بریده‌هایی از کتاب جزیره‌ی شاتر

«به‌نظر تو کدوم از این‌ها بدتره، زندگی کردن مثل یک هیولا یا مُردن مثل یک انسان شریف؟

نیازی نیست برای یافتن ریشه‌های شر به دنبال امور فراطبیعی باشیم، انسان خود به‌تنهایی قادر به هر گونه شرارتی هست.

نکتهٔ اساسی در هر رمزی، درست خواندن آن است. اگر بدانید چگونه باید یک رمز را بخوانید، حل کردنش کار چندان پیچیده‌ای نخواهد بود.

اگه کسانی که در موضع قدرت قرار دارن به دلیلی روی تو برچسب دیوونگی بزنن، در این صورت هر عملی که در جهت رد این ادعا از تو سر بزنه، عملاً در چارچوب رفتار یه دیوونه قرار می‌گیره. اعتراض عقلانی و منطقی تو به حساب انکار و ناتوانی در پذیرش موقعیتت گذاشته می‌شه و دلواپسی‌های موجه و مستدل تو هم به حساب پارانویا. روی غریزهٔ زنده موندن هم برچسب سازوکار دفاعی می‌زنن. در این وضعیت هیچ بُردی وجود نداره. مثل این می‌مونه که حکم اعدام کسی رو صادر کرده باشن.

آیا ما در تلاش برای تضمین آینده، گذشته‌مون رو از دست نمی‌دیم؟

چه کسی می‌داند اعتماد و وفاداری از کجا آغاز می‌شود و کجا تمام می‌شود؟ یک لحظه هست و لحظهٔ دیگر به طور جبران‌ناپذیری از دست رفته.

بیدار شدن از خواب، هر چه باشد، شباهت گریزناپذیری به تولد دوباره دارد. شما بدون هیچ گذشته‌ای از خواب برمی‌خیزید، بعد با چند خمیازه و باز و بسته کردن چشم‌های‌تان، گذشته‌تان را از نو جمع می‌کنید. تکه‌های پراکندهٔ خاطرات‌تان را بُر می‌زنید و براساس تقدم و تأخر زمانی مرتب‌شان می‌کنید، تا خود را برای رودررویی با زمانِ حال آماده کنید.

ما افسوس گذشته رو می‌خوریم، بدون این‌که هیچ تصور روشنی ازش داشته باشیم و تازه با این شرایط می‌خوایم با تمام قوا پیش بریم

«زمان جنگ به جاهای زیادی رفتی؟» «کم‌وبیش. می‌شه گفت دور دنیا رو گشتم.» «خب، نظرت دربارهٔ جاهایی که دیدی چیه؟» «زبون‌های متفاوت، بدبختی‌های مشابه!»

«اگه کسانی که در موضع قدرت قرار دارن به دلیلی روی تو برچسب دیوونگی بزنن، در این صورت هر عملی که در جهت رد این ادعا از تو سر بزنه، عملاً در چارچوب رفتار یه دیوونه قرار می‌گیره. اعتراض عقلانی و منطقی تو به حساب انکار و ناتوانی در پذیرش موقعیتت گذاشته می‌شه و دلواپسی‌های موجه و مستدل تو هم به حساب پارانویا. روی غریزهٔ زنده موندن هم برچسب سازوکار دفاعی می‌زنن. در این وضعیت هیچ بُردی وجود نداره. مثل این می‌مونه که حکم اعدام کسی رو صادر کرده باشن.

گویا این جمله از انیشتین است که «مشکل واقعی در جان و روان انسان است. شکافتن پلوتونیوم به‌مراتب ساده‌تر از زدودن شرارت از نهاد آدمی است.»

اگه زیر آب گیر افتاده بودم، اون‌قدر دلم برای اکسیژنِ هوا تنگ نمی‌شد که برای اون می‌شه!

ما جنگ به راه می‌ندازیم، قربانی‌هامون رو توی آتش می‌سوزونیم، مال و جان برادران‌مون رو به یغما می‌بریم، زمین‌های وسیع و حاصل‌خیز رو با جنازه‌های فاسدشدنی‌مون از بین می‌بریم. برای چی؟ برای این‌که به خداوند نشون بدیم درس‌مون رو خوب یاد گرفته‌یم.

«زمان جنگ به جاهای زیادی رفتی؟» «کم‌وبیش. می‌شه گفت دور دنیا رو گشتم.» «خب، نظرت دربارهٔ جاهایی که دیدی چیه؟» «زبون‌های متفاوت، بدبختی‌های مشابه!»

نیازی نیست برای یافتن ریشه‌های شر به دنبال امور فراطبیعی باشیم، انسان خود به‌تنهایی قادر به هر گونه شرارتی هست. جوزف کنراد، از چشم غربی

بذار این‌طور بگم: اگه زیر آب گیر افتاده بودم، اون‌قدر دلم برای اکسیژنِ هوا تنگ نمی‌شد که برای اون می‌شه!»

تاریخ پُر است از نمونه‌هایی از این‌دست که هر وقت در جایی از دنیا کسانی سعی کرده‌اند جامعه‌ای را نه براساس تجربه و واقعیت بلکه براساس شکل خاصی از اصول اخلاقی که از یک کتاب گرفته شده و این تصورِ غریب که انسان در ذات و سرشتِ خود نیک است برپا کنند، نتیجه همیشه برپایی کاخ‌های بلورینی بوده که در نهایت بر سر سازندگانش و مردمی که قرار بوده در آن خوشبخت باشند فرو ریخته و دست‌آخر کار یا به اردوگاه‌های مرگ کشیده یا نسل‌کشی یا گرسنگی.

مردم عادت دارن از ویرانی و آوار به بدی یاد کنن، ولی هر چیزی جای خودش رو داره. به‌نظر من حتا ویرانی و آوار هم زیبایی‌شناسی خاص خودش رو داره. همه‌چیز بستگی به دید ما داره.

«تمام اعضای خونواده‌ش رو کشت، پوست سرشون رو کند و برای خودش کلاه ساخت

«اگه کسانی که در موضع قدرت قرار دارن به دلیلی روی تو برچسب دیوونگی بزنن، در این صورت هر عملی که در جهت رد این ادعا از تو سر بزنه، عملاً در چارچوب رفتار یه دیوونه قرار می‌گیره. اعتراض عقلانی و منطقی تو به حساب انکار و ناتوانی در پذیرش موقعیتت گذاشته می‌شه و دلواپسی‌های موجه و مستدل تو هم به حساب پارانویا. روی غریزهٔ زنده موندن هم برچسب سازوکار دفاعی می‌زنن. در این وضعیت هیچ بُردی وجود نداره. مثل این می‌مونه که حکم اعدام کسی رو صادر کرده باشن.

تاریخ پُر است از نمونه‌هایی از این‌دست که هر وقت در جایی از دنیا کسانی سعی کرده‌اند جامعه‌ای را نه براساس تجربه و واقعیت بلکه براساس شکل خاصی از اصول اخلاقی که از یک کتاب گرفته شده و این تصورِ غریب که انسان در ذات و سرشتِ خود نیک است برپا کنند، نتیجه همیشه برپایی کاخ‌های بلورینی بوده که در نهایت بر سر سازندگانش و مردمی که قرار بوده در آن خوشبخت باشند فرو ریخته و دست‌آخر کار یا به اردوگاه‌های مرگ کشیده یا نسل‌کشی یا گرسنگی. بااین‌حال این توهم رمانتیک هرگز برطرف نشد و بسیاری هنوز هم به دنبال برپایی کاخ‌های بلورین مشابه هستند.

شوخ‌طبعی از آن‌گونه تجملاتی به شمار می‌رفت که تنها به کسانی تعلق داشت که هنوز به پایان خوش و حقانیت بنیادین امور اعتقاد داشتند، به خلوصِ نیت و معصومیت و یک زندگی کامل.

مک‌کارتی و سنای امریکا، شباهت زیاد این مبارزهٔ ضدکمونیستی با روش‌های مرسوم در کشورهای کمونیستی بود و در عمل هم چندان به دستگیری کمونیست‌ها و خرابکارهای واقعی منجر نشد. به‌تدریج واژهٔ «مک‌کارتیسم» از یک اسم که به دورانی خاص اشاره می‌کرد به یک صفت تبدیل شد. امروزه استفاده از این واژه به معنای زدنِ تهمتِ دروغ، خیانت و خرابکاری به افراد است بدون ارائهٔ مدارک کافی و لازم؛ و استفاده از روش‌های تحقیقاتی و بازجویی ناعادلانه به منظور محدود کردن انتقاد سیاسی. در این نگرش افراد به صِرفِ این‌که به جریانی خاص تعلق داشته‌اند و یا حتا مشکوک به آن هستند مجرم شناخته شده و از حقوق مدنی محروم می‌شوند.

دههٔ چهل و پنجاه میلادی در اروپا و امریکا دورهٔ رونق و شکوفایی علم روان‌شناسی بود. علمی که صرفاً یک علم باقی نماند و خیلی زود در خدمت سیاست و سازمان‌های جاسوسی، آن هم در وحشیانه‌ترین شکلش، درآمد. برنامهٔ استفاده از داروهای مخدر در سازمان سیا با این ایدهٔ درخشان آغاز شد که علم روان‌شناسی ممکن است برای حل برخی مشکلات آزاردهنده در کار جاسوسی مفید واقع شود.

ترکیب قدرت سیاسی و پارانویا همیشه چیز بسیار خطرناک و هراس‌انگیزی است و بیچاره مردمی که در چنین جوامعی زندگی می‌کنند

شما بدون هیچ گذشته‌ای از خواب برمی‌خیزید، بعد با چند خمیازه و باز و بسته کردن چشم‌های‌تان، گذشته‌تان را از نو جمع می‌کنید. تکه‌های پراکندهٔ خاطرات‌تان را بُر می‌زنید و براساس تقدم و تأخر زمانی مرتب‌شان می‌کنید، تا خود را برای رودررویی با زمانِ حال آماده کنید.

وقتی ایده‌ها و مفاهیم و عقاید ارزشِ بیشتری از نفسِ زندگی پیدا کنند و وقتی هدف وسیله را توجیه کند، انسان تا کجا کشانده می‌شود.

کمونیست‌ها و چپ‌گرایان، صرف‌نظر از این‌که در کجای دنیا زندگی می‌کنند، به علت سرسپردگی بی‌قیدوشرط‌شان به ایدئولوژی مارکسیستی و این تصور که از طریق این ایدئولوژی به حقیقتی ابدی دست یافته‌اند و می‌توانند با آن برای تمام مشکلات انسان راه‌حلی پیدا کنند، نه‌تنها اصرار دارند همه را به دین خود درآورند، بلکه به‌راحتی حاضرند در دفاع از ایدئولوژی مورد نظرشان، بی‌چون‌وچرا علیه کشور خودشان هم (در این مورد امریکا) توطئه و خیانت کنند.

کم‌کم در دههٔ ۱۹۵۰ نقاب انسان‌گرایی از چهرهٔ کمونیسم برمی‌افتاد و آشکار می‌شد که اتحاد شوروی چیزی بیش از رژیمی زورگو و جبار نیست و مارکس اگر هم روی کاغذ به نکاتی خواندنی و قابل توجه اشاره کرده، مارکسیسم اگرنه بیشتر، دست‌کم به همان اندازهٔ فاشیسم و نازیسم سرکوب‌گر، وحشیانه و خطرناک است.

اگر آن‌طور که امیلی می‌گوید زمان برای من به‌راستی تبدیل به چند نشانِ لای کتاب شده باشد، گاهی احساس می‌کنم یک نفر این کتاب را برداشته و آن‌قدر تکان داده که تمام آن تکه کاغذهای زردرنگ، جلدهای مقوایی جعبهٔ کبریت، که با دقت بسیار لابه‌لای صفحات کتاب گنجانده شده بودند، حالا روی زمین افتاده‌اند. حتا تمام لبه‌های تاخوردهٔ صفحات کتاب هم صاف شده‌اند.