کتاب شیمی ترکیبات طبیعی (رشته فتوشیمی)

کتاب شیمی ترکیبات طبیعی (رشته فتوشیمی) نوشته ردینه معتمدی با ویراستاری علمیِ حمید سعیدیان، اثری تخصصی در حوزه‌ی شیمی آلی و زیست‌شیمی است که به‌طور ویژه برای دانشجویان رشته‌ی فتوشیمی و علاقه‌مندان به ترکیبات طبیعی تدوین شده است. این کتاب که توسط انتشارات دانشگاه پیام نور منتشر شده، براساس سرفصل‌های مصوب وزارت علوم تنظیم شده است. تمرکز اصلی کتاب بر معرفی و بررسی ترکیبات طبیعی، مسیرهای بیوسنتز آن‌ها و نقش این ترکیبات در زیست‌شناسی و شیمی است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب شیمی ترکیبات طبیعی (رشته فتوشیمی)

کتاب شیمی ترکیبات طبیعی (رشته فتوشیمی) به قلم ردینه معتمدی، اثری جامع و آموزشی در زمینه‌ی شیمی ترکیبات طبیعی است که باتوجه‌به تغییرات سرفصل‌های آموزشی وزارت علوم، ساختار و محتوای آن به‌روز شده است. این کتاب به‌عنوان منبع درسی برای دانشجویان رشته‌ی شیمی و به‌ویژه گرایش فتوشیمی طراحی شده و به بررسی متابولیت‌های اولیه و ثانویه، مسیرهای بیوسنتز، ساختار و واکنش‌های شیمیایی ترکیبات طبیعی پرداخته است. کتاب شامل فصل‌هایی درباره‌ی متابولیت‌های ثانویه، کربوهیدرات‌ها، آمینواسیدها، لیپیدها، ترپنوئیدها، آلکالوئیدها و فلاونوئیدهاست. هر فصل با خلاصه و خودآزمایی تشریحی به جمع‌بندی مطالب پرداخته است. کتاب حاضر با رویکرد آموزشی و خودآموز تلاش کرده است تا مفاهیم پیچیده‌ی شیمی ترکیبات طبیعی را با مثال‌ها و توضیحات مرحله‌به‌مرحله برای دانشجویان قابل‌فهم کند. همچنین بخش‌هایی از این اثر به نقش بیولوژیکی ترکیبات طبیعی و اهمیت آن‌ها در طبیعت و داروسازی اختصاص یافته است.

خلاصه کتاب شیمی ترکیبات طبیعی (رشته فتوشیمی)

کتاب با تمرکز بر آموزش ساختار و بیوسنتز ترکیبات طبیعی، در فصل نخست به معرفی متابولیت‌های اولیه و ثانویه می‌پردازد و تفاوت‌های آن‌ها را از نظر نقش زیستی و پراکندگی در موجودات زنده شرح می‌دهد؛ سپس بلوکه‌های ساختاری اصلی که پایه‌ی سنتز ترکیبات طبیعی هستند، معرفی شده‌اند؛ ازجمله استیل‌کوآنزیم A، شیکیمیک اسید، موالونیک اسید و متیل اریتریتول - ۴ - فسفات. این بلوکه‌ها به‌عنوان واحدهای سازنده در مسیرهای بیوسنتز ترکیباتی مانند فنول‌ها، ترپنوئیدها، آلکالوئیدها و استروئیدها نقش دارند. در ادامه مکانیزم‌های واکنش‌های شیمیایی مهم در بیوسنتز ترکیبات طبیعی بررسی شده است؛ ازجمله واکنش‌های آلکیلاسیون (جایگزینی هسته‌دوستی و افزایش الکترون‌دوستی)، نوآرایی واگنر - مروین، واکنش‌های کلایزن و آلدول، تشکیل ایمین و واکنش مانیخ، انتقال گروه آمینی، کربوکسیل‌زدایی و واکنش‌های اکسایش و کاهش. هر یک از این واکنش‌ها با مثال‌های زیستی و شیمیایی توضیح داده شده و نقش آنزیم‌ها و کوفاکتورها در تسهیل این فرایندها مورد توجه قرار گرفته است. در فصل‌های بعدی، گروه‌های مختلف ترکیبات طبیعی مانند کربوهیدرات‌ها، آمینواسیدها، لیپیدها، ترپنوئیدها، آلکالوئیدها و فلاونوئیدها معرفی شده‌اند. برای هر گروه، ساختار شیمیایی، مسیرهای بیوسنتز، نقش زیستی و نمونه‌هایی از ترکیبات مهم شرح داده شده است. همچنین واکنش‌های تخصصی مانند گلیکوزیل‌دارشدن، هالوژن‌دارشدن و جفت‌شدن اکسایشی فنولی بررسی شده است. در پایان هر فصل، خلاصه‌ای از مطالب و پرسش‌هایی برای خودآزمایی دانشجویان ارائه شده است تا یادگیری مفاهیم تسهیل شود.

چرا باید کتاب شیمی ترکیبات طبیعی (رشته فتوشیمی) را بخوانیم؟

کتاب شیمی ترکیبات طبیعی (رشته فتوشیمی) مفاهیم پیچیده‌ی شیمی ترکیبات طبیعی را قابل‌فهم ارائه کرده است. تمرکز بر مسیرهای بیوسنتز و نقش آنزیم‌ها و کوفاکتورها، درک عمیق‌تر فرایندهای زیستی و شیمیایی را فراهم می‌کند. وجود مثال‌های متنوع، جدول‌ها و طرح‌های واکنش، یادگیری را برای دانشجویان تسهیل و امکان مرور و خودآزمایی در پایان هر فصلْ به تثبیت مطالب کمک می‌کند. همچنین توجه به کاربردهای زیستی و دارویی ترکیبات طبیعی، اهمیت این حوزه را در علوم زیستی و داروسازی برجسته ساخته است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دانشجویان رشته‌ی شیمی، زیست‌شناسی، داروسازی و به‌ویژه علاقه‌مندان به فتوشیمی و ترکیبات طبیعی پیشنهاد می‌شود. همچنین اثر حاضر برای کسانی که به‌دنبال درک بهتر مسیرهای بیوسنتز، واکنش‌های شیمیایی زیستی و نقش ترکیبات طبیعی در داروسازی و زیست‌شناسی هستند، مناسب است.

بخشی از کتاب شیمی ترکیبات طبیعی (رشته فتوشیمی)

«همه موجودات زنده برای ادامه حیات، رشد و تولیدمثل، نیازمند تغییر شکل و دگرگونی ساختار تعداد بی‌شماری از مواد آلی و تبدیل آن‌ها به بسته‌های انرژی یا تولید بافت‌های خود هستند. برای دستیابی به این هدف، از شبکه منظمی از آنزیم‌ها و واکنش‌های شیمیایی استفاده شده است که به‌طورکلی به‌عنوان متابولیسم واسطه و مسیر این واکنش‌ها به مسیرهای متابولیسمی شناخته شده است. این ترکیبات بسیار مهم در حیات، کربوهیدرات‌ها، پروتئین‌ها، چربی‌ها و نوکلئیک اسیدها هستند. به غیر از چربی سایر این ترکیبات تمایل به پلیمر شدن دارند. کربوهیدرات‌ها از واحدهای قند (مونوساکاریدها)؛ پروتئین‌ها از واحدهای آمینواسیدها و اسیدهای نوکلئیک از واحدهای نوکلئوتیدها تشکیل شده‌اند. ظرفیت موجودات زنده در تولید و دگرگونی مواد شیمیایی بسیار متفاوت است.»