کتاب دولت پهلوی و توسعه اقتصادی

کتاب دولت پهلوی و توسعه اقتصادی نوشتۀ ابراهیم عباسی در انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی به چاپ رسیده است.

درباره کتاب دولت پهلوی و توسعه اقتصادی

کتاب دولت پهلوی و توسعه اقتصادی، ساختار دولت‌ را در حکومت‌های پهلوی اول و دوم در قالب الگوی نئوپاتریمونیالیزم بررسی و ارزیابی کرده است. فرض کتاب این است که توسعۀ اقتصادی در این دوره محقق نشد و پرسشی که مطرح می‌کند این است که آیا ویژگی‌های ساختاری و کارکردی دولت پهلوی می‌تواند تبیین‌کنندۀ توسعه‌نیافتگی اقتصادی در این دوره باشد؟ آیا می‌توان دولت را به‌عنوان یک متغیر مستقل در نظر گرفت و از این دیدگاه، تحقق نیافتن توسعۀ اقتصادی را تشریح کرد؟

نویسنده می‌گوید به‌رغم اقدام دولت پهلوی در نوسازی نهادی در درون دولت و سایر حوزه‌های جامعه برای پیش‌برد فرایند توسعه، دولت پهلوی دوم ۵ برنامه همراه با استراتژی جایگزینی واردات را تدوین، اجرا و نظارت کرد؛ اما نتوانست به توسعۀ اقتصادی پایدار دست یابد و ناکارآمدی دولت در عرصۀ ساختاری و کارگری، موجب تحقق نیافتن توسعۀ اقتصادی در مقاطع ۱۳۱۳ تا ۱۳۲۰ و ۱۳۴۲ تا ۱۳۵۷ شد.

نویسنده نتیجه گرفته است که فقدان نهادینگی سیاسی،‌ ساخت‌های موازی سیاسی و اقتصادی، تقابل ساخت‌های سنتی و مدرن، ناتوانی استخراجی، توزیعی، بحران نفوذ و ... از شاخص‌های ناکارآمدی ساختاری و کارکردی دولت پهلوی بودند و از عوامل اصلی تحقق نیافتن توسعۀ اقتصادی در این دوره‌ به شمار می‌آیند.

بخشی از کتاب دولت پهلوی و توسعه اقتصادی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

به دوستداران تاریخ معاصر ایران، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل و تاریخ اقتصادی پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب دولت پهلوی و توسعه اقتصادی

«مهم‌ترین دیدگاهی که برای تبیین ساخت استبدادی دولت و پیوند آن با عدم توسعه اقتصادی به کار برده شده است، شیوه تولید آسیایی یا استبداد شرقی است. طبق این نظر، ویژگی اصلی جوامع آسیایی، نبود فئودالیسم قوی و موروثی، محوری بودن آب در کشاورزی و کمبود شدید آن در شرق و تسلط دولت بر منابع آب بوده است. در نتیجه، طبقات مستقل و مالکیت خصوصی به خاطر استبداد شدید به وجود نیامد.»