کتاب اصول نسبیت

کتاب اصول نسبیت نوشتۀ هنریک آنتوان لورنتس با ترجمۀ بهنام شیخ باقری و ویرایش امید محمدحیدر در نشر نی به چاپ رسیده است. این کتاب مجموعه مقالاتی در موضوع نظریۀ نسبیت خاص و عام است که به قلم آلبرت آینشتاین، هنریک آنتون لورنتس، هرمان مینکوفسکی، هرمان وایل به‌همراه یادداشت‌هایی از آرنولد زومرفلد نوشته شده‌اند.

درباره کتاب اصول نسبیت

کتاب اصول نسبیت مجموعه‌ای از نخستین مقالات دربارۀ نظریۀ نسبیت خاص و عام است که به قلم چهار فیزیک‌دان و ریاضی‌دان برجستۀ قرن بیستم نوشته شده‌اند و هرکدام، از مقالات شاخص تاریخ فیزیک محسوب می‎شوند؛ به‎ویژه، دو مقالۀ «دربارﮤ الکترودینامیک اجسام متحرک» و «بنیاد نظریۀ نسبیت عام» نوشتۀ آلبرت آینشتاین و مقالۀ «فضا و زمان» نوشتۀ هرمان مینکوفسکی از رویدادهای بسیار مهم و نقاط عطف در تاریخ علم و جهشی در معرفت بشری به شمار می‎‌آیند.

نظریۀ نسبیت یکی از دو نظریۀ اصلی فیزیک مدرن است که به‎تدریج از نیمۀ دوم قرن نوزدهم با توسعۀ مبانی ریاضی آن و پیدایش معادلات ماکسول و آشکار شدن نقاط ضعف مکانیک نیوتنی مطرح شد و در ابتدای قرن بیستم به ثمر نشست. اگرچه این نظریه به‌درستی به نام آینشتاین نامیده شد؛ ولی دانشمندان زیادی در شکل‎گیری آن نقش داشته‎اند.

کتاب اصول نسبیت، برای  تبیین اصل بودن نسبیت در فضا و زمان و نقش پدیدۀ نور در اعمال این اصل تألیف شده است. این کتاب بر دو پایۀ اصلی نظریۀ نسبیت خاص، یعنی تغییرپذیری زمان و فضا و ثابت بودن سرعت نور، طرح شده و به شرح فصل‌های مختلف با جزئیات بیشتری پرداخته است. در این کتاب، اصل بودن نسبیت و چگونگی تأثیر عملکرد ساعت‌های اندازه‌گیری بر تعریف فضا و زمان بررسی شده است. آنچه در این کتاب روشن می‌شود، این است که نسبت به تئوری کلاسیک، زمان و فضا در نظریۀ نسبیت خاص، به‌دلیل وجود سرعت نور به‌صورت متحرک و تغییرپذیر هستند.

 به‌دلیل رویکرد ساده و روانی که کتاب اصول نسبیت دارد، مناسب برای علاقه‌مندان به شاخۀ علمی نظریۀ نسبیت و همچنین خوانندگانی است که به‌دنبال مطالعۀ کتابی در زمینۀ فضا و زمان هستند. برای دست یافتن به تجربه‌ای از خواندن این کتاب، درک از مفاهیم پایه‌ای در علم فیزیک لازم است. متن اصلی، به‌طور عام قابل درک و زبانی ساده و روان دارد؛ بنابراین با توجه به مفاهیم اساسی‌ که با جزئیات توضیح داده شده‌اند، کتاب برای عامه‌پسند‌ها نیز قابل استفاده است.

کتاب اصول نسبیت شامل ۱۱ مقاله است که عنوان آن‌ها عبارت‌اند از:

مقالۀ اول: آزمایش تداخل میکلسون از هنریک آنتون لورنتس

مقالۀ دوم: پدیده‌های الکترومغناطیسی در دستگاهی که با سرعتی کمتر از سرعت نور حرکت می‌کند از هنریک آنتون لورنتس

مقالۀ سوم: دربارۀ الکترودینامیک اجسام متحرک از آبرت آینشتاین

مقالۀ چهارم: آیا لختی یک جسم به محتوای انرژی آن بستگی دارد؟ از البرت آینشتاین

مقالۀ پنجم: فضا و زمان از هرمان مینکوفسکی

مقالۀ ششم: دربارۀ اثر گرانش بر انتشار نور از آلبرت آینشتاین

مقالۀ هفتم: بنیاد نظریۀ نسبیت عام از آلبرت آینشتاین

مقالۀ هشتم: اصل همیلتون و نظریۀ نسبیت عام از آلبرت آینشتاین

مقالۀ نهم: ملاحظات کیهانی نظریۀ نسبیت عام از آلبرت آینشتاین

مقالۀ دهم: آیا میدان‌های گرانشی نقشی اسای در ساختار ذرات بنیادی ماده دارند؟ از آلبرت آینشتاین

مقالۀ یازدهم: گرانش و الکتریسیته از هرمان وایل.

خواندن کتاب اصول نسبیت را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

به پژوهشگران فیزیک و علاقه‌مندان به موضوعات زمان و فضا پیشنهاد می‌کنیم.