کتاب صحن و سرای معرفت (جلد اول و دوم)

کتاب صحن و سرای معرفت (جلد اول و دوم) نوشتهٔ سیدمحمد بنی هاشمی و سعید مقدس است. نشر خسرو خوبان این کتاب را روانهٔ بازار کرده است.

درباره کتاب صحن و سرای معرفت (جلد اول و دوم)

کتاب صحن و سرای معرفت (جلد اول و دوم) حاوی گفتارهایی درمورد «معرفة الامام (ع)» است. این کتاب از اینجا شکل گرفت که نویسنده توسط برخی از مدرسان علوم حوزوی به نجف و کربلا دعوت شد تا تذکراتی را برای روحانیان و طلاب در این دو مرکز ارائه دهد. سیدمحمد بنی هاشمی در طول چند سفر زیارتی به موضوع معرفة الامام پرداخت. مخاطب این مطالب، اهل علمی بوده‌اند که با هدف خدمتگزاری به امام زمان (ع) از دیار خود به‌سوی نجف رفتند تا علم و معرفت بیاموزند؛ تا وقتی به شهر محل زندگیشان بازمی‌گردند، آموزه‌های خود را با هم‌شهری‌هایشان به اشتراک بگذارند. نویسندهٔ کتاب حاضر در طول ۳۰ جلسه، با این افراد درمورد «معرفة الامام (ع)» مذاکرهٔ علمی داشته است. کتاب حاضر که دو جلد آن یک‌جا ارائه شده، حاصل این کلاس‌های درس است. جلد اول و جلد دوم این کتاب، روی هم ۳۰ فصل دارد.

خواندن کتاب صحن و سرای معرفت (جلد اول و دوم) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعه درمورد روش و منش حضرت مهدی (ع) یا معرفة الامام پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب صحن و سرای معرفت (جلد اول و دوم)

«دقّت شود که این آرامش قلبی، درست در نقطهٔ مقابل «عذاب وجدان» است. وقتی فردی دروغ می‌گوید یا به دیگران کلک می‌زند یا جنایتی را مرتکب می‌شود، در درون خود، تشویش وحشتناکی را حس می‌کند که خواب را از چشمش می‌گیرد. چرا؟ زیرا دریافت‌های عقلانی‌اش را زیر پا گذاشته و گستاخانه از پذیرش دلالت این راهنمای مشفق، سرباز زده است. لذا ملامتی سنگین از درون، گریبانش را می‌گیرد و اضطرابی عمیق به جانش می‌افتد که چرا به جای انتخاب حق، مسیر باطل را طی کرده است. در نقطهٔ مقابل، عاقلی است که به هیچ بهانه‌ای حاضر نمی‌شود به معرفت عقلانی‌اش پشت کند. چنین کسی ممکن است با راستی و راست‌کرداری، به ظاهر زیان مادّی هم ببیند، ولی وجدانش راحت است که این سرمایهٔ بی‌نظیر را ضایع نکرده و به باد نداده است. لذا با سربلندی و آسودگی، احساس می‌کند آرامشی عمیق در وجودش حکم‌فرماست و ملامت هیچ جاهل مسلکی، از راهی که برگزیده، پشیمانش نمی‌کند.

با این تحلیل، روشن می‌شود که «آرامش عقلانی» اصلاً سنخش با «خوشامد شهوانی» متفاوت است. گاهی به اشتباه می‌پندارند ما دم از دومی می‌زنیم و آن را معیار گزینش صحیح می‌دانیم. ممکن است توهّم شود توصیهٔ ما این است که باید کاری کرد موازین عقلانی و وحیانی، خوشایند شهوت و باب طبع نفسانی مردم باشد. در حالی که اصلاً چنین مقصودی مطرح نیست. اگر ما بخواهیم دلخواه بودن را ملاک صحّت بگیریم، آن وقت هیچ‌کدام از احکام دینی و عقلانی را اصلاً نمی‌شود بیان کرد.

«دل» آدم می‌خواهد که همهٔ منافع را به خودش اختصاص دهد لذا او را به سمت بُخل می‌راند. «دل» انسان می‌خواهد که شهواتش را متنوّع و رنگارنگ ارضا کند لذا به شهوت‌گرایی می‌افتد. «دل» انسان می‌خواهد خشمش را آزاد کند و جگرش از آزار دیدن ظالم، خنک شود و... این در حالی است که سکون نفسانی عاقل، با سخاوت حاصل می‌شود، کرامت و عزّت نفسش را با اجلّ دیدن شأن خود از غلتیدن به لذائذ، به دست می‌آورد و در عفو و کظم غیظ، لذّتی را می‌چشد که هرگز در انتقام نمی‌توان سراغش را گرفت و... این مثال‌ها نشان می‌دهد اطمینان و سکون نفسی که به عنوان ملاک «معروف» معرّفی می‌کنیم، هرگز با سواری دادن به نفس بما هو نفس و تأمین هواهای آن، به دست نمی‌آید.

همهٔ کلام در این است که وقتی نفس انسان به حکومت عقل تن داد، ذائقه‌اش عوض می‌شود و آن وقت می‌توان نشانی معروف را از آرامش قلبی سراغ گرفت. به این ترتیب آرامشی که از آن دم می‌زنیم، به هیچ وجه معنای شهوانی ندارد. خوشایند شهوانی، یعنی مثلاً کیف کنیم از این که سر طرف را کلاه گذاشتیم و نفهمید و سود مالی هنگفتی نصیبمان شد. ممکن است کسانی از این معاملهٔ به ظاهر سودمند، خوششان بیاید. هرقدر آدمی مریض‌تر باشد و از فطرت سالمی که خدا برایش قرار داده، دورتر باشد، ممکن است بیشتر از این‌گونه رفتارها خوشش بیاید. ولی درست در همان حینی که با کلک و حقّه، سود بُرده و خوشش آمده، یک عذاب وجدان درونی، مگس عیشش می‌شود. و این به خاطر روشنگری نور عقلش است. در خلوت به خودش می‌گوید: «عجب کار زشتی کردم!» و از خودش و رفتاری که کرده، بدش می‌آید. پس آن‌چه باعث سکون و آرامش عقلانی است، اموری است که فی نفسه و در واقع، حَسَن و پسندیده‌اند، همان‌طور که عذاب وجدان، محصول ارتکاب رفتارهایی است که عقل از قبح آن‌ها رونمایی کرده است و واقعاً این لطف الهی است که فطرت عقلانی ما را با تنفّر از بدی‌ها سرشته است.»