کتاب فساد در نظام سلامت

کتاب فساد در نظام سلامت نوشته زهرا (هانیه) اکبری اثری پژوهشی است که نشر خرد جاوید آن را منتشر کرده است. این کتاب به بررسی ابعاد مختلف فساد در نظام سلامت ایران می‌پردازد و با رویکردی جامعه‌شناختی علل، مصادیق و پیامدهای فساد را در حوزه‌های گوناگون سلامت واکاوی می‌کند. نویسنده با بهره‌گیری از داده‌های میدانی و مصاحبه با کنشگران حوزه‌ی سلامت تلاش کرده است تصویری جامع از چالش‌های ساختاری و رفتاری مرتبط با فساد ارائه دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فساد در نظام سلامت

کتاب فساد در نظام سلامت اثری پژوهشی است که به‌طور تخصصی به موضوع فساد در ساختار و عملکرد نظام سلامت ایران می‌پردازد. این کتاب حاصل پژوهش میدانی و نظری زهرا (هانیه) اکبری است و بر پایه‌ی مصاحبه با پزشکان، کادر درمانی و بیماران در مراکز درمانی مختلف تدوین شده است. ساختار کتاب شامل مقدمه، بیان مسئله، مرور ادبیات تحقیق، تبیین مفاهیم کلیدی مانند فساد و تعارض منافع، بررسی مصادیق فساد در حوزه‌های مختلف نظام سلامت (از سیاست‌گذاری و مدیریت تا روابط پزشک و بیمار و تأمین منابع مالی)، تحلیل مدل‌های نظری و تجربی فساد و درنهایت ارائه‌ی راهکارهای مقابله با فساد است. 

زهرا (هانیه) اکبری در این کتاب فساد را پدیده‌ای چندوجهی و سیستماتیک معرفی کرده است که نه‌تنها پیامدهای اقتصادی و اجتماعی دارد، بلکه بر کیفیت و عدالت در ارائه‌ی خدمات سلامت نیز تأثیرگذار است. کتاب با زبانی تحلیلی و مستند تلاش می‌کند تصویری واقع‌گرایانه از وضعیت فساد در نظام سلامت ایران ارائه دهد و راهبردهایی برای بهبود حکمرانی و کاهش آسیب‌های ناشی از فساد پیشنهاد کند.

خلاصه کتاب فساد در نظام سلامت

این کتاب با تمرکز بر نظام سلامت ایران به واکاوی ریشه‌ها و سازوکارهای بروز فساد در این حوزه می‌پردازد. نویسنده ابتدا اهمیت سلامت و نقش نظام‌های سلامت در ارتقای کیفیت زندگی را شرح داده و سپس به بیان مسئله‌ی فساد به‌عنوان یکی از چالش‌های اساسی این حوزه می‌پردازد. فساد در نظام سلامت از اختلاس و رشوه‌گیری در سطوح حکومتی تا تبانی در تدارکات، پرداخت‌های غیررسمی، تقلب در زنجیره‌ی دارو و روابط مالی و غیرمالی میان پزشکان و صنایع دارویی را دربرمی‌گیرد. 

در ادامه کتاب به بررسی مفاهیم کلیدی مانند تعارض منافع و تأثیر آن بر بروز فساد می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه ساختارهای حکمرانی، ضعف شفافیت، ناکارآمدی دولت و حجم وسیع منابع مالی در نظام سلامت زمینه‌ساز فساد می‌شوند. نویسنده با تحلیل داده‌های میدانی و مصاحبه با کنشگران حوزه‌ی سلامت مصادیق فساد را در بخش‌های مختلف از جمله سیاست‌گذاری، مدیریت منابع، روابط پزشک و بیمار، تأمین دارو و تجهیزات پزشکی و آموزش پزشکی شناسایی می‌کند. 

در بخش پایانی کتاب به پیامدهای فساد مانند کاهش اعتماد عمومی، هدررفت منابع، کاهش اثربخشی خدمات سلامت و تهدید پایداری نظام سلامت اشاره کرده و راهبردهایی برای کنترل و کاهش فساد ارائه می‌دهد. پیام اصلی کتاب ضرورت اصلاح ساختارهای حکمرانی، افزایش شفافیت و مشارکت شهروندان و تدوین سیاست‌های ضدفساد برای ارتقای عدالت و کارایی در نظام سلامت است.

چرا باید کتاب فساد در نظام سلامت را بخوانیم؟

مطالعه‌ی این کتاب فرصتی است برای آشنایی عمیق با ابعاد پنهان و آشکار فساد در نظام سلامت و درک پیامدهای آن بر جامعه و اقتصاد. کتاب با ارائه‌ی تحلیل‌های مستند و مصادیق واقعی به خواننده کمک می‌کند تا پیچیدگی‌های ساختاری و رفتاری فساد را در حوزه‌ی سلامت بشناسد و نسبت به اهمیت شفافیت، پاسخگویی و حکمرانی خوب در این حوزه حساس آگاه‌تر شود. راهبردهای پیشنهادی کتاب نیز می‌تواند الهام‌بخش پژوهشگران، سیاست‌گذاران و فعالان حوزه‌ی سلامت برای مقابله با فساد و بهبود کیفیت خدمات باشد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های علوم اجتماعی، مدیریت سلامت، سیاست‌گذاری عمومی و اقتصاد سلامت مناسب است. مطالعه‌ی این کتاب به مدیران و تصمیم‌گیرندگان حوزه‌ی سلامت، فعالان مدنی و هر کسی که دغدغه‌ی عدالت، شفافیت و کارایی در نظام سلامت را دارد، توصیه می‌شود.

بخشی از کتاب فساد در نظام سلامت

«این مسئله فراگیر و سیستماتیک با داشتن ماهیت پنهان و پیچیده خود، تهدیدی جدی برای حاکمیت است. فساد، سرمایه‌گذاری را به مسیر غیرمولد و غیرکارکردی هدایت می‌کند، مانع رشد اقتصادی می‌شود و ضرر آن به شدت متوجه قشر فقیر جامعه است. شیوع صورت‌ها گسترده فساد (رشوه، اختلاس، امتیازدادن، خویشاوندسالاری و ...) در جامعه، مشروعیت نظام‌های حکومتی و دولتی را به خطر انداخته و با کاهش اعتماد اجتماعی بر فاصله بین دولت و ملت می‌افزاید. فساد در سطوح خرد و کلان از کارمندان جزء گرفته تا کارکنان رده بالا و مقامات ارشد رخ می‌دهد که ارتباط و هم‌بستگی بین سطوح و آثار آن در پژوهش‌های علوم سیاسی و جامعه‌شناختی بررسی شده‌اند.»