کتاب نگاهی به جامعه شناسی

نگاهی به جامعه شناسی؛ با تأکید بر فرهنگ کتابی نوشته پروین سازگارا است که در انتشارات کویر به چاپ رسیده است.

درباره کتاب نگاهی به جامعه شناسی؛ با تأکید بر فرهنگ

 این کتاب به تعریف جامعه‌شناسی و رابطه ان با سایر علوم می‌پردازد. روش تحقیق در علوم اجتماعی و انواع ان را توضیح می دهد و مباحثی نیز در رابطه با فرهنگ، فرهنگ جامعه و فرهنگ و تمدن دارد.

کتاب حاضر برای دانشجویان درس جامعه‌شناسی خارج از دانشکده‌های علوم‌اجتماعی تدوین شده و حاصل سال‌ها تدریس مؤلف در درس جامعه‌شناسی عمومی و مبانی جامعه‌شناسی در دانشگاه تهران است.

ضمنآ مؤلف از تحقیقاتی که در قلمرو جامعه‌شناسی انجام داده در تدوین این کتاب بهره گرفته است.

نکته دیگر اینکه مؤلف سعی کرده است از بین مطالب متعدد در این زمینه بیشتر به مفاهیمی که صرفآ در حوزه جامعه‌شناسی عمومی قرار می‌گیرد، بپردازد و بر این اساس به بخشهای فرهنگ و روش تحقیق در جامعه‌شناسی به دلیل نیاز دانشجویان، مطالب بیشتری اختصاص داده است.

 مؤلف توصیه می‌کند که بخش فرهنگ نه‌تنها برای دانشجویان بلکه برای هر فردی که به مفاهیمی در این زمینه علاقه دارد مفید می‌باشد «فرهنگ نامی آشنا و در عین حال ناآشناست». بکار گرفتن نادرست این واژه در نوشته‌ها و گفته‌ها، گواه بر این مسئله است.

 خواندن کتاب نگاهی به جامعه شناسی؛ با تأکید بر فرهنگ را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

همان‌طور که گفته شد، کتاب حاضر برای دانشجویان درس جامعه‌شناسی خارج از دانشکده‌های علوم‌اجتماعی تدوین شده است .

 بخشی از کتاب نگاهی به جامعه شناسی؛ با تأکید بر فرهنگ

فرهنگ غیرعادی Non-Material Culture

در اکثر کتب جامعه‌شناسی فرهنگ را به مادی و غیرمادی تقسیم نموده‌اند. این تقسیم‌بندی جنبه‌ای ذهنی دارد و با اندکی تعمق ملاحظه می‌گردد که این تمایز به‌طور دقیق، تقریبآ غیرممکن است، زیرا در آثار فرهنگ مادی که به صورت مصنوعات بشر عرضه می‌شود جلوه‌های فرهنگ معنوی نیز متجلی است.

و همچنین آثار فرهنگ معنوی در اکثر اوقات به صورت مادی نمایان می‌شود گفته‌اند که دست ساخت بشر (چه به صورت منقول و چه غیرمنقول) در انتقال فرهنگ مادی و زبان و خط در انتقال معنوی نقش بیشتری دارند.

ما در این زمینه با آلن بیرو، (۵) درباب طبقه‌بندی فرهنگ هم‌عقیده می‌شویم، وی معتقد است دانشمندان فرهنگ را از دو بُعد متمایز مورد توجه قرار می‌دهند:

الف ـ فرهنگ به عنوان «واقعیتی عینی» نظیر آثاری که تحقق‌پذیرفته‌اند یا هرآنچه به عنوان حاصل یا نتیجه‌ای ارائه و کسب می‌شود.

ب ـ فرهنگ به عنوان واقعیتی که انسانها با آن زندگی می‌کنند، مشارکت در سلسله‌اموری مستمر و باتحرک، هیئتی پرتحرک متشکل از ارزشها (مدلهای فرهنگی).

ویژگی فرهنگی Culture Trait

وقتی که درباره کوچکترین جزء از یک فرهنگ بحث می‌شود اصطلاح «Trait به معنای ویژگی» یا «Item به معنای مورد» یا «Element به معنای عنصر»، به کار برده می‌شود. این جزء باید مستقلا دارای «کارکرد» خاصی باشد.

به‌طور مثال جرقه ناشی از وصل کردن دو سر سیم، یک عنصر از فرهنگ مادی گفته می‌شود. تکان‌دادن دست برخی از اقوام در هنگام ملاقات رودررو را که نشانه‌ای از سلام و تعارف است، عنصری از فرهنگ غیرمادی می‌توان محسوب داشت اما همانطور که در طبقه‌بندی فرهنگ توضیح داده شد اصولا جدایی هر یک از دو جنبه مادی و غیرمادی عملی نیست زیرا آثار هر یک در دیگری متجلی است.