کتاب نوحه‌ی نواحی (۴) (نوحه‌خوانی در شیراز)

نوحه‌ی نواحی (۴) به گردآوری و پژوهش متین رضوانی‌پور ، به نوحه‌خوانی در شیراز می‌پردازد. بخشی از یادداشت متین رضوانی‌پور در مقدمه کتاب می‌خوانیم: «موسیقی نهفته در نوحه‌خوانی شیراز نیز همانند دیگر مناطق ایران، بر گوشه‌ها و الحان موسیقی دستگاهی ایران منطبق است. گفتنی است که در این منطقه، الحان و نغمات محلی‌ متنوعی نیز متداول است که براساس آن‌ها نوحه‌خوانی می‌شود. نغماتی همچون صابوناتی، جهرمی، تنگستانی، ‌دشتستانی و... که پرکاربردترین آن‌ها نغمه‌های صابوناتی و جهرمی است. گوشۀ صابوناتی با پرده‌های آواز دشتی و بیشتر، با گوشۀ چوپانی این آواز منطبق است. گوشۀ جهرمی نیز با پرده‌های گوشۀ شهناز از دستگاه شور مطابقت دارد. تفاوت اصلی این دو نغمه با گوشه‌های ردیف دستگاهی، در فرودآمدن انتهایی این نغمات محلی است که حالتی بومی به این نغمه‌ها می‌بخشد. در این پژوهش، ۱۷۳ نمونه از نوحه‌های اصیل‌ شیراز با صدای راویان اصیل آن‌ها ضبط شده است. در بین این نوحه‌ها، الحان پرکاربرد موسیقی ایرانی به‌ترتیب چنین است: آواز دشتی ۴۱ نمونه، آواز ابوعطا ۲۷ نمونه، دستگاه همایون ۲۶ نمونه و دستگاه شور ۱۷ نمونه. در نوحه‌خوانی شیراز، آواز بیات ترک با ۲ نمونه و دستگاه‌های ماهور و نوا هر یک با ۳ نمونه کمترین سهم را دارند. در این‌ پژوهش، نمونه‌ای از دستگاه راست‌پنج‌گاه و آواز کردبیات یافت نشد.»