کتاب نگاهی به تاریخ جهان (جلد اول)

هر قدر هم که ما شیردل و پر جرئت باشیم وقتی‌که بدنی ضعیف داریم که مقاومت نمی‌کند چه می‌توانیم کرد؟ اگر بخواهیم هر کار را خوب انجام دهیم باید سلامت و نیرومند باشیم و بدنمان هم سالم باشد.

خواندن تاریخ بسیار خوب است اما کمک کردن برای به وجود آمدن تاریخ از آن هم جذاب‌تر و جالب‌تر است.

همیشه دلیر باش. سایر چیزهای دیگر به‌دنبال آن فرا می‌رسد. اگر دلیر و با شهامت و نیکوکار باشی هرگز ترس نخواهی داشت و کاری نخواهی کرد که از آن شرمسار و سرافکنده شوی.

تاریخ به‌طورکلی به هم پیوسته است و حتی نمی‌توان از تاریخ هیچ کشور هم چیزی فهمید بدون آنکه بدانیم در سایر قسمت‌های جهان چه وقایعی روی داده است. امیدوارم که تو تاریخ را به این شکل محدود و کوته‌نظرانه نیاموزی که فقط تاریخ یک یا دو کشور را یاد بگیری بلکه باید به تمام جهان نظر داشته باشی.

حتی پس‌ازآنکه تغییر بزرگی که ما خواهان آن هستیم فرا رسید و هند آزاد شود ما باز هم نمی‌توانیم ساکت و آرام بمانیم. در یک دنیای زنده هیچ‌چیز نمی‌تواند تغییرناپذیر باقی بماند. سراسر طبیعت روز به روز و دقیقه به دقیقه عوض می‌شود و تغییر می‌پذیرد. فقط مرده‌ها هستند که رشد نمی‌کنند و ساکن و بی‌حرکت می‌باشند.

تنها راه کامیاب شدن و لذت بردن از زندگی بی‌باک بودن و ترس نداشتن و دلسرد نشدن از شکست‌ها و ناکامی‌هاست زیرا شکست و ناکامی نیز از کسانی که شجاع و دلیرند و از چیزی باک ندارند دوری می‌کند.

مردم از این قرن روشن و مترقی ما و از معجزات تمدن جدید و فرهنگی و علوم جدید مغرور هستند و لاف می‌زنند اما هنوز هم فقیران همچنان فقیر و تیره‌روز مانده‌اند و هنوز هم ملت‌های بزرگ با یکدیگر می‌جنگند و میلیون‌ها نفر را قتل عام می‌کنند و کشورهای بزرگی مثل کشور ما تحت حکومت مردمانی خارجی قرار دارد. از وقتی‌که ما نمی‌توانیم در خانه‌های خودمان و در کشور خودمان آزاد باشیم آیا تمدن چه فایده و چه مفهومی دارد؟ ولی اکنون ما به پا خاسته‌ایم و دست به کار شده‌ایم که آزاد باشیم. ما بسیار خوشبخت هستیم که در چنین دوران پرهیجانی زندگی می‌کنیم که هر یک از ما می‌توانیم در ماجراهای بزرگ سهمی به عهده بگیریم و ببینیم که نه فقط هند بلکه سراسر جهان در پیشرفت و تغییر است؟

درهرصورت وقتی‌که کسی خود را برای مردن در راه عقیده‌اش آماده کرده باشد و به یک چنین مرگی افتخار کند هرگز نمی‌توان او یا عقیده‌ای را که او مظهر آن است از میان برداشت.

لذت‌بخش است که فکر کنیم ما وارثان تمام این قرون هستیم اما نباید ازاین‌جهت خیلی از خودمان راضی باشیم. زیرا اگر ما وارثان آن قرون هستیم هم خوبی‌ها و هم بدی‌های آن دوران‌ها را به ارث برده‌ایم و در میراث کنونی ما چیزهای بد و نامناسب هم بسیار است که ما را در دنیا عقب‌مانده نگاه داشته است

اما امروز تاریخ در آسیا به‌سرعت در حرکت است و قاره پیر و کهن‌سال ما پس از یک دوران رکود و سستی و خواب‌آلودگی بیدار می‌شود.

خواندن تاریخ بسیار خوب است اما کمک کردن برای به وجود آمدن تاریخ از آن هم جذاب‌تر و جالب‌تر است.

رم که از بسیاری جهات یک کشور مترقی به شمار می‌رفت از جغرافیا و نقشه‌ها اطلاع بسیار ناچیزی داشت و هیچ قدمی هم برای آموختن آن برنمی‌داشت. یک شاگرد مدرسه عادی امروزی خیلی بیش از سرداران بزرگ رم و رجال خردمند و ممتازی که در سنای رم بوده‌اند از جغرافیا اطلاع دارد. مع‌هذا آن‌ها خودشان را آقای دنیا حساب می‌کردند. اما درست همان‌طور که آن‌ها خودشان را آقای دنیا می‌شمردند هزاران کیلومتر دورتر از ایشان در قاره عظیم آسیا نیز حکمرانان چین خودشان را آقا و ارباب جهان می‌دانستند.

اگر دلیر و با شهامت و نیکوکار باشی هرگز ترس نخواهی داشت و کاری نخواهی کرد که از آن شرمسار و سرافکنده شوی.

هرگز کاری مخفیانه مکن یا کاری نکن که میل داشته باشی آن را پنهان سازی. زیرا میل پنهان کردن چیزی مفهومش این است که از آن می‌ترسی و ترس هم چیز بدی است که شایسته تو نیست.

. از وقتی‌که ما نمی‌توانیم در خانه‌های خودمان و در کشور خودمان آزاد باشیم آیا تمدن چه فایده و چه مفهومی دارد؟

من هیچ خوشم نمی‌آید که پسران و دختران فقط تاریخ یک کشور را بیاموزند؛ همچنین هیچ خوشم نمی‌آید که می‌بینم آن‌ها اغلب از تاریخ، چند رقم سال و ماه و چند واقعه را به‌خاطر می‌سپارند و حفظ می‌کنند. زیرا تاریخ به‌طورکلی به هم پیوسته است و حتی نمی‌توان از تاریخ هیچ کشور هم چیزی فهمید بدون آنکه بدانیم در سایر قسمت‌های جهان چه وقایعی روی داده است.

در این ۵۰۰۰ سال که از آن زمان می‌گذرد هند همچنان به زندگی خود ادامه داده و تغییرات فراوانی به خود دیده است. گاهی از خود می‌پرسم که آیا این مادر پیر ما که این‌قدر سالخورده و درعین‌حال جوان و زیباست به بی‌حوصلگی فرزندانش، به نگرانی‌ها و ناراحتی‌های حقیرشان، و به اندوه و شادمانیشان که فقط یک روز طول می‌کشد و از میان می‌رود نمی‌خندد؟

ازاین‌جهت بسیار خوب است که به خاطر بیاوریم چگونه یک فرزند بزرگ هند با کمال اعتقاد مذهبی خود و با وجود آنکه در رأس یک امپراتوری مقتدر و نیرومند قرار داشت می‌کوشید، طوری رفتار کند که مردم به‌طرز فکر او معتقد شوند. درواقع بسیار شگفت‌انگیز و عجیب است اگر کسی آن‌قدر ابله باشد که تصور کند مذهب و اعتقاد را می‌توان با نوک شمشیر یا سر نیزه در حلق کسی فرو کرد.

پادشاهان می‌آمدند و می‌رفتند یا با یکدیگر منازعه می‌کردند اما به شکل دموکراتیک اداره دهکده‌ها کاری نداشتند و در آن دخالتی نمی‌کردند و آزادی‌ها و اختیارات پنچایات‌ها را از ایشان نمی‌گرفتند. بدین‌ترتیب در حالی‌که امپراتوری‌ها تغییر می‌یافت ساختمان اجتماعی که بر اساس همین وضع دهکده‌ها قرار داشت بدون تغییر عمده‌ای ادامه پیدا می‌کرد. ممکن است که شرح حوادث هجوم‌ها و جنگ‌ها و تغییر حکمرانان ما را گمراه سازد و سبب گردد که فکر کنیم تمامی مردم تحت تأثیر این حوادث قرار می‌گرفتند.

این سیستم براساس عدم تساوی و بی‌عدالتی مداوم قرار داشت و هر سیستمی از این نوع همواره با شکست و سقوط مواجه می‌گردد. هیچ جامعه سالم و ثابتی نمی‌تواند براساس عدم تساوی و بی‌عدالتی یا بر اساس بهره‌کشی و استثمار یک طبقه یا یک گروه از دیگران بنا گردد. امروز هم ازآن‌جهت که هنوز این قبیل بهره‌کشی‌های زشت و ناروا وجود دارد این‌همه آشفتگی‌ها و رنج‌ها در سراسر جهان به چشم می‌خورد. اما در همه‌جا مردم این حقیقت را به‌تدریج می‌فهمند و با جدیت می‌کوشند که بر این وضع ناگوار غلبه کنند و آن را تغییر دهند.

معمولاً در مواقع عادی، مردم چه مردان و چه زنان، شجاع و قهرمان نیستند. بیشتر در فکر نان و پنیر روزانه‌شان، در فکر بچه‌هاشان، در فکر گرفتاری‌های خانوادگیشان و از این قبیل چیزها هستند. اما یک وقت هم زمانی فرا می‌رسد که تمامی مردم از اعتقاد به یک منظور و هدف بزرگ لبریز می‌شوند و در آن‌وقت حتی مردان و زنان عادی هم به قهرمانان نامدار مبدل می‌گردند و تاریخ صورت هیجان‌انگیزی به خود می‌گیرد و تحول می‌پذیرد

پس از حکومت دو خلیفهٔ اول یعنی ابوبکر و عمر به‌زودی آشفتگی‌ها آغاز گشت. مدت کوتاهی «علی» شوهر فاطمه دختر پیغمبر خلیفه شد. اما اختلافات دائمی ادامه داشت و علی کشته شد. چندی بعد هم پسرش «حسین» با خانواده‌اش در دشت کربلا کشته شدند. خاطره همین فاجعه کربلاست که هر سال در ماه محرم از طرف مسلمانان و مخصوصاً شیعیان تجدید می‌گردد و به‌خاطر آن مراسم سوگواری برپا می‌شود.

خواندن تاریخ بسیار خوب است اما کمک کردن برای به وجود آمدن تاریخ از آن هم جذاب‌تر و جالب‌تر است.

خواندن تاریخ بسیار خوب است اما کمک کردن برای به وجود آمدن تاریخ از آن هم جذاب‌تر و جالب‌تر است. و می‌دانی که اکنون در کشور ما تاریخ ساخته می‌شود.

انسان هرگز به هیچ فرشته‌ای حتی به مرگ هم تسلیم نمی‌شود مگر وقتی‌که اراده‌اش ضعیف باشد و سست گردد.

چگونه ممکن است ملتی به پیش برود در حالی‌که نیمی از مردمش در یک نوع زندان مخفی نگاه داشته شود؟

‫یک عبارت قدیمی در زبان لاتینی هست و مفهومش این است که «وقتی خدایان بخواهند کسی را نابود کنند ابتدا عقلش را می‌گیرند و دیوانه‌اش می‌کنند»

نوازش و مهربانی زیادی برای کودکان و چه برای ملت‌ها خوب و مفید نیست.

عرب‌ها در آغاز بیداری‌شان از شور و اشتیاق نسبت به ایمان و اعتقادشان سرشار بودند. مع‌هذا در آن زمان نسبت به عقاید دیگران هم بردباری و تحمل داشتند. موارد متعددی هست که این بردباری مذهبی را نشان می‌دهد و تأیید می‌کند. خلیفه عمر در اورشلیم این بردباری را نشان داد. در اسپانیا نیز مسیحیان بسیاری بودند که از آزادی کامل مذهبی برخوردار می‌شدند. در هند عرب‌ها هرگز جز در ناحیه سند حکومت نکردند و تماس‌هایی که در اینجا وجود داشت به‌صورت روابط بسیار دوستانه بود.

فرمان همچنان ادامه می‌یابد و می‌گوید که «آشوکا» دیگر هرگز کشتار و اسارت مردمان را حتی به میزان یک‌صدم یا یک‌هزارم آنچه در «کالینگا» کشته و اسیر شدند تحمل نخواهد کرد. و سپس چنین افزوده شده است: به‌علاوه، چنان‌که کسی وجود مقدس اعلیحضرتش را مورد تجاوز قرار دهد اعلیحضرتش خواهد کوشید که با حداکثر مدارا و مرافقت رفتار کند. حتی وجود مقدس اعلیحضرتش به مردم جنگل‌نشین نیز با مهربانی می‌نگرد و در صدد آن است که فکر آن‌ها را اصلاح کند زیرا اگر چنین نکند ندامت و پشیمانی وجود مقدس اعلیحضرتش را در خود خواهد گرفت چون وجود مقدس اعلیحضرتش می‌خواهد که تمام موجودات جاندار برای خود امنیت و تسلط بر نفس و آسایش فکری و شادمانی داشته باشند.