بریده‌هایی از کتاب مرگ ایوان ایلیچ

همیشه همین بود. جرقه‌ای از امید پدیدار و سپس در دل دریایی از غم غرق می‌شد و همیشه درد بود و درد و ناامیدی و ناامیدی.

به خاطر درماندگی و بی‌پناهی‌اش، تنهایی ملال‌انگیزش، بی‌رحمی انسان‌ها، بی‌رحمی خدا و نبود خدا اشک ریخت.

پس باید این‌چنین در لبهٔ پرتگاهی به زندگی‌اش ادامه می‌داد، بی‌آنکه کسی درکش کند یا به حالش ترحم کند.

به مجرد کسب سمت بازپرس در شهری جدید، روابط و آشنایان جدیدی یافت، جای پای جدیدی برای خود پیدا کرد و ظاهر نسبتاً متفاوتی را به کار گرفت. در مواجهه با مقامات استانی خشک و جدی بود، اما بهترین محفل را از بین مردان قانون و قشر ثروتمند شهر برگزید و یک ژست عدم رضایت نسبی از دولت، آزاداندیشی میانه‌رو و شهروند روشنفکر را از خود بروز داد.

برای دستشویی‌اش هم تمهیدات خاصی ترتیب داده شد و هر بار برایش شکنجه بود؛ شکنجه به خاطر کثیفی، زشتی، بوی بد و دانستن اینکه شخص دیگری باید کمکش می‌کرد.

ای‌کاش زودتر از راه برسد! چه چیزی؟ مرگ و تاریکی؟ نه، نه! هر چیزی به‌جز مرگ!

به نظرش می‌آمد که او و دردش در گونی تاریک و عمیق و تنگی مچاله می‌شوند و هرچه آن‌ها را به داخل فشار می‌دهند، نمی‌توانند تا ته گونی پایینشان ببرند و در این بین درد و عذاب و شکنجه‌اش هر لحظه بیشتر می‌شود. ترسیده بود و می‌خواست از گونی بیرون بیاید، دست‌وپا می‌زد، ولی بیشتر فرو می‌رفت. ناگهان بیرون پرید و دوباره به هوش آمد.