کتاب برادر انگلستان

«یک چیز از من به تو نصیحت: اگر این پنج انگشتت را دادی دست انگلیسی‌ها، حتماً بعد از دست دادن دوباره انگشت‌هایت را بشمار... شاید یکی‌شان کم شده باشد!»

‘سعی کنید فقط برای خدا کار کنید و کسی شما را نشناسد.’

عذرخواهی می‌کنم از طریق شبکهٔ سراسری بی‌بی‌سی و باباسی انجام خواهد شد... با کمک نیروهای جاسوسی سه‌وقته.

کاش مختاری بود و این‌همه شمر و ابن سعد را از درون ذهن مظلوم اسماعیل بیرون می‌ریخت و به سزای اعمالشان می‌رساند.

«توی این دوره و زمانه هر کسی یک مشکلی دارد. دستْ روی دل هر کسی بگذاری دلش خون است و زخم و زار. آخرش هم می‌گذارد برای یکی دیگر و یک صبح جل و پلاسش را جمع می‌کند و می‌رود تنگ قبرستان و الفاتحه.»

برکتش به همین است که یک آدمِ کم‌بغل بتواند دست یکی مثل خودش را بگیرد.

من نمی‌فهمم این شوروی‌ها که الان دارند آدم می‌فرستند با سفینه‌هایشان به کرهٔ ماه، چه نیازی به شما چهار تا تاجر قند و شکر داشتند؟ نکند شما را می‌خواستند به عنوان سوخت و هیزم بیندازند توی کورهٔ آپولوهایشان و با آن بروند به فضا.

دستی را که نمی‌توان برید، باید بوسید.

این بچه هم اگر ادب نشد، بفرمایید خودم می‌برم در طویله کنار خرها و گوسفندها می‌بندمش و آن‌قدر یونجهٔ خشک جلویش می‌ریزم که بع‌بع کند و دیگر حواسش جمع باشد.

بعد نگاه می‌کرد به رانندهٔ تاکسی و می‌گفت: تو در لشکر ابن سعد رانندهٔ اتوبوس جبهه نبودی؟

شنیده بود کار کارِ توده‌ای‌ها بوده. شنیده بود که عده‌ای را گول زده‌اند تا نامه‌ای خطاب به مصدق را امضا کنند؛ به هوای ارزان شدن قند و شکر. اما متن نامه انگار چیز دیگری بود؛ هر چه بود به نفع شاه نبود، به نفع حزب توده... چرا. نامه‌ای که اگر نوشته نمی‌شد هم، هیچ اتفاقی نمی‌افتاد. نامه را هم جمال، پدر اسماعیل، امضا کرده بود هم آقاجان. منتها آقاجان سواد نداشت و بعدها حتی بیشتر از او این عموجان بود که زد زیر همه‌چیز. زودتر از همه هم انگار عموجان ملتفت این نامه شد و به داد آق‌داداشش رسید. نامه را یک توده‌ای نوشته بود. بعد هم خبر رسید که عن‌قریب همه را می‌گیرند و می‌برند و بی‌بر و برگشت همه را سربه‌نیست می‌کنند.

شنیده بود کار کارِ توده‌ای‌ها بوده. شنیده بود که عده‌ای را گول زده‌اند تا نامه‌ای خطاب به مصدق را امضا کنند؛ به هوای ارزان شدن قند و شکر. اما متن نامه انگار چیز دیگری بود؛ هر چه بود به نفع شاه نبود، به نفع حزب توده... چرا. نامه‌ای که اگر نوشته نمی‌شد هم، هیچ اتفاقی نمی‌افتاد. نامه را هم جمال، پدر اسماعیل، امضا کرده بود هم آقاجان. منتها آقاجان سواد نداشت و بعدها حتی بیشتر از او این عموجان بود که زد زیر همه‌چیز. زودتر از همه هم انگار عموجان ملتفت این نامه شد و به داد آق‌داداشش رسید. نامه را یک توده‌ای نوشته بود. بعد هم خبر رسید که عن‌قریب همه را می‌گیرند و می‌برند و بی‌بر و برگشت همه را سربه‌نیست می‌کنند.

«یک چیز از من به تو نصیحت: اگر این پنج انگشتت را دادی دست انگلیسی‌ها، حتماً بعد از دست دادن دوباره انگشت‌هایت را بشمار... شاید یکی‌شان کم شده باشد!»

«یک چیز از من به تو نصیحت: اگر این پنج انگشتت را دادی دست انگلیسی‌ها، حتماً بعد از دست دادن دوباره انگشت‌هایت را بشمار... شاید یکی‌شان کم شده باشد!»

بعد دستش را رها می‌کند و به طرف مشمّای قرص‌ها می‌رود. دقایقی سکوت است و سکوت. چشم‌هایش مدام پلک می‌زند و زمین زیر پایش را نگاه می‌کند. می‌خواهیم خداحافظی کنیم، لحظاتی مکث می‌کند. بعد خیلی منطقی رو به من می‌کند و می‌گوید: «یک چیز از من به تو نصیحت: اگر این پنج انگشتت را دادی دست انگلیسی‌ها، حتماً بعد از دست دادن دوباره انگشت‌هایت را بشمار... شاید یکی‌شان کم شده باشد!»

«هرچه باشد یونس یک مرد است، یک غریبه. گیرم که او مرا نبیند، من که یونس را می‌بینم. زن باید شرم کند. قیمت زن به همین حیا و همین شرم است، همین نجابت،

عموجان می‌گفت: «زن‌عمو باید برود در اتاق جنگ چرچیل فرماندهی کند؛ از بس سیاست دارد.»

«دلت شکسته نباشد. آیینه اگر شکست، فدای سرت.»

مخالف‌خوان‌ها که همچنان مخالف می‌خواندند و بودند و تعدادشان هم هیچ‌وقت کم نمی‌شد.

حکایت تو هم حکایت آن آدمی است که یک سال روزه می‌گیرد و آخرش با فضلهٔ سگ افطار می‌کند!

نکند تو را هم دارند فراری می‌دهند تا از ترکیبات توی مُخت در شوروی تار عنکبوت مصنوعی درست کنند؟

«از همان روزی که این سوغات فرنگستان، این گرامافون، و رادیو و تلویزیون پایشان را به قهوه‌خانه‌ها گذاشتند، آدم‌های قهوه‌خانه هم عوض شدند. خیلی‌شان عوضی شدند... آن روزها نقلی خوانده می‌شد، حکایتی، شعری، خطابه‌ای. از دل همین قهوه‌خانه‌ها مردان بزرگ به جنگ استعمار می‌رفتند. توی همین قهوه‌خانه‌ها نقشهٔ آزادی کشور کشیده می‌شد. حالا قهوه‌خانه شده حمام عمومی. بلانسبت حمام! آنجا که می‌روی یک لیف و صابونی می‌زنی و یک مشتمالی می‌گیری. اینجا کم‌کم دودی می‌شوی و مفنگی...»

ماجرای نشاندن دو فرزند طیّب و اسماعیل روی پای امام در خانهٔ روغنی‌ها تحقیق شود تا به بدنهٔ ضعیف قصه اضافه و پول آن خرج مستمندان اسرائیل و برادرم جناب انگلستان و خشم خوشه‌ها شود.

ما را ببین که سر پیری خدا به ما عوض نبیره و نتیجه زن‌بابا داده! خدا بیامرزدت بابا! این دو سه سال آخر اگر دوری ننه‌بلقیس را تاب آورده بودی و دندان روی جگر می‌گذاشتی، الان نه زن‌بابا بیخ ریش ما مانده بود نه آن اسماعیل بی‌پدر و مادر...

مرد خدا شو! سعی کن مرد وطن باشی و غیرت...

تازه اگر تاجر هم بخواهی بشوی، باید متاجر و مکاسب بخوانی. تاجرهای قدیم همه فقه‌خوان بودند. حالا را نگاه نکن که بعضی تاجرها حتی صبح نماز صبحشان هم قضا می‌شود و بی‌بسم‌الله در حجره را باز می‌کنند و ماه تا ماه دو صفحه قرآن نمی‌خوانند...

گل‌عنبر یک جوری آرام در گوش شوهرش زمزمه کرد که «زبانت را نگه دار. دختره زبان حرف زدن ندارد.» دوباره این یونس بود که نتوانست جلوی زبانش را بگیرد و گفت: «عجب شانسی آوردی سلطان جان! زنی که حرف نزند و مخ آدم را نخورد فرشته است.»

سپاه عمر سعد امشب دارد می‌آید. بناست جنگ جهانی سوم بشود با کمک شاه و صدام و الیاس. به آقاجان بگو رخش رستم را زین کند؛ دارد سپاه شام می‌آید به کمک عبیدالله.

شمشیر صلاح‌الدین کجاست؟ امشب کودتای شعبان و دار و دستهٔ برادر عبیدالله ابن زیاد است. دارند از سمت کربلا و کوفه لشکر می‌آورند خدمت برادرم آقای معاویه...

یکی‌شان پهلوان کشتی بوده و آدم خلاف زمان شاه. وقتی می‌شنود امام دستور می‌دهد جوان‌ها بروند جنگ، می‌رود مشهد آب توبه می‌ریزد روی سرش و روی بدنش خال‌کوبی می‌کند که ‘فدات بشم خمینی’ بعدش هم می‌رود آبادان، توی دشت ذوالفقاری. می‌گویند صدام واسهٔ سرش کلی جایزه گذاشته.»