کتاب ماه پنهان است

مردم خشمگین هستند و راهی برای مقابله ندارند. اما همهٔ این‌ها در چارچوبی کوچک است. جنگ مردم با مردم است، نه عقیده با عقیده.

«مرا کشتید، زیرا خواستار گریز از دست کسی بودید که محکومتان کرده، زیرا نمی‌خواستید چهرهٔ راستین حیات خود را آشکار سازید...»

خیال می‌کنند چون خودشان یک پیشوا و یک سر دارند، ما هم مثل آنان هستیم. می‌دانند که اگر سر ده نفر از خودشان بالای دار برود، نابود خواهند شد. اما ما مردمانی آزاد هستیم و به اندازهٔ جمعیت خود سر داریم و در موقع لزوم رهبرانی مثل قارچ در میانمان خواهند رویید

مردم آزاد جنگ را شروع نمی‌کنند، اما شروع که شد، هرگز اسلحه‌شان را زمین نمی‌گذارند، حتی وقتی شکست بخورند.

«اگر بر این باورید که با کشتن مردمان، کسی را از نکوهش زندگی پلید خود بازمی‌دارید، سخت به خطا رفته‌اید.»

من فرصت انتخاب بین مرگ و زندگی را ندارم. اما... می‌توانم انتخاب کنم که چگونه زندگی کنم و چگونه بمیرم.

وقتشان تقریبآ به سر آمده. خیال می‌کنند چون خودشان یک پیشوا و یک سر دارند، ما هم مثل آنان هستیم. می‌دانند که اگر سر ده نفر از خودشان بالای دار برود، نابود خواهند شد. اما ما مردمانی آزاد هستیم و به اندازهٔ جمعیت خود سر داریم و در موقع لزوم رهبرانی مثل قارچ در میانمان خواهند رویید.

این جنگ جنگی شرافتمندانه نیست. جنگ خیانت و کشتار است. پس بگذارید ما هم همان بلایی را سرشان بیاوریم که آن‌ها سر ما آورده‌اند.

جنگ یعنی خیانت، نفرت، خرابکاری‌های فرماندهان نالایق، شکنجه، کشتار، بیماری و خستگی، و جز این نیست تا سرانجام به پایان برسد.

حقیقت جز این نیست : قدرت در اختیار شهر است.

«خسته شده‌ام از دست جماعتی که در جنگ نبوده‌اند و فکر می‌کنند همهٔ زیروبم جنگ را می‌دانند.»

زندگی‌اش آن‌قدر پیچیده بود که فقط آدمی عمیق می‌توانست او را ساده بپندارد.

شما تنها دولت و ملتی هستید که قرن‌ها از همه شکست خورده‌اید، شکست پشت شکست. علتش هم همیشه این بوده که مردم را درک نکرده‌اید

مردم برای تفریح جنگ نمی‌کنند.

مردم وقت‌شناسی هستند. و وقتشان تقریبآ به سر آمده. خیال می‌کنند چون خودشان یک پیشوا و یک سر دارند، ما هم مثل آنان هستیم. می‌دانند که اگر سر ده نفر از خودشان بالای دار برود، نابود خواهند شد. اما ما مردمانی آزاد هستیم و به اندازهٔ جمعیت خود سر داریم و در موقع لزوم رهبرانی مثل قارچ در میانمان خواهند رویید.

لنسر نگاهی به او کرد و لبخندی کم وبیش اندوهبار برلب آورد. «ما هم وظیفه‌ای به عهده داریم، این‌طور نیست؟» شهردار گفت: «بله، تنها وظیفهٔ ناممکن در جهان، تنها کاری که شدنی نیست.» «و آن چیست؟» «روح انسان‌ها را پیاپی درهم‌شکستن.»

مردم آزاد جنگ را شروع نمی‌کنند، اما شروع که شد، هرگز اسلحه‌شان را زمین نمی‌گذارند،

مردمان کشور اشغال‌شده دست به انتقامی زده بودند آرام، خاموش و درکمین‌نشسته. کسانی که خیانت کرده و به متجاوزان کمک کرده بودند ــ و بسیاری‌شان بر این باور بودند که هدفشان رفاه بیش‌تر و زندگی مطلوب‌تر بوده ــ حالا می‌فهمیدند که قدرتشان سست و نامطمئن است. آشنایانشان اکنون نگاهی سرد و بی‌اعتنا به آنان داشتند و هرگز هم‌کلامشان نمی‌شدند.

چنان به سوی سرنوشتشان می‌شتابند که انگار سرنوشت به انتظارشان نمی‌ماند. دست‌هایشان را پشت دنیای غلتان گذاشته‌اند و هُلش می‌دهند.

لنسر آهسته بلند شد و چنان‌که گویی با خودش حرف می‌زند گفت : «پس دوباره شروع می‌شود. ما این مرد را تیرباران می‌کنیم و بیست دشمن تازه برای خودمان می‌تراشیم. فقط همین را بلدیم. فقط همین را بلدیم.»

«چنان به سوی سرنوشتشان می‌شتابند که انگار سرنوشت به انتظارشان نمی‌ماند. دست‌هایشان را پشت دنیای غلتان گذاشته‌اند و هُلش می‌دهند.»

اوردن پرسید: «چطور مردم خبر دارند و خودم بی‌اطلاعم؟» دکتر وینتر گفت: «این خودش راز بزرگی است، رازی که همهٔ فرمانروایان جهان را نگران کرده: مردم از کجا خبر دارند؟ طوری که شنیده‌ام، خود اشغالگران هم نگرانند. چطور اخبار به‌رغم این‌همه سانسور پخش می‌شود و حقایق خود را از قیدوبندها رها می‌کنند. این راز بزرگی است.»

در میان این سکوت و تنفر تنها هستم.

خیال می‌کنند چون خودشان یک پیشوا و یک سر دارند، ما هم مثل آنان هستیم. می‌دانند که اگر سر ده نفر از خودشان بالای دار برود، نابود خواهند شد. اما ما مردمانی آزاد هستیم و به اندازهٔ جمعیت خود سر داریم و در موقع لزوم رهبرانی مثل قارچ در میانمان خواهند رویید.»

مردم شهر باید تصمیم بگیرند که می‌خواهند چه‌کار کنند. بعد چه‌بسا من هم همان کار را بکنم.» «ولی قدرت در اختیار شماست.» اوردن لبخندی زد. «شاید باور نکنید، اما حقیقت جز این نیست : قدرت در اختیار شهر است. نمی‌دانم چرا و چگونه، اما هست.

می‌دانست که جنگ یعنی خیانت، نفرت، خرابکاری‌های فرماندهان نالایق، شکنجه، کشتار، بیماری و خستگی، و جز این نیست تا سرانجام به پایان برسد. تازه بعد هم هیچ‌چیز تغییر نمی‌کند مگر نفرت‌ها و خستگی‌های تازه که جایگزین همتایان کهنه‌شان می‌شوند.

مردم فعلا مات ومبهوت مانده‌اند. آن‌قدر در صلح زندگی کرده‌اند که هنوز جنگ را کاملا باور ندارند. کم‌کم یاد می‌گیرند و از بهت درمی‌آیند.

«مردم من دوست ندارند دیگران فکری به حالشان بکنند.

در خیابان‌های شهر، مردم با چهره‌هایی گرفته در رفت وآمد بودند. اندکی از آن برق بهت‌زدگی از چشمانشان رخت بربسته بود، ولی هنوز برق خشم جایش را نگرفته بود.

«این خودش راز بزرگی است، رازی که همهٔ فرمانروایان جهان را نگران کرده: مردم از کجا خبر دارند؟ طوری که شنیده‌ام، خود اشغالگران هم نگرانند. چطور اخبار به‌رغم این‌همه سانسور پخش می‌شود و حقایق خود را از قیدوبندها رها می‌کنند. این راز بزرگی است.»