کتاب آذرباد

دلم می‌خواست تا ابد در کمپ بمانم و داشتن این ترس و آرزو بیش‌تر من را ترسانده بود. چون هر چه بیش‌تر زندگی را بسازی، خراب کردنش سخت‌تر می‌شود.

و فهمیدم که این زندگی را هم می‌شود تحمل کرد. و وقتی این را بشود، هر زندگی‌ای را می‌شود تحمل کرد و این خیلی غم‌انگیز بود.

چون گریه دل‌شان را می‌شست و تمیز می‌کرد.

چون خاک منتظر آدم‌هایش می‌ماند و آدم باید روی خاک خودش بمیرد که زمین جان بگیرد

هر جا هر غمی بود ما در آن فرومی‌رفتیم، چون این‌طوری ساخته شده بودیم و این کار را خیلی خوب بلد بودیم.

و به شادی فکر کردم که سمج بود و همیشه بالاخره راهی برای آمدن پیدا می‌کرد.

گفت زندگی در سایهٔ جنگ طوری است که مدام فکر می‌کنی خطر از تو دور است. اما نیست. کشور کناری جنگ است، تو فکر می‌کنی از تو دور است. شهر کناری را بمباران می‌کنند، تو مطمئنی در امانی. خیابان آن طرف شهر را می‌زنند، تو تکان نمی‌خوری. خانهٔ همسایه ویران می‌شود، تو نانت را می‌خوری و بچه‌ات را بغل می‌کنی و در احاطهٔ دیوارهایی که نصفش ریخته جنگ را باور نمی‌کنی. چون باور کردنش خیلی سخت است. خیلی خیلی سخت

اصلاً این قوی بودن رو بقیه ساخته‌ن که از من کار بکشن. من قوی نیستم. قوی بودنِ من توی مغز بقیه‌ست، چون به نفع‌شونه.

چشم‌هایش چمنزار سرزمین‌های دور بود و لبخندش بادبادک سرخی در آسمان

مگر نمی‌دانستی من از قاتی شدن شادی و غم متنفرم؟

ما هم در غم غروب یکشنبه فرومی‌رفتیم و هم در غم غروب جمعه

ولی وقتی آدم خودش بخواهد گم بشود، هیچ سازمانی نمی‌تواند پیدایش کند.

من خیلی وقت است که از آدم‌ها قصه‌شان را نمی‌پرسم، چون قصه‌ها همیشه غمگین‌اند

این معجزهٔ ما بود که بارها چیزهایی را که داشتیم از دست داده بودیم و باز توانسته بودیم بخندیم

اصلاً شاید خاک برای همین منتظر مرده‌هاست، که زنده‌ها هم به هوای مرده‌ها برگردند.

نامردیه روی یه خاکی پا بگیری، روی یه خاک دیگه بمیری. من یه دِینی دارم به اون خاک.»

من به صدای سازش گوش دادم و لحظه‌های با هم بودن‌مان را جلوم چیدم و تماشا کردم؛ تمام آن لحظه‌هایی که هر کدام را مثل سکهٔ براقی تهِ تهِ قلبم نگه می‌دارم برای روز مبادا

بدون ونسان، چراغ‌ها بی‌رنگ بود و نورها کدر بود و من فکر کردم خودم نیستم

فهمیدم که این زندگی را هم می‌شود تحمل کرد. و وقتی این را بشود، هر زندگی‌ای را می‌شود تحمل کرد و این خیلی غم‌انگیز بود.

چرا غم‌های آدم وقتی روی‌شان دست می‌گذاری بیش‌تر درد می‌گیرند

ما مجبوریم روی زانوهای لرزان خودمان بایستیم، چون هیچ بنه‌ولی دستش را برای ایستادن به ما نمی‌دهد

چون مگر یک بچه چه‌قدر لازم دارد ازدست‌رفته‌های زندگی‌اش جلوِ چشمش باشند.

«فرقش با جنگ اینه که جنگ‌زده‌ها فکر می‌کنن برمی‌گردن. ما می‌دونستیم برنمی‌گردیم. من تا حالا نمرده‌م، اما فکر می‌کنم مردن این‌طوریه. باید از روی زمین کنده شی و بری. باید پاک بشی. ما خیلی سریع از روی زمین‌مون محو شدیم. یه صبح تا شب.»

«نه ولری، نه. من قوی نیستم و نمی‌خوام باشم. اصلاً این قوی بودن رو بقیه ساخته‌ن که از من کار بکشن. من قوی نیستم. قوی بودنِ من توی مغز بقیه‌ست، چون به نفع‌شونه. من می‌خوام برای همیشه از قوی بودن استعفا بدم.

«تا دنیا دنیاست، دعای من پشتته بابا. از این دنیا و از اون دنیا. کاش زندگی برات آسون بگیره.»

چون رنگ آسمان آدم را وصل می‌کند به زمان و زمان آدم را وصل می‌کند به واقعیت

زندگی در سایهٔ جنگ طوری است که مدام فکر می‌کنی خطر از تو دور است. اما نیست. کشور کناری جنگ است، تو فکر می‌کنی از تو دور است. شهر کناری را بمباران می‌کنند، تو مطمئنی در امانی. خیابان آن طرف شهر را می‌زنند، تو تکان نمی‌خوری. خانهٔ همسایه ویران می‌شود، تو نانت را می‌خوری و بچه‌ات را بغل می‌کنی و در احاطهٔ دیوارهایی که نصفش ریخته جنگ را باور نمی‌کنی. چون باور کردنش خیلی سخت است. خیلی خیلی سخت.

و ماندیم تا گریه کمی زنده‌اش کند و رهایش کند.

نمی‌توانستم همهٔ صورتش را با هم ببینم؛ تکه‌ای از گونه‌اش، یکی از چشم‌هایش، یا لب پایینش

در راه برگشت، بابا خیلی ناراحت بود. چون پدرها باید بچه‌های‌شان را از دست پلیس نجات بدهند، نه بچه‌ها پدرها را