‌کننده حضور دارند: آهوی دم‌سیاه، آهوی سفید و آهو خانم که با صندلی چرخ‌دار شرکت می‌کند. حیوانات هرکدام واکنشی دارند؛ گربه‌ها آهوی سفید را تشویق می‌کنند و آهو خانم را بازنده می‌خوانند، سنجاب‌ها نام آهو خانم را فریاد می‌زنند و شغال‌ها او را به‌خاطر معلولیت مسخره می‌کنند. کرم شب‌تاب قوانین مسابقه را توضیح می‌دهد: زمان مهم نیست، هر شرکت‌کننده سه بار فرصت دارد و اگر وسط راه بایستد، از مسابقه خارج می‌شود. طوطی گزارشگر، گزارش زنده‌ی مسابقه را برعهده می‌گیرد. ابتدا آهوی سفید با سرعت زیاد شروع می‌کند، اما به‌خاطر استفاده‌ی نادرست از انرژی، نفس‌نفس می‌زند، سرعتش کم می‌شود و در نهایت می‌ایستد و بازنده اعلام می‌شود. سپس آهوی دم‌سیاه وارد مسابقه می‌شود؛ او هم با سرعت بالا حرکت می‌کند، عضلات قوی دارد و تشویق می‌شود، اما باز هم به‌دلیل مصرف نادرست انرژی، در میانه‌ی راه از حرکت می‌ایستد و بازنده می‌شود. در نوبت بعدی، آهو خانم شروع به حرکت می‌کند. او آرام اما با فکر جلو می‌رود، از انرژی‌اش درست استفاده می‌کند و از رقبایش جلو می‌زند. در یکی از تلاش‌ها نزدیک قله، صندلی چرخ‌دار واژگون می‌شود و او به زمین می‌افتد، اما باز هم اجازه نمی‌دهد کسی کمکش کند، خودش بلند می‌شود و پایین می‌آید تا دوباره تلاش کند. در دور پایانی، دو رقیب آهو خانم از مسابقه کنار می‌روند و این‌بار اگر او نتواند به قله برسد، مسابقه برنده‌ای نخواهد داشت. آهو خانم با حرکتی یکنواخت و حساب‌شده از تپه بالا می‌رود، چندبار به آهوبچه نگاه می‌کند و انگار از او نیرو می‌گیرد. طوطی گزارشگر با هیجان، لحظه‌به‌لحظه‌ی حرکت او را توصیف می‌کند. در نهایت، آهو خانم با یک حرکت سریع به بالای تپه می‌رسد و برنده‌ی مسابقه می‌شود. شادی حیوانات، هورا کشیدن‌ها و اشک شوق بعضی از آن‌ها فضای پایان داستان را می‌سازد. در میان این شادی، آهوبچه به‌سوی مادرش می‌دود، او را «مادر قهرمان» صدا می‌زند و در آغوشش می‌گیرد. داستان با این تصویر به پایان می‌رسد که مهتاب، کرم شب‌تاب و لاک‌پشت پیر با تلاش زیاد خود را به آن‌ها می‌رسانند و در شادی پیروزی و دوباره‌پیوستن مادر و فرزند شریک می‌شوند. در بخش پایانی کتاب، نویسنده خطاب به والدین و مربیان، هدف مجموعه را «ارتقاء آموزش موضوعات اخلاقی و مهارت های زندگی برای کودکان» معرفی کرده است و از انتشار جلدهای بعدی این مجموعه خبر داده است.

چرا باید کتاب مهتاب و کرم شب تاب (جلد پنجم، صندلی چرخ دار) را بخوانیم؟

مهتاب و کرم شب تاب (جلد پنجم، صندلی چرخ دار) از دل یک داستان پرهیجان در جنگل، چند موضوع مهم را هم‌زمان پیش می‌کشد: نگاه به معلولیت، مفهوم پیروزی، نقش اراده و پشتکار، و رابطه‌ی مادر و فرزند. این کتاب نشان داده است که قهرمان داستان، با وجود استفاده از صندلی چرخ‌دار، نه‌تنها ناتوان و نیازمند ترحم نیست، بلکه با تمرین، برنامه‌ریزی و امید، می‌تواند در مسابقه‌ای سخت شرکت کند و در برابر تحقیر و انکار بایستد. برای کودکان، این تصویر می‌تواند برداشت آن‌ها از «معلولیت» را تغییر دهد و به‌جای ترحم یا تمسخر، احترام و تحسین را بنشاند. در این کتاب، فضای مسابقه، گزارش زنده‌ی طوطی، شعارهای حیوانات و تمرین‌های شبانه‌ی آهو خانم، داستان را برای ذهن کودک جذاب کرده است. در عین حال، گفت‌وگوهای ساده درباره‌ی تحقیر، دروغ‌گفتن درباره‌ی دیگران، انکار توانایی‌ها و جداکردن فرزند از مادر، زمینه‌ای فراهم کرده است تا والدین و مربیان بتوانند درباره‌ی این موضوعات با کودکان صحبت کنند. تأکید لاک‌پشت پیر بر این‌که «ما نباید به او بگوییم در مسابقه شرکت نکن، او تصمیم خود را گرفته است» به‌نوعی احترام به انتخاب و اراده‌ی فردی را برجسته کرده است. همچنین، توضیح کرم شب‌تاب درباره‌ی قوانین مسابقه و این‌که «زمان مهم نیست، ایستادن وسط راه مهم است» می‌تواند به‌عنوان استعاره‌ای برای تلاش مداوم و ناامیدنشدن در ذهن کودک بماند. این کتاب برای کسانی که به‌دنبال متنی هستند که هم قصه‌ای سرراست و پرکشش داشته باشد و هم زمینه‌ای برای گفت‌وگو درباره‌ی مهارت‌های زندگی، استقامت، خودباوری و پذیرش تفاوت‌ها فراهم کند، گزینه‌ای مناسب است. حضور شخصیت‌های تکرارشونده‌ی مجموعه مثل مهتاب، کرم شب‌تاب و لاک‌پشت پیر نیز به کودکان کمک می‌کند با دنیای این مجموعه انس بگیرند و در جلدهای بعدی، موضوعات اخلاقی و عاطفی دیگری را در همین فضا دنبال کنند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن مهتاب و کرم شب تاب (جلد پنجم، صندلی چرخ دار) به کودکانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌های حیوانات، مسابقه و ماجراجویی علاقه دارند و در عین حال در حال آشنایی با مفاهیمی مثل استقامت، پشتکار و احترام به تفاوت‌های جسمی دیگران هستند. این کتاب به والدین و مربیانی پیشنهاد می‌شود که به‌دنبال متنی برای گفت‌وگو درباره‌ی معلولیت، تحقیر، قضاوت نادرست، رابطه‌ی مادر و فرزند و ارزش تلاش مداوم با کودکان هستند و می‌خواهند این موضوعات را در قالب داستانی کوتاه و قابل‌تصور مطرح کنند.