کتاب تدریس به روش قصه گویی

کتاب تدریس به روش قصه گویی (دوره ابتدایی) نوشتهٔ رویا تجویدی است و نشر برگ و باد آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب تدریس به روش قصه گویی

انسان موجودی است که با توجه به نیاز روانی که دارد قصه بهترین وسیله برای یادگیری اوست. در مکتب‌خانه‌های قدیم بسیاری از مطالب به همین شیوهٔ قصه‌گویی آموزش داده می‌شد. قرآن کریم کامل‌ترین کتاب آسمانی نیز از این شیوهٔ قصه‌گویی استفاده کرده است تا باخواندن این آیات هم از سرگذشت دیرینیان آگاه شویم و هم عبرتی باشد برای ما.

این شیوه بهترین ابزار تربیتی برای پرورش اخلاقی دانش‌آموزان است، چراکه بسیاری از قصه‌های قرآن بر تربیت اخلاقی تاکید دارد و به صورت غیر مستقیم به هدف خود که تربیت اخلاقی است می‌رسد. آنچه به روش غیر مستقیم گفته شود تاثیرش زیادتر خواهد شد حتی در ادبیات هم از کنایه و تمثیل استفاده می‌شود. آنچه را که نمی‌توانیم به روش مستقیم بیان کنیم باید به روش غیر مستقیم بیان کرد. روش بیان مستقیم در جامعه ما نیز نباید زیاد به‌کار رود چون نسل جوان مقابله می‌کند. زیرا احساس می‌کند غرورش لطمه خورده است پس لجبازی می‌کند. بهتر است در کلاس درس نیز دانش‌آموزان را به روش غیرمستقیم آموزش دهیم.

انتخاب روش تدریس از مراحل مهم طراحی آموزشی است. از میان انواع روش تدریس، روش قصه‌گویی بیش از سایر وسایل تربیتی در رفتار کودک مؤثر است. ادبیات کودکان و نوجوانان در هر اجتماعی با توجه به نظام‌های حکومتی، دینی و مذهبی، قوانین و مقررات، فرازها و فرودهایی داشته که درخور تأمل و بررسی است. ارزش قصه‌گویی مانند یک شکل ادبی در میان سایر دروس ادبیات به آسانی قابل تشخیص است؛ که می‌توان آن را به عنوان راهی برای گسترش رشد زبان و وسعت دادن گنجینهٔ واژگانی کودکان از طریق ارتباط متقابل با قصه‌گو و با قصه به شمار آورد. به‌کارگیری قصه و عناصر داستانی و روایی در کتب درسی برای انتقال مفاهیم علمی، کاری ارزشمند و قدمی شایسته در جهت پیشرفت آموزش است. هدف کتاب تدریس به روش قصه گویی، توجه بیشتر نظام آموزشی رسمی کشور در خصوص روش تدریس با رویکرد قصه و قصه‌گویی، بیان تأثیرات در احساسات و عواطف دانش‌آموزان و بیان ارتباط آن با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان است.

در فصل اول به فلسفه و زیربنای روان‌شناسی و ارزش درمانی داستان‌گویی پرداخته می‌شود. فصل دوم به تمرین‌های عملی جهت استفاده بهینه از داستان در درمان می‌پردازد. در فصل سوم به به راهنمایی‌های عملی برای پاسخ‌های درمانی هنگام بیان داستان‌های کودک پرداخته می‌شود. در تمام این فصل‌ها بر نحوه گفتار با کودک و رفتارهای او تمرکز می‌شود.

خواندن کتاب تدریس به روش قصه گویی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به همهٔ معلم‌های مقطع دبستان پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب تدریس به روش قصه گویی

«همه انسان‌ها در شرایط مختلف دچار احساسات و عواطف شدید و دشواری شده‌اند. بسیاری از این احساسات کاملاً موجب سردرگمی، آشفتگی و رنج فراوان می‌گردند و مدیریت آنها بسیار سخت است و به تنهایی فکر کردن و تلاش برای حل آنها بسیار دشوار است. همانند فرایند غذا خوردن، احساسات نیز باید در وجود ما هضم شوند و اگر اینطور نباشد در حافظه ناهشیار ما باقی می‌مانند و به شکل‌های مختلفی موجب آزار ما می‌شوند. آنها می‌توانند به روابط ما آسیب زنند و در عملکرد ما اختلال ایجاد کنند. آنها موجب آشفتگی و پریشانی می‌شوند و از آنجایی که انرژی فرد را هدر می‌دهند موجب مشکلاتی در بروز مناسب احساسات و ابراز مناسب آنها می‌شوند. وقتی احساسات منفی سرکوب شوند موجب سرکوبی عواطف و بروز مشکلات عصبی، علایم بدنی و رفتارهای مخرب می‌شوند.

از آنجا که کودکان راهکارهای مقابله با احساسات شدید را به خوبی نمی‌دانند احساسات سرکوب شده در آنها اثرات شدیدتری بر جای می‌گذارند. آنها منابع درونی برای اندیشیدن در مورد احساسات و نظم‌دهی به عواطف خود در سطوح مختلف ندارند. برخی از پیامدهای دردناک سرکوب احساسات عبارتند از: قُلدری کردن، رفتار پرخاشگرانه، مشکلات یادگیری، بدخواهی، شب ادراری، اضطراب جدایی، اشکال در تمرکز، رفتارهای غیرقابل‌کنترل، بیش‌فعالی، وسواس، هراس، کابوس‌های شبانه، مشکلات تغذیه‌ای، اضطراب و ناراحتی. اگر مشکلات کودکان زود تشخیص و درمان نشود موجب وخیم شدن اوضاع و شدت این موارد می‌شود.

پس اگر کودکان تا این حد به کمک ما نیاز دارند آیا نمی‌توانیم با گفتگو و اجازه ابراز احساسات به آنها کمک کنیم؟ پنهان‌کاری و دروغ‌گویی موجب بدتر شدن اوضاع می‌شود. کودکان به راحتی نمی‌توانند در مورد احساسات ناراحت‌کننده یا خشم خود در مورد مسایل صحبت کنند یا با فریاد کشیدن و پرتاب وسایل آرام شوند. کودکان معمولأ در این شرایط نامطلوب از کلماتی مثل: «خسته‌ام، حرف‌های نامودبانه، منصفانه نیست» و تکرار برخی رفتارهای بزرگسالان استفاده می‌کنند و بسیاری از مواقع آنها را به شکل نامناسبی بیان می‌کنند. برای مثال کودک ممکن است سال‌ها احساسات خود را به نام «خستگی یا کلافگی» نامگذاری کند و طبق سخن دو زولوتا «تجربه زندگی واقعی فرد با تصورات و گفته‌های او متفاوت است» (۱۹۹۳، ص ۱۳۱). بزرگسالان هم به طور مکرر در مورد کودک دردسرساز چنین سوالاتی می‌پرسند: «مشکل او چیست؟» از طرفی کودک هم نمی‌تواند پاسخ مناسبی به این سوال دهد یا می‌گوید «من خوبم یا مشکلی نیست» که این موضوع موجب می‌شود نتوان کمک چندانی به او کرد. برخی معتقدند کودکان قادر نیستند با استفاده از کلمات مناسب، احساسات خود را بیان کنند و حتی با دوستان همسن و سال خود هم در مورد مشکلاتشان حرفی نمی‌زنند.

موضوع اصلی این کتاب بررسی نجوه ابراز احساسات کودکان به شکل‌های مستقیم و غیرمستقیم در برابر مشکلات روزمره است. برای برقراری ارتباط با کودکان و درک احساسات آنها نیاز است از تصاویر، استعاره، داستان گویی و تحلیل خواب استفاده کرد.»