کتاب کارآگاه کوچک ریاضی (آموزش مفاهیم ریاضی پیش از دبستان)

کتاب کارگاه کوچک ریاضی (آموزش مفاهیم ریاضی پیش از دبستان) (همراه با روش تدریس برای همکاران عزیز و قصه‌های آموزشی بسیار جذاب و آموزنده) نوشته‌ حنانه نجاتی منجیلی و راضیه به بم شهرکی، مجموعه‌ای از فعالیت‌ها، داستان‌ها و تمرین‌های هدفمند برای آشنایی کودکان پیش از دبستان با مفاهیم پایه‌ی ریاضی است. نشر آذرفر آن را منتشر کرده است. در این کتاب، مفاهیمی مثل عدد، شکل، الگو، جهت، سرعت، مقایسه، ردیف و ستون، جمع، صفر، چوب‌خط و… در قالب بازی، قصه، رنگ‌آمیزی، دست‌ورزی و کاربرگ‌های متنوع به کودک معرفی شده است. متن کتاب هم‌زمان دو نوع مخاطب را در نظر گرفته است: از یک سو کودک با شخصیت‌هایی مثل هیما، آرش، خرگوش‌ها، مورچه توپک، رنگ‌ها و شکل‌ها همراه می‌شود و از سوی دیگر در حاشیه‌ی صفحات و بخش‌های نکته مهم راهنمایی‌های دقیق و مرحله‌به‌مرحله برای مربیان و والدین ارائه شده است، تا بدانند هر تمرین چه هدفی دارد و چطور باید اجرا شود. ساختار کتاب به‌گونه‌ای طراحی شده که از مهارت‌های مقدماتی مثل تقویت عضلات دست، جهت‌گیری روی صفحه و تشخیص چپ و راست شروع می‌شود و به‌تدریج به مفاهیم عددی، هندسی و منطقی پیچیده‌تر می‌رسد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کارآگاه کوچک ریاضی (آموزش مفاهیم ریاضی پیش از دبستان)

کتاب کارگاه کوچک ریاضی (آموزش مفاهیم ریاضی پیش از دبستان) نوشته حنانه نجاتی منجیلی و راضیه به بم شهرکی است و از همان صفحات آغازین، فضای خود را با یک مقدمه‌ی صمیمی برای کودکان و توضیحی روشن برای مربیان مشخص می‌کند. نویسندگان در مقدمه توضیح داده‌اند که ریاضی را فقط مجموعه‌ای از عدد و فرمول نمی‌بینند، بلکه آن را کلیدی برای بازکردن درهای تخیل و نوآوری کودکان می‌دانند. به همین دلیل، مفاهیم ریاضی در این کتاب از مسیر بازی، داستان، رنگ‌آمیزی، دست‌ورزی و فعالیت‌های خلاقانه معرفی شده است. در بخش‌های ابتدایی، کتاب به معرفی انواع هوش مثل هوش کلامی، منطقی‌ـ‌ریاضی، تجسمی‌ـ‌تصویری، موسیقیایی و بدنی‌ـ‌جنبشی می‌پردازد و نشان می‌دهد که یادگیری ریاضی در این کارگاه کوچک فقط محدود به عددنویسی نیست، بلکه با تقویت هوش‌ها و مهارت‌های گوناگون گره خورده است.

در ادامه، داستان‌هایی مانند ماجراجویی هیما در دنیای ریاضی، سفر آرش به سرزمین گردی‌ها، قصه‌ی رنگ‌های قرمز، آبی و زرد و روایت‌های ساده درباره‌ی خط صاف، خط شکسته و خط خمیده، فضای کتاب را برای ورود به تمرین‌ها آماده می‌کند. در میانه و بخش‌های پایانی کتاب کارگاه کوچک ریاضی (آموزش مفاهیم ریاضی پیش از دبستان) تمرین‌ها به‌صورت تدریجی و طبقه‌بندی‌شده پیش می‌روند. ابتدا فعالیت‌هایی برای دست‌ورزی، تقویت عضلات کوچک دست، کنترل مداد، دنبال‌کردن مسیرها، مازها و نقطه‌چین‌ها آمده است. سپس مفاهیم فضایی مانند چپ و راست، داخل و خارج، جلو و پشت، روی و زیر و نیز تشخیص سرعت تند و کند از طریق رنگ‌آمیزی، کشیدن شکل و دنبال‌کردن فلش‌ها آموزش داده شده است.

حنانه نجاتی منجیلی و راضیه به بم شهرکی در بخش دیگری از کتاب کارآگاه کوچک ریاضی (آموزش مفاهیم ریاضی پیش از دبستان)، کودک را با رنگ‌های اصلی و ترکیب آن‌ها، مفهوم شخصیت جدایی‌ناپذیر رنگ در بعضی اشیا و اهمیت دقت در رنگ‌آمیزی آشنا می‌کنند. بعد از آن، شکل‌های هندسی مثل دایره، مربع، مستطیل و مثلث با داستان و تمرین‌های کشیدن شکل، پیداکردن گردی‌ها، چهارگوش‌ها و سه‌گوش‌ها روی صفحه معرفی شده‌اند. بخش گسترده‌ای از کتاب به آموزش گام‌به‌گام اعداد ۰ تا ۱۰ اختصاص دارد؛ برای هر عدد، هم داستان و مثال‌های عینی (مثل یک خورشید، دو چشم، هفت رنگ رنگین‌کمان) آمده و هم شیوه‌ی نوشتن عدد با تشبیه‌های تصویری توضیح داده شده است. در سراسر کتاب، کنار هر تمرین نکته‌های مهمی برای مربی نوشته شده که هدف آموزشی، روش اجرا، خطاهای رایج و پیشنهاد فعالیت تکمیلی را توضیح داده است.

خلاصه کتاب کارآگاه کوچک ریاضی (آموزش مفاهیم ریاضی پیش از دبستان)

کتاب کارآگاه کوچک ریاضی (آموزش مفاهیم ریاضی پیش از دبستان) بر این ایده استوار است که کودک پیش از ورود رسمی به مدرسه باید ریاضی را در قالب تجربه، بازی و کشف لمس کند. حنانه نجاتی منجیلی و راضیه به بم شهرکی ابتدا با چند داستان کوتاه، فضای ذهنی کودک را آماده می‌کنند؛ کودکی به نام هیما با درختی از شکل‌ها و عددها روبه‌رو می‌شود و می‌آموزد هر عدد و شکل می‌تواند داستانی داشته باشد؛ رنگ‌های قرمز، آبی و زرد با هم ترکیب می‌شوند و رنگ‌های تازه می‌سازند؛ خط صاف، خط شکسته و خط خمیده هرکدام شخصیت و حرکت خود را دارند و وقتی کنار هم قرار می‌گیرند شکل‌های بسته‌ای مثل دایره و مربع به‌ وجود می‌آید. این روایت‌ها به‌نوعی پلی هستند میان دنیای تخیل کودک و مفاهیم انتزاعی ریاضی.

پس از این مقدمه‌ی داستانی، کتاب وارد تمرین‌های مرحله‌به‌مرحله می‌شود. نخست، مهارت‌های پایه‌ای مثل دست‌ورزی، تقویت ماهیچه‌های دست، کنترل مداد، دنبال‌کردن مسیر ماز، کامل‌کردن نقطه‌چین‌ها، تشخیص تفاوت دو تصویر و رنگ‌آمیزی در چارچوب شکل تمرین می‌شود. در همین بخش‌ها، مفاهیم فضایی مانند چپ و راست، بالا و پایین، جلو و پشت، داخل و خارج و نیز تشخیص جهت حرکت (به‌سمت چپ یا راست) از طریق فعالیت‌هایی مثل وصل‌کردن گل‌ها به گلدان‌ها، رنگ‌زدن ماهی‌هایی که به سمت خاصی حرکت می‌کنند و کشیدن شکل در سمت مشخص صفحه آموزش داده شده است. سپس کتاب به‌سراغ رنگ‌ها و سرعت می‌رود؛ کودک باید اشیای تند و کند را با رنگ‌های متفاوت مشخص کند و از این راه مفهوم سرعت را درک کند.

در بخش هندسه، دایره، مربع، مستطیل و مثلث با داستان‌های جداگانه معرفی می‌شوند؛ مثلا آرش به سرزمین گردی‌ها می‌رود و همه‌چیز را به‌شکل دایره می‌بیند، یا مربع چهاری و مستطیل بلندی با هم گفت‌وگو می‌کنند تا تفاوت اضلاع برابر و نابرابر روشن شود. سپس کودک با تمرین‌هایی مثل پیدا کردن گردی‌ها در تصویر، کشیدن دایره با کمک اشیای واقعی، رنگ‌زدن چهارگوش‌ها و کامل‌کردن سه‌گوش‌ها، این مفاهیم را تثبیت می‌کند. در بخش عددها، هر عدد از ۰ تا ۱۰ با مثال‌های روزمره، تصویرسازی حرکتی برای نوشتن (مثل تشبیه ۷ به کوه برعکس یا ۶ به ماه) و چسباندن پولک روی ماهی تمرین می‌شود.

در ادامه، مفاهیم مقایسه‌ای مثل بلند و کوتاه، چاق و لاغر، کمتر و بیشتر، دوتایی و جفت و نیز مفاهیم ردیف و ستون، الگو، معکوس، جمع ساده و چوب‌خط از طریق داستان خرگوش‌ها و هویج‌ها، مورچه توپک و جدول جادویی، بازی معکوس توتو و نونو و جدول‌های تصویری و سودوکویی آموزش داده شده است. در پایان، تمرین‌هایی برای کامل‌کردن شکل‌های ناقص، شمارش، تکمیل جدول‌ها و چیدن مراحل رشد انسان به‌ترتیب آمده تا کودک بتواند آموخته‌های خود را در موقعیت‌های متنوع به‌ کار بگیرد.

چرا باید کتاب کارآگاه کوچک ریاضی (آموزش مفاهیم ریاضی پیش از دبستان) را بخوانیم؟

کتاب کارآگاه کوچک ریاضی (آموزش مفاهیم ریاضی پیش از دبستان) از همان ابتدا، ریاضی را در پیوند با بازی، تخیل و تجربه‌ی بدنی می‌بیند و به‌جای تمرکز صرف بر نوشتن عددها، از دست‌ورزی، رنگ‌آمیزی، قصه، ماز، نقطه‌چین، چسباندن، بریدن و مشاهده‌ی محیط استفاده کرده است. در نتیجه، مفاهیمی مثل عدد، شکل، جهت، سرعت، مقایسه، الگو و ردیف و ستون برای کودک به‌صورت عینی و ملموس در می‌آید. ویژگی دیگر این کتاب حضور پررنگ نکات مهم در کنار هر تمرین است. 

این کتاب همچنین به‌صورت تدریجی پیش می‌رود؛ از مهارت‌های مقدماتی مثل تقویت عضلات دست و تشخیص چپ و راست شروع می‌کند و به‌تدریج به مفاهیم پیچیده‌تری مانند جمع، چوب‌خط، معکوس عددها و جدول‌های تصویری می‌رسد. داستان‌های کوتاه و شخصیت‌های تکرارشونده، فضای خشک تمرین را بهبود بخشیده‌اند و به کودک کمک می‌کنند با مفاهیم انتزاعی ارتباط عاطفی برقرار کند. برای مربیان و والدینی که به‌دنبال مجموعه‌ای منظم برای پوشش‌دادن مفاهیم پایه‌ی ریاضی پیش از دبستان هستند، این کتاب یک بسته‌ی یکپارچه از ایده، تمرین و راهنمای اجرا فراهم کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کارگاه کوچک ریاضی (آموزش مفاهیم ریاضی پیش از دبستان) به مربیان مهدکودک و پیش‌دبستان، والدینی که می‌خواهند در خانه مفاهیم پایه‌ی ریاضی را به‌صورت بازی‌محور تمرین کنند، دانشجویان رشته‌های علوم تربیتی و آموزش پیش‌دبستانی و مشاوران و درمانگران حوزه‌ی یادگیری که به‌دنبال فعالیت‌های ساختارمند برای تقویت مهارت‌های دیداری‌ـ‌حرکتی، توجه و درک عددی کودکان هستند، پیشنهاد می‌شود.