کتاب اصول اخلاقی در پژوهش

کتاب اصول اخلاقی در پژوهش نوشته‌ی فرحناز مسچی، محمدصادق مسچی و محمدصالح آشنا، اثری تخصصی در حوزه‌ی اخلاق پژوهش است که با تمرکز بر قواعد انجمن روانشناسی آمریکا (۸۳۸) تدوین شده است. این کتاب توسط انتشارات گیوا منتشر شده و به بررسی دقیق اصول، کدها و رهنمودهای اخلاقی مورد نیاز پژوهشگران، به‌ویژه در حوزه‌های روانشناسی، علوم اجتماعی و علوم پزشکی می‌پردازد. نویسندگان با بهره‌گیری از منابع معتبر بین‌المللی و قوانین داخلی، تلاش کرده‌اند تا مجموعه‌ای جامع از استانداردهای اخلاقی را برای پژوهشگران ایرانی فراهم کنند. ساختار کتاب شامل کدهای اخلاقی، راهنماهای اجرایی، نمونه‌های کاربردی و پرسش‌های کلیدی برای ارزیابی و بازرسی اخلاقی پژوهش است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب اصول اخلاقی در پژوهش

کتاب اصول اخلاقی در پژوهش با تکیه‌بر قواعد انجمن روانشناسی آمریکا (۸۳۸) و با همکاری فرحناز مسچی، محمدصادق مسچی و محمدصالح آشنا، به‌عنوان یک راهنمای جامع برای پژوهشگران تدوین شده است. این کتاب به بررسی اصول و کدهای اخلاقی مورد نیاز در فرایند پژوهش می‌پردازد و تلاش کرده است تا استانداردهای بین‌المللی را با شرایط و ارزش‌های بومی تلفیق کند. ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که ابتدا مفاهیم پایه‌ای اخلاق پژوهش را معرفی می‌کند و سپس به تفصیل به کدهای اخلاقی، مسئولیت‌های پژوهشگر، رضایت آگاهانه، حفظ محرمانگی، مدیریت داده‌ها، استفاده از حیوانات در پژوهش و مسائل خاص مانند پژوهش بر گروه‌های آسیب‌پذیر می‌پردازد. علاوه‌بر این، کتاب نمونه‌هایی از تخلفات پژوهشی، راهکارهای پیشگیری از تقلب و فریب، و پرسش‌هایی برای ارزیابی اخلاقی پژوهش‌ها را ارائه داده است. در بخش‌هایی از کتاب، به قوانین و مقررات بین‌المللی مانند قانون نورنبرگ و بیانیه هلسینکی نیز اشاره شده و راهنماهای اجرایی برای پژوهش‌های علوم پزشکی و اجتماعی آورده شده است. این اثر با هدف ارتقای کیفیت اخلاقی پژوهش و حمایت از حقوق شرکت‌کنندگان، پژوهشگران را با چالش‌ها و راهکارهای عملی در این حوزه آشنا می‌سازد.

خلاصه کتاب اصول اخلاقی در پژوهش

کتاب اصول اخلاقی در پژوهش با محوریت قواعد انجمن روانشناسی آمریکا (۸۳۸)، مجموعه‌ای از اصول و کدهای اخلاقی را برای پژوهشگران تدوین کرده است. در ابتدای کتاب، اهمیت وجود معیارهای اخلاقی در علوم انسانی و اجتماعی و نقش اعتماد عمومی در اعتبار حرفه‌ای پژوهشگران مورد بحث قرار گرفته است. سپس، کدهای اخلاقی به‌صورت گام‌به‌گام معرفی شده‌اند: - مرزهای صلاحیت و حفظ تخصص: پژوهشگران باید در حیطه تخصصی خود فعالیت کنند و برای ورود به حوزه‌های جدید، آموزش و مشورت کافی داشته باشند. - برنامه‌ریزی و اجرای پژوهش: طراحی پژوهش باید بر اساس استانداردهای علمی و اخلاقی باشد و حقوق شرکت‌کنندگان انسانی و حیوانی رعایت شود. - رضایت آگاهانه: پژوهشگران موظف‌اند شرکت‌کنندگان را از ماهیت، اهداف و پیامدهای پژوهش آگاه کنند و رضایت آن‌ها را به‌صورت داوطلبانه و آگاهانه جلب کنند. - فریب و تقلب: استفاده از فریب تنها در شرایط خاص و با توجیه علمی مجاز است و باید پس از پایان پژوهش به شرکت‌کنندگان توضیح داده شود. راهکارهایی برای جایگزینی فریب و کاهش آسیب‌های احتمالی نیز ارائه شده است. - مدیریت داده‌ها و محرمانگی: پژوهشگران باید داده‌ها را به‌درستی جمع‌آوری، تحلیل و نگهداری کنند و از افشای اطلاعات شخصی شرکت‌کنندگان خودداری کنند. - گزارش‌دهی و انتشار: نتایج پژوهش باید به‌درستی و بدون تحریف گزارش شود و امتیاز تألیف و نشر به‌درستی رعایت گردد. - پژوهش بر گروه‌های خاص: اصول ویژه‌ای برای پژوهش بر کودکان، افراد ناتوان ذهنی، زندانیان و سایر گروه‌های آسیب‌پذیر مطرح شده است. در بخش‌های پایانی، کتاب به بررسی تخلفات پژوهشی، راهکارهای پیشگیری، بازرسی و بازنگری پژوهش‌ها و پرسش‌های کلیدی برای ارزیابی اخلاقی می‌پردازد. همچنین، نمونه‌هایی از قوانین بین‌المللی و راهنماهای اجرایی برای پژوهش‌های پزشکی و اجتماعی ارائه شده است.

چرا باید کتاب اصول اخلاقی در پژوهش را بخوانیم؟

کتاب اصول اخلاقی در پژوهش با ارائه‌ی مجموعه‌ای منسجم از کدها و رهنمودهای اخلاقی، پژوهشگران را با چالش‌ها و مسئولیت‌های اخلاقی در فرایند پژوهش آشنا می‌کند. این کتاب نه‌تنها به اصول نظری پرداخته، بلکه با مثال‌ها و پرسش‌های کاربردی، راهکارهایی برای مواجهه با موقعیت‌های پیچیده و تصمیم‌گیری‌های اخلاقی ارائه داده است. آشنایی با این اصول، پژوهشگران را در حفظ اعتبار علمی، حمایت از حقوق شرکت‌کنندگان و پیشگیری از تخلفات پژوهشی یاری می‌دهد. همچنین، کتاب به‌ویژه برای کسانی که در حوزه‌های روانشناسی، علوم اجتماعی و پزشکی فعالیت می‌کنند، ابزار مناسبی برای ارتقای کیفیت پژوهش و رعایت استانداردهای بین‌المللی فراهم می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به پژوهشگران، دانشجویان تحصیلات تکمیلی، اعضای هیئت علمی، مدیران پژوهشی و افرادی که در حوزه‌های روانشناسی، علوم اجتماعی، علوم پزشکی و رشته‌های مرتبط با پژوهش فعالیت دارند پیشنهاد می‌شود. همچنین، برای کسانی که دغدغه رعایت اصول اخلاقی، حفظ حقوق شرکت‌کنندگان و پیشگیری از تخلفات پژوهشی را دارند، این کتاب منبعی کاربردی است.