کتاب عناصر دیداری

کتاب عناصر دیداری و اهمیت آن در کتاب‌های کودک و نوجوان (با نگاهی به برخی آثار نازنین آیگانی و کوئنتین بلیک) نوشتهٔ الهه اصغرزاده و فرح سادات سجادی در انتشارات گیوا به چاپ رسیده است. نویسندگان در این پژوهش قصد دارند که در سطح اوّل به بررسی عناصر دیداری (خط، رنگ و شکل) در آثار مربوط به تصویرگری کتاب‌های کودک و نوجوان بپردازند و هریک از این عناصر را در پیوند میان تصویر و متن، بررسی، تحلیل و نتایج حاصل از آن را بیان کنند. در سطح دوم، رابطهٔ متن و تصویر در کتاب‌های انتخابی بررسی می‌شود تا بتوان به نقد و بررسی همه‌جانبه‌ای در خصوص کتاب‌های مربوطه رسید.

درباره کتاب عناصر دیداری و اهمیت آن در کتاب‌های کودک و نوجوان (با نگاهی به برخی آثار نازنین آیگانی و کوئنتین بلیک)

تصویر در کتاب‌ها و نشریات کودکان همواره از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بوده است و باتوجه‌به پیشرفت صنعت چاپ و تصویرگری در حال حاضر تصویرگری سهم عمده‌ای از کتاب کودکان و نوجوانان را به خود اختصاص داده است. بدیهی است رشد سریع تصویرگری در دهه‌های گذشته، این پرسش را ایجاد می‌کند که قرارگرفتن محتوای تصویرگری در کتاب کودکان و نوجوانان، چه تأثیری بر انتقال بهتر محتوا و جذابیت آن خواهد گذاشت.

باید توجه داشت همان‌طور که ادبیات و سبک‌های ادبی، محدودیت و ثباتی ندارند و در طول زمان تغییر و تکامل می‌یابند، در تصویرگری کتاب‌ها نیز هرروزه از روش‌های جدیدتری استفاده می‌شود تا حس کنجکاوی کودکان را بیشتر تحریک کند و رضایت خاطر آنها را فراهم آورد. پیشرفت صنعت چاپ و بهبود کیفیّت تولید آثار هنری، مانند اهدای جایزه‌های متعدد از سوی انجمن‌های ادبی تصویرگری گوناگون، در محبوبیت و پذیرش روش‌های مختلف تصویرگری و رشد آن تأثیر بسیاری داشته و دارد (قائینی، ۱۳۹۰). همین مسئله ما را بر آن می‌دارد تا با نگاهی دقیق‌تر به بررسی آثار داستانی - تصویری بپردازیم.

کتاب عناصر دیداری و اهمیت آن در کتاب‌های کودک و نوجوان (با نگاهی به برخی آثار نازنین آیگانی و کوئنتین بلیک) را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به نویسندگان و طراحان کتاب‌های کودک و نوجوان پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب عناصر دیداری و اهمیت آن در کتاب‌های کودک و نوجوان (با نگاهی به برخی آثار نازنین آیگانی و کوئنتین بلیک)

شایان ذکر است که نقد و بررسی تصویرگری کتاب‌های کودکان در سطح جهان، به‌طورکلی، با دو رویکرد انجام می‌شود. شماری از منتقدان، به‌ویژه کارشناسان هنری، تصویرهای کتاب‌های کودکان را تنها از جنبهٔ هنری مورد بررسی قرار می‌دهند و به این نکته توجه ندارند که پیوند تصویر با متن در کنار هم اثری ادبی را می‌آفریند. بااین‌حال، شمار دیگری که بیشتر از میان کارشناسان ادبیات کودکان هستند، همواره تصویر را در پیوند با متن بررسی می‌کنند و کتاب‌های تصویری را گونه‌ای از ادبیات کودکان می‌دانند.

از سویی دیگر، بررسی عناصر بصری که تصویرگر در خلق یک اثر به کار می‌گیرد، اهمیّتی دوچندان دارد. خط، رنگ، شکل و بافت اصلی‌ترین عناصر بصری هستند که بدون بررسی دقیق آن نمی‌توان از نقد آثار داستانی - تصویری گذشت (خائف، ۱۳۹۲). به عبارتی دیگر، عناصر دیداری سازه‌هایی از تصویر هستند که بار اصلی انتقال موضوع و مفهوم تصویر را به عهده دارند و به‌سادگی می‌توان آن‌ها را در یک تصویر دریافت کرد. خط، شکل (فرم)، رنگ و بافت مهم‌ترین این عناصر به شمار می‌روند (اکرمی، ۱۳۹۴). در هنر تصویرگری که پیوند میان روایت داستانی در ادبیات و زیباشناسی دیداری در هنر نقاشی است، تصویرگر به فراخور سبک و تکنیک‌های به‌کارگرفته‌شده، عناصر مرسوم را موردتوجّه قرار می‌دهد. پدیدهٔ ترکیب‌بندی در تصویرگری، ضمن رعایت زیبایی‌شناسی دیداری، بر پایه سیر روایت داستانی و تأکید بر عناصر محتوایی متن صورت می‌گیرد (ناصر الاسلامی، ۱۳۸۷).