کتاب تئوری و تمرین

کتاب تئوری و تمرین با نام اصلی Theory and Practice (First Edition, 2019) نوشته ژاک دریدا با ترجمه انسیه ظریف شعریان مشهدی‌ نژاد و منتشرشده از سوی نشر طلوع مجد، اثری در حوزه‌ی فلسفه و نظریه‌پردازی است که به بررسی نسبت میان نظریه و عمل، به‌ویژه در سنت مارکسیستی و فلسفه‌ی معاصر پرداخته است. این کتاب مجموعه‌ای از سمینارهای دریدا در دهه‌ی ۱۹۷۰ است که در قالب نُه جلسه تدوین شده و به مباحثی مانند شالوده‌شکنی، فلسفه‌ی مارکسیستی و نقد مفاهیم بنیادین فلسفی پرداخته است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تئوری و تمرین

کتاب تئوری و تمرین مجموعه‌ای از سخنرانی‌ها و سمینارهای ژاک دریدا است که در سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۷۷ برگزار شده و در سال ۲۰۱۹ منتشر شده است. این کتاب در نه فصل، به بررسی ریشه‌ها و تحولات مفاهیم نظریه و عمل در فلسفه‌ی غرب پرداخته و به‌ویژه جایگاه این مفاهیم را در سنت مارکسیستی و ماتریالیسم دیالکتیکی تحلیل کرده است. دریدا با رویکردی انتقادی، مرزهای میان اندیشیدن و عمل‌کردن را به چالش کشیده و نشان داده است که چگونه این دو حوزه در تاریخ اندیشه، همواره در تقابل با یکدیگر بوده‌اند. او با ارجاع به متون کلاسیک فلسفه، از افلاطون و ارسطو تا کانت، مارکس، گرامشی و آلتوسر، کوشیده است تبارشناسی پیچیده‌ای از نسبت نظریه و عمل ارائه دهد. 

کتاب حاضر به نقش زبان، متن و تفاوت‌های معنایی در شکل‌گیری این مفاهیم پرداخته و در خلال مثال‌هایی از فلسفه‌ی معاصر، نقد ادبی و سیاست، ابعاد مختلف این نسبت را واکاوی کرده است. این کتاب اثری است که برای مخاطبان علاقه‌مند به فلسفه‌ی قاره‌ای، نظریه‌ی انتقادی و مطالعات مارکسیستی، تصویری چندبعدی از یکی از بنیادی‌ترین مسائل اندیشه‌ی مدرن ترسیم می‌کند.

خلاصه کتاب تئوری و تمرین

پیام اصلی کتاب تئوری و تمرین در مورد نسبت میان اندیشیدن و عمل‌کردن نوشته شده است. دریدا با بررسی تاریخی و مفهومی این مفهوم نشان داده است که مرز میان نظریه و عمل ثابت نیست و همواره در حال بازتعریف و جابه‌جایی است. او با تحلیل تزهای مارکس درباره‌ی فویرباخ، به‌ویژه نظریه‌ی یازدهم که بر اهمیت تغییر جهان به‌جای تفسیر صرف آن تأکید کرده و به این نکته اشاره کرده است که عمل انقلابی و نظریه‌پردازی در هم تنیده‌اند و نمی‌توان یکی از آن‌ها را بدون دیگری درک کرد. 

دریدا همچنین با ارجاع به کانت، هوسرل و هایدگر نشان داده است که عقلانیت عملی و نظری، هر دو ریشه در یک اصل مشترک دارند و ارتباط عقل با آینده و امید، پیوندی میان این دو حوزه برقرار می‌کند. او با بررسی مفاهیمی مانند پراکسیس، تکنیک و کنش به تفاوت‌های معنایی و تاریخی آن‌ها پرداخته و تأکید کرده است که هرگونه تحلیلی در مورد مفهوم عمل، ناگزیر باید به زمینه‌های زبانی، تاریخی و فلسفی آن نیز توجه کند. در نهایت، کتاب به این پرسش پاسخ داده است که چگونه می‌توان از دل نظریه‌ها، راهی به‌سوی عمل گشود؛ همچنین نشان داده است چه نسبتی میان نقد فلسفی، کنش سیاسی و دگرگونی اجتماعی وجود دارد.

چرا باید کتاب تئوری و تمرین را خواند؟

این کتاب فرصتی فراهم می‌کند تا خواننده با یکی از مهم‌ترین مباحث فلسفه‌ی معاصر، یعنی نسبت نظریه و عمل، از زاویه‌ای متفاوت و با‌تکیه‌بر تبارشناسی مفهومی آشنا شود. دریدا با تحلیل دقیق متون فلسفی و نقد سنت‌های فکری، امکان بازاندیشی در مرزهای اندیشه و کنش را فراهم کرده و نشان داده است که چگونه فلسفه می‌تواند به پرسش‌های بنیادین در زمینه‌ی سیاست، اخلاق و زندگی جمعی پاسخ دهد. مطالعه‌ی این اثر برای کسانی که به‌دنبال فهم عمیق‌تر مفاهیم بنیادین فلسفه و نقد ساختارهای فکری رایج هستند، ارزشمند است.

خواندن کتاب تئوری و تمرین را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، علاقه‌مندان نظریه‌های انتقادی، مطالعات مارکسیستی و فلسفه‌ی قاره‌ای مناسب است؛ همچنین برای کسانی که می‌خواهند در زمینه‌ی نسبت میان اندیشه و عمل، نقد اجتماعی و دگرگونی سیاسی مطالعه کنند، می‌تواند از این کتاب کمک بگیرند.

بخشی از کتاب تئوری و تمرین

«این برنامه را با یک تحلیل انتقادی بر وضعیتی که به ما تحمیل شده است، شروع می‌کنم و از شما دعوت می‌کنم که از نظر تئوری به نقد آن اکتفا نکنید، بلکه سعی کنید این وضعیت را به‌طور مؤثر و عملی تغییر دهید. اما اگر این دلسردی را که من گفتم کمی دقیق‌تر تحلیل کنید و آن را فراتر از یک احساس خستگی ناامیدکننده در نظر بگیرید، فراتر از اعتراف من به ناتوانی و امتناع من از پرداختن به چنین موضوعی تحلیل خواهید کرد. اگر شما عبارت را در نظر بگیرید، من می‌گویم دقیقاً نمی‌توانید آن را درک کنید. فقط می‌توانید آن را به‌صورت یک وضعیت معین یا یک رویداد تحلیل کنید. تنوع زیادی در متون وجود دارد و این تنوع به صورت تجربی و غیر معمول نیست. روش‌های زیادی برای دو نگاه برای مفهوم در زبان ما وجود دارد.»