کتاب مکتب سالامانکا

کتاب مکتب سالامانکا نوشتهٔ آندره آزودو آلویش و ترجمهٔ موسی اکرمی است. انتشارات هوما این کتاب را منتشر کرده است. این اثر جزو مجموعهٔ «اندیشمندان بزرگ محافظه‌کار و آزادانگار» است.

درباره کتاب مکتب سالامانکا

کتاب مکتب سالامانکا (The Salamanca School) که نوشتهٔ یک استادیار علوم سیاسی در دانشگاه کاتولیکِ پرتغال است، یک جنبش فکری کمابیش محافظه‌کارانه و آزادانگارانۀ پس از سده‌های میانه در سده‌های شانزدهم و هفدهم را معرفی کرده است. مکتب «سالامانکا» از سوی شماری از الاهیات‌دانان دانشگاه سالامانکا، فرود آمده از برج عاج الاهیات‌دانی و مابعدالطبیعه‌پردازی از یک سو و گریزان از پذیرش بی‌چون‌وچرای تصمیم‌گیری‌های دستگاه پادشاهی در زمینۀ سیاست و اقتصاد از سوی دیگر است. این کتاب که نهمین جلد از مجموعۀ «اندیشه‌ورزان بزرگ محافظه‌کار و آزادانگار» است، درآمدی به این مکتب، به‌ویژه برای پارسی‌زبانان علاقمند به آشنایی هرچه گسترده‌تر و ژرف‌تر با سنت محافظه‌کاری و آزادانگاری اروپایی و هم‌سنجی احتمالی آن با سنت فلسفی ایرانی - اسلامیِ همان روزگار است. آندره آزودو آلویش همواره با بخشی از آن طیف گستردۀ لیبرالیسم همدلی بیشتری داشته است که به‌سوی کرانۀ چپِ عدالت‌خواه می‌گراید و خواستار آشتی هر چه بیشتر میان آزادی و عدالت در چارچوب سوسیال‌دموکراسیِ استوار بر دو بال واقعیت و آرمان (یوتوپیا) و بهره‌گیر از نظریۀ واقع‌گرا - آرمان‌شهرگرا برای دستیابی به جهانی شایستۀ زیست بهینۀ همۀ انسان‌ها است.

خواندن کتاب مکتب سالامانکا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه در باب مکتب سالامانکا (Catholic theology) پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب مکتب سالامانکا

«رویکرد و چارچوبی که از سوی مَدرَسی‌گرایان ایبریاییِ متأخِّ ر به کار بسته شدند سبب پدیدآیی مناسبت ویژه میان انگاره‌های مکتب سالامانکا با اندیشه‌ورزی اجتماعی مسیحی  و به‌ویژه کاتولیکی  می‌شوند. پیوند میان اندیشهٔ اجتماعی مسیحی و اقتصاد بازار به گونه‌ئی سنّتی پیچیده و بساهنگام مبهم بوده است. در حالی که اصول بنیادین آموزهٔ کاتولیکی هرگز در تضاد با یک اقتصاد بازار ِ برخوردار از ساختار درخور نیست، حقیقت این است که تاریخی طولانی و تأسف‌بار از دیدگاه‌های برخوردار از دشمنی دوسویه میان شماری از اندیشه‌ورزان اجتماعی مسیحی و مدافعان بازارهای آزاد وجود دارد. در حالی که شمار فزاینده‌ئی از مسیحیان منافع عملی اقتصاد بازار از دید زایندگی و کارایی را بازشناخته‌اند، کارهای بازار بساهنگام تنها با قیدها و هشدارهای جدّی، و بیشتر اشتباه‌آمیز، پذیرفته (یا حتّا تحمل) می‌شوند. این به دلیل درک گسترهٔ گسترده‌ئی از کاستی‌های اخلاقی در عملکرد بازار روی می‌دهد. در حالی که این داوری‌ها بساهنگام نادرست‌اند، شکست مکرر آزادانگاران و محافظه‌کاران بازار آزادی در عرضهٔ یک دفاع اخلاقیِ فاقد تناقض از بازار دقیقاً به تشدید بدترین و خطرناک‌ترین نوع اعتراض‌های اخلاقی می‌انجامد.

در حالی که مسئله‌ئی که کلیاتش بیان شد عموماً در اندیشهٔ اجتماعی مسیحی وجود دارد، در آموزه‌های اجتماعی کاتولیکی با محبوبیتِ همگانی برنهاد معروف [ماکس] وِبِر در بارهٔ پیوند میان پروتستانی‌گر ی و سرمایه‌داری [بازتابیده در کتاب او با فرنام اخلاق پروتستانی و روح سرمایه‌داری] جدّی‌تر شده است. این امر گرایش‌های پادسرمایه‌داریِ بسیاری از کاتولیک‌ها را تقویت کرده و هم‌زمان احساسات پادکاتولیکی بسیاری از مدافعان اقتصاد بازار را برانگیخته است. در این زمینه، یادآوری و فهم انگاره‌های نویسندگان مکتب سالامانکا   که هم کاتولیک‌های متعهد و هم نظریه‌پردازان تیزبین نظم اقتصادی و اجتماعی بودند  مطمئناً در نفی (یا دست کم نسبی‌سازی) آنچه هایِک چونان «اسطورهٔ [ماکس] وِبِری سرچشمهٔ پروتستانی اخلاق سرمایه‌داری» می‌دانست نقش داشته است.

مکتب سالامانکا همچنین در پیوند با تجدید خجستهٔ دلبستگی به پژوهش‌هائی که آماجشان چارچوب‌بندیِ درخور اقتصاد بازار در بافتار اندیشهٔ اجتماعی مسیحی است اهمیت دارد. [۱۷] اگر کسی در پیِ تدوین و تثبیت رویکردی باشد که اصول و آموزه‌های مسیحی را با تحلیل اخلاقی و فلسفیِ استوار از اقتصاد بازار و حاکمیت قانون ترکیب کند، آن‌گاه یک فهم شایسته از بینش‌های اصلی مَدرَسی‌گرایان ایبریاییِ متأخِّ ر ضروری است. در واقع، با توجّه به این‌که جمعیت مسیحی در سراسر جهان حدود دو میلیارد نفر برآورد می‌شود و این‌که آموزش‌های مکتب سالامانکا ممکن است برای درگیر شدن در گفتگوی پُربار با پیروان دیگر ادیان ابراهیمی نیز مناسبت داشته باشند، این موضوع [یعنی اهمیت بینش‌های اصلی مَدرَسی‌گرایان ایبریاییِ متأخِّ ر برای ترکیب اصول و آموزه‌های مسیحی با تحلیل اخلاقی و فلسفیِ استوار از اقتصاد بازار و حاکمیت قانون] باید حتّا علاقهٔ نامسیحیان (و نامؤمنان) را جلب کند.»