کتاب مسیر امنیت غذایی زنجیره تولید جو

کتاب مسیر امنیت غذایی زنجیره تولید جو نوشته کاظم دوستی‌ نسب، مهدی بختیاری‌ زاده و مصطفی نادری توسط نشر مرکز پژوهشی و آموزشی کوثر منتشر شده است. این کتاب با همکاری مرکز مطالعات و توسعه‌ی محیط‌زیست، آب و کشاورزی ایران (ماکا) و با ویراستاری امیرحسین نصرتی و حسین کریمی، به بررسی جامع زنجیره‌ی تولید جو از منظر امنیت غذایی پرداخته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مسیر امنیت غذایی زنجیره تولید جو

کتاب مسیر امنیت غذایی زنجیره‌ی تولید جو اثر کاظم دوستی‌ نسب، مهدی بختیاری‌ زاده و مصطفی نادری، کتابی تخصصی در حوزه‌ی کشاورزی و امنیت غذایی است که به‌عنوان بخشی از مجموعه‌ی ۱۰ جلدی مسیر امنیت غذایی منتشر شده است. این اثر پژوهشی و تحلیلی، به بررسی زنجیره‌ی تولید یکی از مهم‌ترین غلات جهان یعنی جو می‌پردازد. ساختار کتاب شامل بخش‌هایی درباره‌ی تاریخچه، مرفولوژی، محیط جغرافیایی کشت، انواع جو، مصارف، نقش آن در خوراک دام، روش‌های کاشت، داشت و برداشت، نگهداری و فراوری، بازار داخلی و خارجی و سیاست‌های حمایتی است. 

کاظم دوستی‌ نسب، مهدی بختیاری‌ زاده و مصطفی نادری با بهره‌گیری از داده‌های آماری، جداول و نمودارهای متعدد، تصویری جامع از وضعیت تولید، مصرف و تجارت جو در ایران و جهان ارائه داده‌اند. این کتاب نه‌تنها به جنبه‌های فنی و علمی تولید جو می‌پردازد، بلکه مسائل اقتصادی، اجتماعی و سیاست‌گذاری مرتبط با این محصول را نیز مورد توجه قرار داده است. رویکرد کتاب، بررسی چالش‌ها و ارائه‌ی راهکارهایی برای بهبود وضعیت تولید و تأمین امنیت غذایی در کشور است. مخاطبان این اثر، پژوهشگران، سیاست‌گذاران، فعالان حوزه‌ی کشاورزی و علاقه‌مندان به مباحث امنیت غذایی هستند که هدفشان شناخت عمیق‌تر زنجیره‌ی تولید جو و نقش آن در توسعه‌ی پایدار کشاورزی است.

خلاصه کتاب مسیر امنیت غذایی زنجیره تولید جو

کتاب مسیر امنیت غذای زنجیره‌ی تولید جو، با تمرکز بر اهمیت جو به‌عنوان یکی از غلات کلیدی در تأمین امنیت غذایی، به بررسی جامع این محصول از جنبه‌های مختلف می‌پردازد. در ابتدا، تاریخچه‌ی کشت جو در ایران و جهان مرور شده و نقش آن در تمدن‌های باستانی و تحولات کشاورزی مورد توجه قرار گرفته است؛ سپس ویژگی‌های گیاه‌شناسی و انواع مختلف جو، از جمله گونه‌های شش‌پر، دوپر و جوی بدون پوشینه، معرفی شده‌اند و تفاوت‌های آن‌ها از نظر کاربرد و ارزش غذایی توضیح داده شده است. در ادامه، کتاب به مراحل کاشت، داشت و برداشت جو می‌پردازد و روش‌های مختلف آماده‌سازی زمین، انتخاب بذر، خاک‌ورزی، آبیاری و مدیریت آفات و بیماری‌ها را شرح می‌دهد.

اهمیت انتخاب ارقام مناسب، استفاده از بذر گواهی‌شده و روش‌های نوین کشت برای افزایش عملکرد و کاهش مصرف آب، از نکات کلیدی این بخش است؛ همچنین فرایندهای نگهداری، انبارداری و فراوری جو و محصولات جانبی آن مانند مالت و نان جو بررسی شده‌اند. بخش دیگری از کتاب به تحلیل بازار داخلی و خارجی جو اختصاص یافته است. در این بخش، وضعیت تولید و مصرف جو در ایران و جهان، نقش واردات و صادرات، قیمت‌گذاری، سیاست‌های حمایتی و چالش‌های اقتصادی مرتبط با این محصول تحلیل شده است.

نویسندگان با ارائه‌ی داده‌های آماری و مقایسه‌ی عملکرد ایران با کشورهای پیشرو، نقاط قوت و ضعف زنجیره‌ی تولید جو را شناسایی کرده‌اند. در نهایت، کتاب بر اهمیت خودکفایی در تولید محصولات کشاورزی، به‌ویژه جو، برای دستیابی به امنیت غذایی و توسعه‌ی پایدار تأکید دارد و راهکارهایی برای بهبود بهره‌وری، حمایت از کشاورزان و ارتقای زیرساخت‌های تولید ارائه می‌دهد.

چرا باید کتاب مسیر امنیت غذایی زنجیره تولید جو را بخوانیم؟

کتاب مسیر امنیت غذایی زنجیره‌ی تولید جو با رویکردی جامع، زنجیره‌ی تولید جو را از مرحله‌ی کاشت تا بازار و سیاست‌گذاری بررسی کرده است. مطالعه‌ی این اثر به مخاطب کمک می‌کند تا با چالش‌ها و فرصت‌های تولید جو در ایران و جهان آشنا شود و نقش این محصول را در امنیت غذایی و توسعه‌ی کشاورزی بهتر درک کند. داده‌های آماری، تحلیل‌های اقتصادی و پیشنهادهای کاربردی ارائه‌شده، آن را به منبعی ارزشمند برای پژوهشگران، سیاست‌گذاران و فعالان حوزه‌ی کشاورزی تبدیل کرده است؛ همچنین آشنایی با روش‌های نوین کشت و مدیریت منابع، می‌تواند برای کشاورزان و مدیران بخش کشاورزی مفید باشد.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای پژوهشگران و دانشجویان رشته‌های کشاورزی، اقتصاد کشاورزی و منابع طبیعی، سیاست‌گذاران حوزه‌ی امنیت غذایی، مدیران و کارشناسان بخش کشاورزی و همچنین کشاورزان علاقه‌مند به بهبود عملکرد و مدیریت زنجیره‌ی تولید جو مناسب است؛ همچنین فعالان حوزه‌ی صنایع غذایی و افرادی که دغدغه‌ی امنیت غذایی و توسعه‌ی پایدار دارند، می‌توانند از مطالب این کتاب بهره‌مند شوند.

بخشی از کتاب مسیر امنیت غذایی زنجیره تولید جو

«جو یکی از غلات مهم در جهان است که به‌عنوان غذا، مورد استفاده حیوانات و انسان قرار می‌گیرد. چرخه زندگی این گیاه یک‌ساله و متعلق به خانواده گرامینه (گندمیان) و دارای انواع زراعی و وحشی است. این گیاه برای تعداد زیادی از مردمان نواحی سردسیر و خشک (به‌خصوص خاورمیانه و شمال آفریقا) منبع غذایی مهمی به‌ شمار می‌رود. البته امروزه بیشتر برای خوراک دام و تهیه فراورده‌های تخمیری از این گیاه استفاده می‌کنند. 

تاریخچه

حدود پنج هزار سال پیش از میلاد و در پی تغییراتی که از لحاظ آب‌وهوا و تشکیل مزارع و چمن‌زارها به وجود آمد، مردم غارنشین فلات ایران به دشت‌ها روی آوردند و زندگی تازه‌ای را آغاز کردند. در تمدن آن‌ها نسبت به دوران‌های پیشین پیشرفت بیشتری دیده شد. کهن‌ترین دشت‌نشینان، مردم تپه سیلک نزدیک کاشان بودند که آثار زندگی‌شان در آنجا به‌دست آمده است. تحقیقاتی که در این محوطه انجام‌گرفته نشان می‌دهد که مردم فلات ایران به امر کشاورزی پرداختند و حیوانات اهلی را نیز پرورش دادند. در هزاره چهارم پیش از میلاد مردم دشت‌نشین فلات ایران در کار و زندگی پیشرفت بیشتری کردند. در این دوره تجارت نیز رو به پیشرفت نهاد، اما دادوستد بیشتر مربوط به محصولات کشاورزی مانند گندم و جو بود.»