کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب پنجم)

کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب پنجم) نوشته مهدی امیری و گردآوری و نظارت محمدتقی فیاض بخش، بخشی از مجموعه‌ی «مراقبات اخلاق توحیدی» است و این‌بار بر مراقبات اخروی و به‌ طور مشخص توجه به عذاب جهنم تمرکز دارد. این کتاب با تکیه‌ بر آیات قرآن، روایات، دعاها، حکایت‌ها و سخنان عالمان اخلاق، می‌کوشد نسبت میان عمل انسان و سرانجام اخروی او را روشن کند و مفهوم خوف از سخط الهی را در مسیر خودسازی توضیح دهد. این کتاب را نشر فیض فرزان منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب پنجم)

کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب پنجم) اثر مهدی امیری و محمدتقی فیاض بخش، جلدی از مجموعه‌ای تربیتی و اخلاقی است که یکی از مراحل سلوک دینی را در قالب مراقبه توضیح می‌دهد. محور اصلی این جلد، مراقبه‌ی اخروی و توجه پیوسته به جهنم، عذاب، حسابرسی و پیوند میان کردار انسان و حقیقتی است که در آخرت آشکار می‌شود. متن، جهنم را صرفاً یک مجازات بیرونی معرفی نمی‌کند، بلکه آن را باطن اعمال و نتیجه‌ی طبیعی مسیر نادرست می‌داند. به همین دلیل، بحث فقط بر ترس از کیفر متوقف نمی‌ماند و به مسئله‌ی مسئولیت، نیت، غفلت، حریم‌شکنی و نسبت انسان با نعمت‌های الهی هم گسترش پیدا می‌کند.

این کتاب در دو اربعین تنظیم شده و برای هر روز، محتوایی جداگانه در نظر گرفته شده است. در این برنامه‌ی روزانه، آیات قرآن، روایات معصومان، دعاها، شعرها، حکایت‌ها و نقل‌قول‌هایی از عالمان اخلاق کنار هم قرار گرفته‌اند تا خواننده فقط با یک بحث نظری روبه‌رو نباشد، بلکه با مجموعه‌ای از تذکرها، تصویرها و تأملات پیش برود. در گزارش محتوای کتاب، محورهایی مانند ویژگی‌های جهنم، درهای آن، وادی‌ها، هیزم جهنم، عذاب‌های گوناگون، حالات جهنمیان، ملائکه‌ی عذاب، جاودانگی در بهشت و جهنم و نیز بخش‌هایی درباره‌ی بهشت و بهشتیان دیده می‌شود. حضور مطالب شوقی در کنار مطالب خوفی، نشان می‌دهد که اثر می‌خواهد از یک‌سویه‌ شدن حال درونی جلوگیری کند.

کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب پنجم) حال‌وهوایی هشداردهنده، تأمل‌برانگیز و عبادی دارد. مهدی امیری و محمدتقی فیاض بخش فقط به توصیف صحنه‌های هولناک اکتفا نکرده‌اند، بلکه بارها به این نکته برگشته‌اند که توجه به آخرت باید به رقت قلب، استغفار، صدقه، صله‌ی رحم، نیکی به دیگران و مراقبت از رفتار روزمره بینجامد. همین نکته، فضای این کتاب را از صرف توصیف عذاب فراتر می‌برد و آن را به متنی برای محاسبه‌ی نفس و بازنگری در شیوه‌ی زیستن تبدیل می‌کند.

خلاصه کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب پنجم)

کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب پنجم) بر این ایده استوار است که انسان نتیجه‌ی اعمال، نیت‌ها و غفلت‌های خود را در آخرت به‌ صورت عینی ملاقات می‌کند. متن از ضرورت وجود قیامت و جهنم سخن می‌گوید و سپس رابطه‌ی گناه و کیفر را توضیح می‌دهد؛ رابطه‌ای که در آن، عذاب اخروی ادامه‌ی طبیعی همان چیزی است که انسان در دنیا ساخته است. 

پس از این مقدمه، مطالب روزانه با محورهایی مانند درهای جهنم، وادی‌های آن، هیزم آتش، عذاب‌های جسمانی و روحی، حال جهنمیان و نقش فرشتگان عذاب پیش می‌رود. در کنار این بخش‌ها، توصیف‌هایی از بهشت، دعاهای پناه‌جویی، سفارش به استغفار و نقل‌هایی از عالمان اخلاق آمده است تا خوف به بیداری، مراقبت و اصلاح رفتار منتهی شود.

چرا باید کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب پنجم) را بخوانیم؟

• این کتاب پیوند میان عمل انسان و جزای اخروی را با استناد به آیات، روایات و حکایت‌ها به‌ صورت روشن توضیح می‌دهد.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند مفهوم مراقبه‌ی خوفی و جایگاه آن را در خودسازی دینی دقیق‌تر بفهمد.
• اثر فقط به توصیف جهنم محدود نمی‌شود و از استغفار، صدقه، صله‌ی رحم و اصلاح رفتار نیز سخن می‌گوید.
• تنظیم مطالب در قالب دو اربعین، مطالعه را به مجموعه‌ای از تأملات روزانه تبدیل می‌کند.
• حضور همزمان دعا، شعر، روایت و سخن عالمان اخلاق، فضای کتاب را از یکنواختی بیرون می‌آورد.
• بخش‌های مربوط به بهشت و تعدیل خوف، نشان می‌دهد که کتاب به تعادل حال درونی هم توجه دارد.
• مطالب این کتاب برای محاسبه‌ی نفس و بازنگری در نسبت میان نیت، گناه و مسئولیت فردی کاربرد دارد.

خواندن کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب پنجم) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب پنجم) به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به متون اخلاقی و سلوکی که می‌خواهند با مراقبه‌ی اخروی آشنا شوند.
• خوانندگانی که درباره‌ی رابطه‌ی اعمال دنیوی و سرانجام اخروی پرسش‌های جدی دارند.
• کسانی که به مطالعه‌ی آیات، روایات، دعاها و حکایت‌های اخلاقی در یک مجموعه‌ی موضوعی علاقه دارند.
• مخاطبانی که می‌خواهند محاسبه‌ی نفس، استغفار و توجه به پیامدهای رفتار را جدی‌تر دنبال کنند.
• افرادی که از متون هشداردهنده و تأمل‌برانگیز درباره‌ی مرگ، قیامت و جهنم استقبال می‌کنند.

بخشی از کتاب مراقبات اخلاق توحیدی (کتاب پنجم)

«جهنمی‌ها دو جور عذاب دارند: عذاب جسمانی که آتش و آب‌های داغ و سوزان و عقرب و افعی و... است؛ یک‌جور عذاب هم دارند که روحی است و آن، مذمت نکوهش و ملامت است. برای انسان خیلی بد است که سرزنش و توبیخ شود. در جهنم دو جور توبیخ هست: یک‌سرزنش این است که مالک دوزخ به انسان طعنه می‌زند و یکی هم مربوط به نگهبانان آتش است. قرآن می‌فرماید: (کلَّما أُلْقِی فیها فَوْجٌ)؛ وقتی جهنمیان را فوج‌فوج در جهنم می‌ریزند، مثل ماشین‌های زباله که آشغال را در دره‌ها خالی می‌کنند، جهنمی‌ها را نیز در وسایلی می‌ریزند و در آتش خالی می‌کنند؛ چون بی‌ارزش هستند. نگهبانان آتش به آنها می‌گویند: (سَأَلَهُمْ خَزَنَتُها أَ لَمْ یأْتِکمْ نَذیرٌ)؛ مگر شما آدم نبودید؟ مگر انبیا(ع) برای شما نیامدند؟ علما و حکما و گوینده‌ها و نویسنده‌ها شما را از جریان قیامت خبر ندادند؟! آیا هشداردهنده نیامد؟ می‌گویند: (قالُوا بَلی قَدْ جاءَنا نَذیرٌ فَکذَّبْنا وَ قُلْنا ما نَزَّلَ اللَّهُ مِنْ شَی‌ءٍ إِنْ أَنْتُمْ إِلاَّ فی ضَلالٍ کبیرٍ)؛ بله! ولی ما تکذیب کردیم و گفتیم: این حرف‌ها را ول کن! شما در گمراهی هستید. این مذمت دربان دوزخ است، اما خودشان می‌گویند: (وَ قالُوا لَوْ کنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما کنَّا فی أَصْحابِ السَّعیرِ)؛ عجب احمقی بودیم؛ اگر عقل و گوش شنوا داشتیم، جای ما اینجا نبود. اینها خودشان را مذمت می‌کنند. چرا عقل خود را به کار نینداختیم که به سعیر نیفتیم؟!»