کتاب فرهنگ لغات و واژه های ترکیبی دیوان ناصر خسرو

کتاب فرهنگ لغات و واژه‌ های ترکیبی دیوان ناصر خسرو (همراه با شرح اعلام برای دانشجویان رشته زبان و ادبیات فارسی، کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری) نوشته‌ حسن حیدری و با ویراستاری الهام فرمهینی فراهانی، توسط انتشارات دانشگاه اراک منتشر شده است. این اثر یک واژه‌نامه‌ی تخصصی برای دیوان ناصر خسرو است که به توضیح لغات، ترکیبات و اعلام موجود در اشعار این شاعر می‌پردازد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب فرهنگ لغات و واژه های ترکیبی دیوان ناصر خسرو

کتاب فرهنگ لغات و واژه های ترکیبی دیوان ناصر خسرو به‌عنوان یک فرهنگ لغت تخصصی، به بررسی واژه‌ها و ترکیبات خاص دیوان ناصر خسرو می‌پردازد و علاوه‌بر شرح لغات، به معرفی اعلام و شخصیت‌های تاریخی و اسطوره‌ای موجود در اشعار او نیز توجه دارد. دوره‌ی نگارش و انتشار کتاب به زمانی بازمی‌گردد که نیاز به یک فرهنگ مستقل و جامع برای فهم بهتر اشعار این شاعر حس می‌شد. نویسنده در مقدمه اشاره می‌کند که باوجود فرهنگ‌های عمومی مانند لغت‌نامه‌ی دهخدا، دانشجویان و علاقه‌مندان به شعر ناصر خسرو برای فهم دقیق‌تر واژه‌ها و ترکیبات خاص دیوان او به منبعی اختصاصی نیاز داشتند. 

این فرهنگ براساس آخرین تصحیح انتقادی دیوان ناصر خسرو (چاپ مینوی-محقق) تدوین شده و تلاش شده است معانی واژه‌ها باتوجه‌به بافت شعری و کاربرد آن‌ها در دیوان ارائه شود؛ همچنین در موارد لازم، به ریشه‌های قرآنی یا متون هم‌دوره اشاره شده و برای برخی لغات کلیدی، توضیحات مفصل‌تری آمده است. ساختار کتاب به گونه‌ای است که هر مدخل شامل واژه، تلفظ، معنای اصلی، شاهد شعری و ارجاعات لازم است. این فرهنگ نه‌تنها برای دانشجویان ادبیات فارسی، بلکه برای پژوهشگران و علاقه‌مندان به شعر کلاسیک فارسی نیز قابل استفاده است.

خلاصه کتاب فرهنگ لغات و واژه های ترکیبی دیوان ناصر خسرو

این کتاب یک فرهنگ لغت تخصصی است و داستان یا روایت خطی ندارد. پیام اصلی کتاب، فراهم‌کردن بستری برای فهم دقیق‌تر و عمیق‌تر اشعار ناصر خسرو است. حسن حیدری با گردآوری و توضیح واژه‌ها و ترکیبات خاص دیوان، تلاش می‌کند مخاطب را از مراجعه به منابع پراکنده بی‌نیاز کند و معانی واژه‌ها را با‌توجه‌به بافت شعری و کاربرد آن‌ها در دیوان ارائه دهد. 

در این فرهنگ، علاوه‌بر معانی لغوی، به معانی مجازی و کنایی نیز توجه شده و برای هر واژه، شواهد شعری و ارجاعات لازم آورده شده است؛ همچنین اعلام و شخصیت‌های تاریخی و اسطوره‌ای که در اشعار ناصر خسرو آمده‌اند، معرفی و شرح داده شده‌اند. هدف اصلی کتاب، تسهیل درک و تفسیر اشعار این شاعر برای دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان به ادبیات فارسی است.

چرا باید کتاب فرهنگ لغات و واژه های ترکیبی دیوان ناصر خسرو را خواند؟

این فرهنگ لغت، دسترسی سریع و دقیق به معانی واژه‌ها و ترکیبات خاص دیوان ناصر خسرو را فراهم می‌کند و با ارائه‌ی شواهد شعری و توضیحات تکمیلی، امکان فهم بهتر اشعار این شاعر را به مخاطب می‌دهد؛ همچنین وجود بخش اعلام و ارجاعات به متون هم‌دوره، پژوهش در زمینه‌ی ادبیات کلاسیک فارسی را آسان‌تر می‌کند. برای کسانی که با زبان و سبک خاص ناصر خسرو آشنایی ندارند یا به‌دنبال درک عمیق‌تر آثار او هستند، این کتاب ابزاری کاربردی و قابل اتکا است.

خواندن کتاب فرهنگ لغات و واژه های ترکیبی دیوان ناصر خسرو را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی، علاقه‌مندان به شعر کلاسیک فارسی و کسانی که به‌دنبال فهم دقیق‌تر و تفسیر اشعار ناصر خسرو هستند، مناسب است؛ همچنین، برای کسانی که در زمینه‌ی فرهنگ‌نویسی و واژه‌پژوهی فعالیت می‌کنند، منبعی مفید به شمار می‌آید.

بخشی از کتاب فرهنگ لغات و واژه های ترکیبی دیوان ناصر خسرو

«شاید زبان فخیم و استوار ناصر خسرو همراه با لحن جدی و نصیحت‌بار او در نظر دانشجوی نسل امروز – که گاه خسته از نصیحت است – جلوه‌ی چندانی نداشته باشد و نتواند به اصطلاح گفتمانی برقرار کند. درحالی‌که آثار پرشمار و عمیق ناصر خسرو بخشی از تاریخ پربار فرهنگ ایرانی-اسلامی است و اشعار او هنوز در دانشگاه تدریس می‌شود. بنابراین لازم است بیش‌از‌پیش با رویکردهای علمی – که خود نیز از مدافعان سرسخت آن بوده – به آثار او توجه شود. نخستین گام در این جهت تهیه‌ی فرهنگی از لغات دیوان ناصر خسرو است تا دانشجویان عزیز را در خواندن اشعار او رغبت بیفزاید. البته تهیه‌ی فرهنگ‌های لغت اختصاصی برای دیوان سایر شاعران فارسی‌زبان بی‌سابقه نیست و در باب جنبه‌های دیگر نیز نمونه‌هایی وجود دارد.»