کتاب مادر و مامان

کتاب مادر و مامان نوشته‌ی علی موذنی داستان بلندی است که نشر نیستان هنر آن را منتشر کرده است. این کتاب در فضایی خانوادگی و شهری می‌گذرد و بر محور مرگ مادر خانواده، بیماری ناگهانی عروس بزرگ و گره‌های قدیمی میان چند نسل شکل گرفته است. روایت از زاویه‌ی دید فرهاد، پسر میانی خانواده، پیش می‌رود و گذشته و حال را در هم می‌آمیزد تا رابطه‌ی پیچیده‌ی او با دو زن محوری زندگی‌اش، مادرش اقدس و عروس خانواده فتانه، روشن شود. مادر و مامان با تمرکز بر جزئیات روابط روزمره، مراسم عزاداری، خاطرات کودکی و کشمکش‌های پنهان، تصویری پرتنش و در عین حال صمیمی از یک خانواده‌ی ایرانی نشان می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مادر و مامان

کتاب مادر و مامان داستان فرهاد است؛ مردی میانسال که در روزهای عزای مادرش اقدس، ناگهان با بیماری و دگرگونی عجیب فتانه، عروس بزرگ خانواده، روبه‌رو می‌شود. کتاب مادر و مامان در همان صحنه‌های نخست، با خاک‌سپاری مادر و تشنج‌های فتانه در درمانگاه و بیمارستان، فضایی ملتهب می‌سازد و بعد به‌تدریج لایه‌های پنهان روابط خانوادگی را رو می‌کند؛ از کینه‌های قدیمی اقدس نسبت به فتانه تا وابستگی بیمارگونه‌ی فتانه به فرهاد. کتاب مادر و مامان در دو سطح حرکت می‌کند: در سطح اکنون، ماجراهای بعد از مرگ اقدس، بستری‌شدن فتانه، بازگشت او به خانه و توهمات و رفتارهای غیرعادی‌اش روایت شده است؛ جایی که فتانه ناگهان فرهاد را «پسر خودش» صدا می‌زند، عکس اقدس را دشمن خود می‌بیند و خانه‌ی قدیمی را شبیه بخش بیمارستان تجربه می‌کند. در سطح گذشته، روایت به کودکی و نوجوانی فرهاد برمی‌گردد؛ زمانی که فتانه با محبت افراطی، او را عملا مثل فرزند خودش بزرگ کرده و اقدس، مادر واقعی، کم‌کم از دل فرهاد کنار گذاشته شده است. کتاب مادر و مامان با تمرکز بر گفت‌وگوهای طولانی، فضای خانه، راه‌پله‌ها، واحدهای مختلف ساختمان و مراسم ختم، شبکه‌ای از روابط را نشان می‌دهد که در آن برادرها، عروس‌ها، نوه‌ها و حتی همسایه‌ها هر کدام نقش خود را در شکل‌دادن به سرنوشت فرهاد و تصویر او از «مادر بودن» بازی می‌کنند.

خلاصه داستان مادر و مامان

کتاب مادر و مامان بر محور این سؤال می‌چرخد که «مادر واقعی کیست؟» و این عنوان را در دو چهره‌ی اقدس و فتانه مجسم می‌کند. در زمان حال، بعد از مرگ اقدس، فتانه در اثر تزریق دارو دچار تشنج، لمس‌شدن و نوعی اختلال شناختی می‌شود؛ نزدیکانش را نمی‌شناسد، اما فرهاد را به‌عنوان «پسر خودش» صدا می‌زند و اقدس را در آینه‌ها و قاب عکس‌ها تعقیب‌کننده‌ی خود می‌بیند. در لایه‌ی گذشته، فرهاد به یاد می‌آورد که چگونه فتانه سال‌ها با محبت افراطی، بوسه، خرید لباس و حضور در مدرسه، او را از آغوش مادرش جدا کرده و جای مادر را در ذهن او گرفته است؛ تا جایی که خودش هم مدتی باور کرده فرزند فتانه است. با تولد سامان، این جایگاه ناگهان از او گرفته می‌شود و فرهاد سقوط و بازگشت دردناک به آغوش اقدس را تجربه می‌کند. کتاب مادر و مامان این رفت‌وآمد عاطفی میان دو زن را در بستر دعواهای مالی، تنگی جا، ساخت‌وساز خانه و پیری و بیماری دنبال می‌کند.

چرا باید کتاب مادر و مامان را بخوانیم؟

این کتاب تصویری نزدیک و جزئی‌نگر از یک خانواده‌ی چندنسلی ایرانی ارائه کرده است که در آن مرزهای مادری، عاطفه، مالکیت و وابستگی به‌هم می‌ریزد. خواندن آن برای کسانی که به روابط پیچیده‌ی مادر–فرزند، نقش عروس در خانواده و تأثیر کودکی بر بزرگسالی علاقه‌مندند، فرصتی برای دیدن این موضوع‌ها در موقعیت‌های ملموس و روزمره فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که به داستان‌های خانوادگی شهری، روابط مادر و فرزند، تنش‌های عروس و مادرشوهر، و تأثیر خاطرات کودکی بر زندگی بزرگسالی علاقه دارند. همچنین به خوانندگانی که از روایت‌های مبتنی بر گفت‌وگو و فضای آپارتمانی لذت می‌برند، پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب مادر و مامان

«وقتی جنازه را گذاشتند توی قبر و خاک ریختند، از بین زن‌های فامیل که زار زدند و نالیدند، سوز وگداز فتانه بیشتر از باقی بود، حتی بیشتر از جاری‌اش اشرف که بهترین رابطه را با مادرشوهرش داشته. این جملهٔ همیشگی مامان اقدس در مورد فتانه که «این عروس بود یا بلا که خدا به سر ما نازل کرد؟» توی سر فرهاد چرخ می‌زد. سرفه‌های مداوم فتانه مانع از آن نمی‌شد که از ته دل جیغ نکشد و حواس همه را به خود جلب نکند. سحر چند بار آب به خوردش داد و یک بار هم همراه با آب یک قرص که فرهاد حدس زد ویتامین باشد. الناز با چهره‌ای درهم کشیده به فرهاد گفت: بابا این چرا این قدر جیغ می‌کشه؟ نمی‌تونه مثل آدم گریه کنه! فرهاد گفت: عادتشه! الناز گفت: نمی‌ذاره تمرکز داشته باشم! فرهاد سوز و گداز فتانه را نمایشی می‌دانست که دارد آن را به عنوان عروس بزرگ خانواده اجرا می‌کند، همان طور که در مراسم خدا بیامرز بابا همین اداها را در آورد و خون به جگر مامان اقدس و کتایون کرد. وقتی از حال رفت، فرهاد حال او را گذاشت به پای پشیمانی‌اش. این‌که چرا این‌قدر زود رفتی و چرا بیشتر نماندی تا من بالاخره سر عقل بیایم و بابت آزاری که طی نزدیک به پنجاه سال به تو و خانواده‌ات رسانده‌ام، حلالیت بطلبم؟ فرشاد به صورت فتانه آب پاشید. فتانه چشم‌هاش را باز کرد و مات نگاه کرد و دوباره از حال رفت. فرشاد هم که فرهاد تا یادش است، تحمل نداشت خم به ابروی فتانه بیفتد، دستپاچه به سامان و سحر ماموریت داد مادرشان را ببرند به نزدیک‌ترین درمانگاه توی باقرشهر و بهش سرم بزنند.»