کتاب سکوت راهبردی اهل بیت (ع)

کتاب سکوت راهبردی اهل بیت (ع) اثری پژوهشی از مریم ساریجالو و عصمت سوادی است که به کوشش نشر رازنهان منتشر شده است. این کتاب به بررسی ابعاد مختلف سکوت و کنش‌های غیرمستقیم ائمه‌ی شیعه در مواجهه با حکومت‌های زمان خود می‌پردازد و با تحلیل تاریخی و اجتماعی آن دوران، نقش این سکوت را در حفظ اسلام و جامعه‌ی شیعیان تبیین می‌کند. موضوع اصلی کتاب، سیاست و حکومت در رفتار ائمه‌ی اثناعشر است و با رویکردی تحلیلی، به بررسی دلایل و پیامدهای سکوت یا کنش‌های غیرمستقیم اهل بیت (ع) در دوره‌های مختلف تاریخی می‌پردازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سکوت راهبردی اهل بیت (ع)

کتاب سکوت راهبردی اهل بیت (ع) با نگاهی تحلیلی به رفتار سیاسی و اجتماعی ائمه‌ی شیعه، مفهوم سکوت را فراتر از خاموشی یا انفعال بررسی کرده است. این کتاب نوعی پژوهش تاریخی و تحلیلی است که ساختار آن بر پایه‌ی بررسی دوره‌های مختلف امامت و شرایط سیاسی و اجتماعی هر دوره استوار شده است. مریم ساریجالو و عصمت سوادی با استناد به منابع تاریخی و روایی به‌دنبال پاسخ این پرسش هستند که چرا اهل بیت (ع) در برخی مقاطع تاریخی، به‌جای قیام یا اعتراض آشکار، سکوت یا کنش‌های غیرمستقیم را برگزیدند. 

کتاب با مروری بر زندگی پیامبر اسلام (ص)، امام علی (ع)، امام حسن (ع)، امام حسین (ع) و دیگر ائمه، تفاوت‌های رفتاری آنان را در مواجهه با قدرت‌های سیاسی زمان خود تحلیل می‌کند و نشان می‌دهد که این سکوت‌ها نشانه‌‌ی ضعف نبوده؛ در حقیقت، راهبردی برای حفظ دین، جان شیعیان و بقای جامعه‌ی اسلامی بوده است. مریم ساریجالو و عصمت سوادی به بررسی انواع سکوت، تقیه، صلح، کار فرهنگی و دیگر ابزار مبارزه‌ی غیرمستقیم اهل بیت (ع) پرداخته و تصویری یکپارچه از اهداف و تاکتیک‌های ائمه در طول تاریخ ارائه داده‌اند.

خلاصه کتاب سکوت راهبردی اهل بیت (ع)

کتاب حاضر با بررسی رفتار و سیره‌ی ائمه‌ی شیعه، به تحلیل مفهوم سکوت در مواجهه با شرایط سیاسی و اجتماعی می‌پردازد. مریم ساریجالو و عصمت سوادی ابتدا به رفتار پیامبر اسلام (ص) در دعوت به یکتاپرستی و مواجهه با مخالفان اشاره کرده‌اند. در ادامه، دوره‌ی پس از رحلت پیامبر (ص) را بررسی کرده‌اند؛ دوره‌ای که امام علی (ع) به‌دلیل حفظ وحدت مسلمانان و جلوگیری از تفرقه و خون‌ریزی، از قیام مسلحانه خودداری کرد.

در ادامه، کتاب به رفتار امام حسن (ع) در صلح با معاویه می‌پردازد و نشان می‌دهد که این صلح نتیجه‌ی شرایط خاص سیاسی و اجتماعی آن زمان و برای حفظ جان شیعیان و بقای اسلام بوده است. مریم ساریجالو و عصمت سوادی بر این نکته تأکید کرده‌اند که صلح امام حسن (ع) چهره‌ی واقعی معاویه را آشکار کرد و زمینه‌ساز قیام امام حسین (ع) شد. قیام امام حسین (ع) نیز در شرایطی رخ داد که دیگر سکوت و صلح کارساز نبود و حفظ دین نیازمند ایستادگی و فداکاری بود. کتاب به نقش تقیه، کار فرهنگی، دعا و اشک در سیره‌ی امام سجاد (ع) و دیگر ائمه نیز می‌پردازد و نشان می‌دهد که هریک از ائمه، بسته به شرایط زمان خود، راهبردی متفاوت را برای مبارزه با ظلم و حفظ جامعه‌ی شیعیان برگزیده‌اند. 

این راهبردها گاه سکوت، گاه صلح، گاه قیام و گاه فعالیت‌های علمی و فرهنگی بوده است. نویسندگان با بررسی تفاوت‌های رفتاری ائمه نتیجه گرفته‌اند که هدف همه‌ی آنان یکی بوده و تفاوت در روش‌ها، ناشی از مقتضیات زمان و شرایط اجتماعی و سیاسی هر دوره بوده است.

چرا باید کتاب سکوت راهبردی اهل بیت (ع) را بخوانیم؟

این اثر با رویکردی تحلیلی، به یکی از مهم‌ترین و ناشناخته‌ترین ابعاد تاریخ تشیع می‌پردازد: نقش سکوت و کنش‌های غیرمستقیم اهل بیت (ع) در حفظ اسلام و جامعه‌ی شیعیان. مطالعه‌ی این اثر امکان درک عمیق‌تر دلایل رفتارهای متفاوت ائمه در مواجهه با قدرت‌های سیاسی را فراهم می‌کند و نشان می‌دهد که هر تصمیم و کنش آنان، بر پایه‌ی مصلحت و شرایط زمان خود بوده است. اثر حاضر با بررسی نمونه‌های تاریخی و تحلیل‌های دقیق، به مخاطب کمک می‌کند تا مفهوم سکوت را نه به‌عنوان انفعال، بلکه به‌عنوان راهبردی هوشمندانه و هدفمند درک کند. این کتاب برای کسانی که به‌دنبال فهم بهتر تاریخ اسلام و سیره‌ی ائمه هستند، منبعی مفید محسوب می‌شود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به علاقه‌مندان تاریخ اسلام، پژوهشگران حوزه‌ی تشیع، دانشجویان رشته‌های علوم اسلامی و کسانی که دغدغه‌ی فهم رفتارهای سیاسی و اجتماعی اهل بیت (ع) را دارند، پیشنهاد می‌شود؛ همچنین این اثر می‌تواند برای افرادی که به‌دنبال تحلیل‌های تاریخی درباره‌ی سیاست و حکومت در سیره‌ی ائمه هستند، راهگشا باشد.

بخشی از کتاب سکوت راهبردی اهل بیت (ع)

«سکوت به معنای خاموشی و خاموش شدن است. کسی نمی‌خواهد بگوید در جایی که وظیفه سخن گفتن است، خموش بودن نیکوست. بلکه باید ترک مالایعنیه و فضول کلام کرد زیرا الَرء مَخبوءٌ تحت لسانه. قطعا مواردی وجود دارد که وظیفه انسان سخن گفتن است. از جمله: یک مسلمان واقعی نباید در برابر کارهای باطل دیگران ساکت بنشیند و هیچ اقدامی نکند چون این سکوت دلیل آن است که او با انجام آن کارهای باطل مخالفتی ندارد و کسی که مخالف امری نباشد به طور طبیعی به انجام آن رضایت داده است. اما گاهی در سیره اهل بیت سکوت به عنوان عنصری کاربردی اهمیت دارد که سبب حفظ دین و اتحاد جامعه اسلامی می‌شود. زندگی ائمه را که ۲۵۰ سال طول کشیده، زندگی یک انسان به حساب می‌آوریم.»