کتاب مبانی حکمرانی

کتاب مبانی حکمرانی نوشته علیرضا حسینخانی توسط نشر یافته منتشر شده است. این اثر به بررسی اصول و مبانی حکمرانی از منظر اندیشمندان اسلامی پرداخته و تلاش دارد باتکیه‌بر منابع دینی و تحلیل دیدگاه‌های متفکران مسلمان، چارچوبی نظری برای حکمرانی اسلامی ارائه دهد. کتاب برای دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به حوزه‌ی سیاست و مدیریت اسلامی مناسب است و به‌عنوان یک منبع دانشگاهی نیز معرفی شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب مبانی حکمرانی

کتاب مبانی حکمرانی (از دیدگاه اندیشمندان اسلامی) نوشته‌ی علیرضا حسینخانی، اثری پژوهشی و دانشگاهی است که با ساختاری تحلیلی تدوین شده است. کتاب در شش فصل، ابتدا به مبانی نظری حکمرانی در اسلام و تفاوت آن با حکومت می‌پردازد و سپس دیدگاه‌های اندیشمندان مسلمان، به‌ویژه علامه طباطبایی و امام‌علی (ع) را درباره‌ی حکمرانی بررسی می‌کند. در ادامه، اصول حکمرانی خوب در اسلام مانند عدالت، شفافیت، پاسخ‌گویی و مشارکت مردمی تحلیل شده و نقش دولت اسلامی و وظایف آن در قبال مردم تبیین می‌شود. 

فصل‌های پایانی به چالش‌های حکمرانی در کشورهای اسلامی، نقش جامعه‌ی مدنی و تأثیرات جهانی‌شدن اختصاص یافته است. علیرضا حسینخانی در این کتاب با گردآوری و تحلیل آرای متفکران اسلامی، تلاش کرده است تصویری جامع از حکمرانی اسلامی و نسبت آن با مفاهیم مدرن ارائه دهد. ساختار کتاب به‌گونه‌ای است که هر فصل به یک جنبه‌ی خاص از حکمرانی اسلامی می‌پردازد و با مثال‌ها و ارجاعات به متون دینی و آثار اندیشمندان، مباحث را روشن‌تر می‌سازد.

خلاصه کتاب مبانی حکمرانی

کتاب مبانی حکمرانی با تعریف حکمرانی و تفاوت آن با حکومت آغاز می‌شود و نشان می‌دهد که حکمرانی در اسلام مفهومی فراتر از ساختارهای سیاسی صرف است و ابعاد اخلاقی، اجتماعی و فرهنگی را نیز در بر می‌گیرد. نویسنده تأکید کرده است که حکمرانی اسلامی باید بر پایه‌ی اصولی چون عدالت، شفافیت، پاسخ‌گویی و مشارکت مردمی بنا شود و این اصول ریشه در قرآن و سنت پیامبر اسلام (ص) دارند. در بخش‌های بعدی، دیدگاه‌های اندیشمندان مسلمان درباره‌ی حکمرانی بررسی شده است. 

علامه طباطبایی بر پیوند ناگسستنی دین و سیاست تأکید دارد و معتقد است اصول حکمرانی باید بر آموزه‌های دینی استوار باشد. امام‌علی (ع) نیز در نهج‌البلاغه، عدالت، شایسته‌سالاری، شفافیت و پاسخ‌گویی را از ارکان حکمرانی می‌داند و بر اهمیت اخلاق و تقوا در رفتار حکمرانان تأکید می‌کند. کتاب سپس به اصول حکمرانی خوب در اسلام می‌پردازد و نشان می‌دهد که عدالت و برابری نه‌تنها مفاهیمی اخلاقی، بلکه الزامات اجتماعی برای تحقق حکمرانی مطلوب هستند. مشورت و نفی استبداد به‌عنوان ابزارهایی برای تقویت دموکراسی و مشارکت مردمی معرفی شده‌اند. 

نقش دولت اسلامی در تأمین امنیت، رفاه عمومی، ارتقای سطح معنوی جامعه و حفظ حقوق بشر از دیگر محورهای کتاب است. در بخش‌های پایانی، چالش‌های حکمرانی در کشورهای اسلامی مانند فساد، نابرابری، ضعف نهادهای دموکراتیک و تأثیرات جهانی‌شدن بررسی شده و نقش جامعه‌ی مدنی در بهبود حکمرانی و تحقق عدالت اجتماعی تحلیل شده است. نویسنده تلاش کرده است با جمع‌بندی دیدگاه‌ها و ارائه‌ی راهکارهایی برای تطبیق اصول حکمرانی اسلامی با شرایط معاصر، الگویی بومی و قابل‌اجرا برای جوامع اسلامی پیشنهاد کند.

چرا باید کتاب مبانی حکمرانی را بخوانیم؟

این کتاب با گردآوری و تحلیل آرای اندیشمندان مسلمان درباره‌ی حکمرانی، فرصتی فراهم می‌کند تا خواننده با اصول و ارزش‌های بنیادین حکمرانی اسلامی آشنا شود. کتاب مبانی حکمرانی نه‌تنها به مفاهیم نظری می‌پردازد، بلکه چالش‌های عملی و راهکارهای تطبیق آموزه‌های دینی با نیازهای روز جامعه را نیز بررسی کرده است. مطالعه‌ی این اثر به فهم بهتر نسبت دین و سیاست، نقش عدالت و مشارکت مردمی در مدیریت جامعه و اهمیت شفافیت و پاسخ‌گویی در نظام حکمرانی اسلامی کمک می‌کند؛ همچنین کتاب با پرداختن به مسائل روز مانند جهانی‌شدن و نقش جامعه‌ی مدنی، نگاه جامعی به حکمرانی در دنیای معاصر ارائه داده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های علوم سیاسی، مطالعات اسلامی، مدیریت دولتی و جامعه‌شناسی سیاسی مفید است؛ همچنین علاقه‌مندان به مباحث حکمرانی، سیاست‌گذاری عمومی و کسانی که دغدغه‌ی عدالت اجتماعی و نقش دین در مدیریت جامعه را دارند، می‌توانند از محتوای این اثر بهره‌مند شوند.

بخشی از کتاب مبانی حکمرانی

«حکمرانی در اسلام به عنوان یک مفهوم بنیادی و کلیدی در زندگی اجتماعی، سیاسی و اقتصادی مسلمانان شناخته می‌شود. این مفهوم تنها به ساختارهای سیاسی محدود نمی‌شود، بلکه شامل اصول اخلاقی، اجتماعی و فرهنگی نیز می‌گردد که در نهایت به بهبود کیفیت زندگی افراد و جامعه کمک می‌کند. حکمرانی اسلامی به دنبال تحقق اهداف دین و اخلاق در عرصه‌های مختلف زندگی است و بر این اساس، رویکردی همه‌جانبه را در اداره جامعه‌ها و دولت‌ها پیشنهاد می‌دهد. در این راستا، ضرورت حکمرانی مناسب و کارآمد در اسلام به وضوح احساس می‌شود، چرا که مدیران و حکمرانان باید با توجه به اصول اسلامی، نیازهای جامعه را برآورده کنند و به عدالت و رفاه عمومی توجه داشته باشند (این خلدون، ۱۳۹۳). حکمرانی در اسلام به مفهوم مدیریت و رهبری جامعه بر اساس اصول اسلامی است. این مفهوم به عنوان یک مسئولیت بزرگ برای حکمرانان تعریف می‌شود که باید در جهت تحقق عدالت، تأمین امنیت و رفاه عمومی تلاش کنند.»