کتاب توانبخشی مبتنی بر جامعه

کتاب توانبخشی مبتنی بر جامعه (اشتغال معلولین به شیوه‌ی استادشاگردی) نوشته محمدرضا اسدی توسط نشر رشد فرهنگ منتشر شده است. این اثر به بررسی رویکردهای نوین در توان‌بخشی افراد دارای معلولیت، به‌ویژه تمرکز بر اشتغال آن‌ها از طریق مدل استادشاگردی می‌پردازد. کتاب با نگاهی تحلیلی به وضعیت معلولان در ایران و جهان، راهکارهایی برای بهبود شرایط اشتغال و تلفیق اجتماعی این گروه ارائه می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب توانبخشی مبتنی بر جامعه

کتاب توانبخشی مبتنی بر جامعه اثری در حوزه‌ی علوم اجتماعی است که به بررسی ابعاد مختلف توان‌بخشی افراد دارای معلولیت می‌پردازد. نویسنده، محمدرضا اسدی، باتکیه‌بر پژوهش‌ها و تجربیات داخلی و بین‌المللی، روند تاریخی و فلسفه‌ی شکل‌گیری توان‌بخشی مبتنی‌بر جامعه را شرح داده است. کتاب ساختاری تحلیلی دارد و ابتدا به تعریف و تاریخچه‌ی توان‌بخشی، تفاوت میان رویکردهای مؤسسه‌ای و جامعه‌محور و نقش خانواده، جامعه و دولت در این فرایند می‌پردازد، سپس به‌صورت ویژه به موضوع اشتغال معلولان، موانع موجود و راهکارهای عملی برای رفع این موانع، به‌ویژه در مناطق روستایی و محروم، می‌پردازد. 

بخش قابل‌توجهی از کتاب توانبخشی مبتنی بر جامعه اثر محمدرضا اسدی به مدل استادشاگردی به‌عنوان راهکاری برای آموزش حرفه‌ای و اشتغال معلولان اختصاص یافته است. این اثر با ارائه‌ی مثال‌ها و تحلیل‌های آماری، تصویری جامع از وضعیت فعلی و چالش‌های پیش‌ روی توان‌بخشی مبتنی‌بر جامعه در ایران ارائه می‌دهد.

خلاصه کتاب توانبخشی مبتنی بر جامعه

کتاب توانبخشی مبتنی بر جامعه با مروری بر آمارهای جهانی و ملی، به بررسی ابعاد مختلف معلولیت و تأثیر آن بر زندگی فردی، خانوادگی و اجتماعی می‌پردازد. نویسنده ابتدا به این نکته اشاره کرده است که خدمات پزشکی و توان‌بخشی موجود، پاسخ‌گوی نیازهای گسترده‌ی جمعیت معلولان نیست و بسیاری از افراد، به‌ویژه در مناطق روستایی، از این خدمات بی‌بهره‌اند. 

این کتاب تأکید دارد که معلولیت نه‌تنها یک مسئله‌ی پزشکی، بلکه پدیده‌ای اجتماعی و اقتصادی است که با فقر، بیکاری و محرومیت ارتباط تنگاتنگی دارد. در ادامه، مفهوم توان‌بخشی به‌عنوان فرایندی هدفمند برای قادرسازی فرد معلول و ارتقای سطح استقلال او تعریف شده است. نویسنده با بررسی رویکردهای مختلف، تفاوت میان توان‌بخشی مؤسسه‌ای و مبتنی‌بر جامعه را شرح داده و نشان داده است که رویکرد جامعه‌محور، با مشارکت خانواده، جامعه و خود فرد معلول، می‌تواند اثربخشی بیشتری داشته باشد. 

بخش مهمی از کتاب به موضوع اشتغال معلولان اختصاص یافته است. در این بخش، موانع اشتغال از جمله نگرش‌های منفی جامعه، کمبود آگاهی کارفرمایان، موانع فیزیکی، پایین بودن سطح سواد، نبود مراکز آموزش حرفه‌ای مناسب و عدم تطابق ابزار کار با نیازهای معلولان بررسی شده است. نویسنده مدل استادشاگردی را به‌عنوان راهکاری عملی برای آموزش حرفه‌ای و اشتغال معلولان، به‌ویژه در مناطق روستایی، معرفی کرده و مزایای آن را برشمرده است. این مدل باتکیه‌بر آموزش غیررسمی و انتقال مهارت‌های عملی، فرصت‌هایی برای تلفیق اجتماعی و اقتصادی افراد دارای معلولیت فراهم می‌کند. درنهایت، کتاب بر اهمیت همکاری میان بخش‌های مختلف جامعه، دولت و سازمان‌های غیردولتی برای تحقق توان‌بخشی مبتنی‌بر جامعه و ارتقای کیفیت زندگی معلولان تأکید کرده است.

چرا باید کتاب توانبخشی مبتنی بر جامعه را بخوانیم؟

کتاب توانبخشی مبتنی بر جامعه تصویری واقع‌بینانه از چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌ روی افراد دارای معلولیت ارائه می‌دهد. از ویژگی‌های شاخص این اثر، پرداختن به مدل استادشاگردی به‌عنوان راهکاری بومی و قابل‌اجرا در ایران است که می‌تواند الهام‌بخش سیاست‌گذاران، فعالان اجتماعی و خانواده‌ها باشد. خواندن این کتاب به درک عمیق‌تر مفهوم توان‌بخشی، اهمیت مشارکت جامعه و نقش آموزش حرفه‌ای در توانمندسازی معلولان کمک می‌کند؛ همچنین با ارائه‌ی مثال‌ها و تحلیل‌های آماری، مخاطب را با وضعیت واقعی معلولان در ایران و جهان آشنا می‌سازد و راهکارهایی برای بهبود شرایط اشتغال و تلفیق اجتماعی آن‌ها پیشنهاد می‌دهد.

خواندن کتاب توانبخشی مبتنی بر جامعه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی کتاب توانبخشی مبتنی بر جامعه برای دانشجویان و پژوهشگران رشته‌های علوم اجتماعی، رفاه اجتماعی، توان‌بخشی و آموزش ویژه، فعالان حوزه‌ی معلولیت، سیاست‌گذاران اجتماعی و خانواده‌های افراد دارای معلولیت مفید است؛ همچنین این کتاب می‌تواند برای کسانی که دغدغه‌ی اشتغال و توانمندسازی افراد کم‌توان را دارند، راهگشا باشد.

بخشی از کتاب توانبخشی مبتنی بر جامعه

«در گذشته، برآوردهای جهانی زیادی از میزان شیوع معلولیت ارائه شده است. یکی از تخمین‌هایی که بیشترین استفاده را دارد مربوط به سال ۱۹۷۶ می‌باشد که توسط سازمان جهانی بهداشت منتشر شده است. بر مبنای این برآورد ۱۰% از مردم جهان بر حسب شماری از محاسبات و بررسی‌ها، از معلولیت‌های ناشی از بیماری‌ها، حوادث، سوء‌تغذیه و علل ژنتیک رنج می‌برند. این برآورد باعث گردیده تا تبعات و مشکلات ناشی از این پدیده بیشتر مورد بررسی قرار گیرد.

 معلولیت از نظر اقتصادی، اجتماعی و عاطفی خسارت‌های قابل توجهی بر معلولین، خانواده‌هایشان و به طور گسترده‌تری بر جامعه وارد می‌نماید. بدون هیچ تردیدی روشن است که خدمات موجود پزشکی و توانبخشی برای برطرف کردن نیاز جمعیت چند صد میلیون نفری معلولین کافی نمی‌باشد. اگرچه کشورهای توسعه‌یافته توانسته‌اند بخشی از نیازهای معلولان را در زمینه پزشکی و توانبخشی تامین نمایند اما به ادعای آن‌ها فراهم کردن فرصت‌های کافی برای اشتغال، پیوستن معلولان به زندگی اجتماعی، بهره‌مندی از حقوق شهروندی یکسان و رفع نگرش‌های منفی در خصوص معلولیت با تمام توسعه‌یافتگی آن کشورها، از مسائلی است که همچنان گریبانگیر معلولان می‌باشد.»