کتاب کلیات دانش سیاسی

کتاب کلیات دانش سیاسی نوشته حسین شیخ‌زاده، برای معرفی مفاهیم بنیادین علم سیاست تألیف شده و تلاش کرده تا مباحث نظری و کاربردی این علم را با مثال‌ها و نمونه‌هایی از تاریخ و ساختار سیاسی ایران پیوند بزند. کتاب هم مقدمات و مفاهیم پایه‌ای سیاست را پوشش می‌دهد و هم به بررسی تطبیقی و بومی‌سازی این مفاهیم در بستر ایران می‌پردازد. انتشارات دانشگاه خوارزمی این منبع را منتشر کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کلیات دانش سیاسی

کلیات دانش سیاسی اثری است که با هدف آموزش مبانی علم سیاست نگاشته شده است. حسین شیخ‌زاده در این کتاب، ضمن ارائه‌ی مفاهیم کلیدی سیاست، دولت، قدرت، حکومت و ساختارهای سیاسی، تلاش کرده است تا این مفاهیم را با نمونه‌ها و تحولات تاریخی ایران پیوند دهد. کتاب در شش فصل تنظیم شده و هر فصل به یکی از موضوعات اساسی علم سیاست می‌پردازد: ماهیت سیاست، دولت و اجزای آن، انواع حکومت‌ها، قدرت و روش‌های دستیابی به آن، رویه‌ها و تحولات سیاسی، و ایدئولوژی‌های سیاسی. در هر بخش، علاوه‌ بر مباحث نظری، نمونه‌هایی از تاریخ و ساختار سیاسی ایران ارائه شده تا خواننده بتواند مفاهیم را در بستر بومی بهتر درک کند. این کتاب نه‌تنها برای دانشجویان علوم سیاسی، بلکه برای هر فردی که به دنبال فهم بهتر سیاست و تأثیر آن بر زندگی روزمره است، قابل استفاده است. نویسنده با زبانی روشن و ساختاری منظم، تلاش کرده تا پیچیدگی‌های علم سیاست را ساده‌سازی کند و ارتباط آن را با مسائل عینی جامعه‌ی ایران نشان دهد.

خلاصه کتاب کلیات دانش سیاسی

کلیات دانش سیاسی در ابتدا اهمیت علم سیاست را در زندگی فردی و اجتماعی شهروندان امروز برجسته می‌کند. شیخ‌زاده تأکید دارد که سیاست دیگر امری محدود به نخبگان نیست و هر شهروندی، حتی بدون علاقه‌مندی خاص، ناگزیر با پیامدهای سیاست درگیر است. کتاب در فصل نخست، به تعریف سیاست و بررسی رویکردهای مختلف به این مفهوم می‌پردازد؛ از سیاست به‌ عنوان قدرت و حکومت تا دیدگاه‌هایی که سیاست را فراتر از این دو می‌دانند. نمونه‌هایی از اندیشمندان غربی و اسلامی، مانند فارابی، عبدالرحمن عالم و ریمون آرون، برای تبیین این مفاهیم آورده شده است. در ادامه، منشأ و موضوع سیاست، رابطه‌ی سیاست و اخلاق، و شاخه‌های علوم سیاسی بررسی شده‌اند. نویسنده به تفاوت‌های سیاست در ایران و غرب اشاره کرده و روند تاریخی گسترش سیاست از حوزه‌ی حکومت به سایر عرصه‌های اجتماعی را توضیح داده است. 

فصل دوم به دولت و اجزای آن اختصاص دارد و مفاهیم دولت، حکومت و قوه‌ی مجریه را با رویکردهای مختلف تحلیل می‌کند. نظریه‌های مربوط به منشأ دولت، مانند قرارداد اجتماعی، دولت به‌ عنوان پدیده‌ی اخلاقی یا ضرورت اقتصادی، به‌تفصیل شرح داده شده‌اند. در فصل‌های بعدی، انواع حکومت‌ها (دیکتاتوری، دموکراسی، نظام‌های پارلمانی و ریاستی، فدرال و تک‌ساخت)، قدرت و منابع آن، اقتدار، مشروعیت، نقش رسانه‌ها و احزاب، و تحولات سیاسی مورد بحث قرار گرفته‌اند. نویسنده با مثال‌هایی از تاریخ ایران، مانند دوره‌ی قاجار، پهلوی و تحولات معاصر، تلاش کرده تا مفاهیم نظری را به واقعیت‌های عینی پیوند بزند. فصل‌های پایانی به ایدئولوژی‌های سیاسی، از جمله اومانیسم، لیبرالیسم، سوسیالیسم و نقش دین در سیاست اختصاص یافته است. در سراسر کتاب، تأکید بر بومی‌سازی مفاهیم و تطبیق آن‌ها با شرایط ایران، رویکرد اصلی نویسنده بوده است.

چرا باید کتاب کلیات دانش سیاسی را بخوانیم؟

این کتاب با رویکردی آموزشی و تحلیلی، مفاهیم بنیادین علم سیاست را به‌ گونه‌ای ارائه کرده است که هم برای دانشجویان و هم برای علاقه‌مندان غیرمتخصص قابل فهم باشد. از ویژگی‌های شاخص این اثر، پیوند دادن نظریه‌های سیاسی با نمونه‌ها و تحولات تاریخی ایران است؛ به‌طوری‌که خواننده می‌تواند مفاهیم انتزاعی را در بستر واقعی جامعه‌ی ایران مشاهده کند. همچنین، کتاب به نقد و بررسی ساختار آموزش علوم سیاسی در ایران پرداخته و نقاط ضعف و قوت آن را مطرح کرده است. 

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به دانشجویان علوم سیاسی، علاقه‌مندان به مسائل سیاسی و اجتماعی، و افرادی که به دنبال درک بهتر ساختار و تحولات سیاسی ایران هستند، پیشنهاد می‌شود. کلیات دانش سیاسی برای کسانی که نیاز دارند با مفاهیم پایه‌ای سیاست و حکومت آشنا شوند، گزینه‌ی مناسبی است.

بخشی از کتاب کلیات دانش سیاسی

«معنای لغوی واژۀ سیاست معانی متعدد دارد؛ "در زبان‌های اروپایی واژۀ سیاست (politics) از کلمۀ یونانی 'شهر' گرفته شده است؛ ارسطو شهر را موضوع علم سیاست می‌دانست و برای او تصور زندگیِ مدنی و آزاد در خارج از شهر ناممکن بود؛ بنابراین کاملاً معقول به نظر می‌رسید که موضوعِ سیاست را زندگی در شهر بداند." در متون فارسی کلمۀ سیاست به معنای داوری، تنبیه، پاس داشتن ملک، نگاه داشتن، حراست، حکومت کردن، حکم راندن بر رعیت و رعیت‌داری به کار رفته است. واژۀ فارسی سیاست در زبان انگلیسی به دو واژه با معانی مختلف تقسیم می‌شود؛ ۱- سیاستِ کلان که در زبان انگلیسی Politics نامیده می‌شود. ۲- سیاست خُرد که در انگلیسی آن را policy می‌نامند. هنگامی که از علمِ سیاست سخن می‌گوییم و یا ماهیت سیاست را تشریح می‌کنیم، مثلاً از سیاستِ اخلاقی و یا سیاست دینی سخن می‌گوییم، در واقع موضوع بحثِ ما Politics است؛ اما در مواقعی که از سیاستِ جزئی سخن می‌گوییم مانند "سیاستِ ایران در قبال بحران سوریه" یا "سیاست دفاعی ایران"، منظورمان policy است؛ لذا policy به معنایِ خط‌مشی و روش می‌باشد.»