کتاب کلیدهای پرورش هوش عاطفی در کودکان و نوجوانان

در میان پدر و مادرهایی که در آموزش هوش عاطفی به فرزندانشان موفق نیستند، توانسته‌ام سه دسته را تشخیص دهم: ۱ . والدهای بی‌اعتنا: احساس‌های منفی فرزندانشان را نادیده می‌گیرند، کم اهمیت می‌پندارند یا رد می‌کنند؛ ۲ . والدهای ناراضی: از اینکه فرزندانشان احساس‌های منفی خود را نشان می‌دهند ناراضی می‌شوند و ممکن است آنها را به دلیل ابراز عواطفشان توبیخ یا تنبیه کنند؛ ۳ . والدهای بی‌عنان: احساس‌های فرزندانشان را می‌پذیرند و با آنها همدلی می‌کنند، اما فرزندانشان را راهنمایی نمی‌کنند و برای رفتار آنها حد و مرزی تعیین نمی‌نمایند

مطالعات آشکار می‌کنند که کودکانی که در خانواده‌شان محترم و باارزش به‌شمار می‌آیند، در مدرسه موفق‌تر هستند، دوستان بیشتر و زندگی سالم‌تر و موفق‌تری دارند.

، هوشیاری عاطفی شاملِ توان کنترل کردن امیال، به تأخیر انداختن کامجویی، ایجاد شور و شوق در خود، تشخیص حالات اشخاص دیگر و از عهده بالا و پایینهای زندگی برآمدن است.

و هنگامی که بزرگترها مدام احساسات کودک را بی‌اعتبار کنند، اعتماد به نفس او از بین می‌رود.

گینُت برخلاف بسیاری از راهنمایان تربیتی، عصبانی شدن از دست فرزند را رد نمی‌کند، بلکه معتقد است که والد باید صادقانه خشم خود را ابراز کند؛ البته به شرط آنکه خشم به سوی مسئله خاصی جهت داده شود و شخصیت کودک را مورد حمله قرار ندهد. او باور دارد که خشم والد، چنانچه خردمندانه باشد، می‌تواند بخشی از ساختارِ تربیتِ مؤثر باشد.

اگر می‌خواهید فرزندتان در فوتبال عالی شود، از بازی کردن خودداری نمی‌کنید، بلکه به زمین می‌روید و با او تمرین می‌کنید. همچنین، اگر می‌خواهید که فرزندتان بتواند با احساساتش خوب کنار بیاید، با استرس روبه‌رو شود و روابط سالمی برقرار کند ابراز احساس‌های منفی را نادیده نمی‌گیرید و سرکوب نمی‌کنید؛ بلکه با فرزندتان تمرین و او را راهنمایی می‌کنید.

سرانجام اینکه، راهنمایی عاطفه به معنی پایان نظم و انضباط نیست. در واقع هنگامی که شما و فرزندانتان از نظر احساسی به یکدیگر نزدیک هستید، بیشتر درگیر زندگی آنها می‌شوید و در نتیجه می‌توانید تأثیرگذارتر باشید. شما در موقعیتی قرار دارید که زمانی که به سرسختی نیاز است، می‌توانید سرسخت باشید. هنگامی که می‌بینید فرزندانتان اشتباه می‌کنند یا به بیراهه می‌روند، به آنها تذکر می‌دهید و از تعیین حدومرز نمی‌ترسید. هنگامی که می‌دانید کمتر از توانشان عمل و مأیوستان کرده‌اند، از ابراز عقیده‌تان نمی‌ترسید و به علت پیوند عاطفی که با فرزندانتان دارید، کلامتان مؤثر است، زیرا آنها به عقیده شما احترام می‌گذارند و نمی‌خواهند شما را ناراضی کنند. به این ترتیب، راهنمایی عاطفه می‌تواند به شما کمک کند تا فرزندانتان را راهنمایی کنید و به تحرک وادارید.

اگرچه زیگموند فروید در اوایل دهه ۱۹۰۰ فرضیه‌هایی را مبتنی بر اینکه کودکان موجوداتی ستیزه خو و بیش از حد تحت سلطه غریزه جنسی هستند، رواج داد، اما پژوهش مشاهده‌ای در سالهای بعد خلاف این فرضیه‌ها را ثابت کرد.

خطری که این چهار سوار برای رابطه دارند، به ترتیب عبارتند از: عیبجویی کردن، تحقیر کردن، حالت تدافعی داشتن و دیوار سنگی‌شدن.

برهم‌کنش‌های عاطفی بین والد و فرزند از همه چیز مهم‌تر است. اکنون با قطعیت می‌دانیم که اگر پدرها و مادرها «راهنمایی عاطفه» را به کار گیرند، به‌طرز چشمگیری در موفقیت و شادی فرزندانشان مؤثر خواهند بود.

او نمی‌پرسد: «هِدِر، چه احساسی داری؟ آیا امروز غمگین هستی؟» چرا که او باور دارد تمرکز بر احساس‌های ناراحت‌کننده مانند آبیاری علف هرزه است؛ فقط موجب بزرگترشدن و زیانبارتر شدن آن می‌گردد. او مانند بسیاری از والدین می‌ترسد که احساس خشم یا غم بر زندگی غالب شود و چنین حالتی را برای خود و بی‌تردید، برای دختر بسیار عزیزش نمی‌خواهد.

، هوشیاری عاطفی شاملِ توان کنترل کردن امیال، به تأخیر انداختن کامجویی، ایجاد شور و شوق در خود، تشخیص حالات اشخاص دیگر و از عهده بالا و پایینهای زندگی برآمدن است.

۱.والد متوجه احساس کودک می‌شود. ۲.والد احساس کودک را به عنوان فرصتی برای صمیمیت و آموزش می‌بیند. ۳.والد با احساس همدلی گوش می‌دهد و به احساس‌های کودک اعتبار می‌بخشد. ۴.والد به کودک کمک می‌کند تا کلماتی را پیدا کند و بر احساسش نام بگذارد. ۵.والد ضمن آنکه راههای گوناگونی را برای حل مسئله بررسی می‌کند، حد و مرز تعیین می‌نماید.

اگرچه پدرانی که در شغلشان بسیار موفق و راضی هستند، اوقات کمتری را با فرزندانشان سپری می‌کنند، اما همین رضایت در واقع مهارتهای پدری کردن آنها را تقویت می‌کند.

شما در موقعیتی قرار دارید که زمانی که به سرسختی نیاز است، می‌توانید سرسخت باشید. هنگامی که می‌بینید فرزندانتان اشتباه می‌کنند یا به بیراهه می‌روند، به آنها تذکر می‌دهید و از تعیین حدومرز نمی‌ترسید. هنگامی که می‌دانید کمتر از توانشان عمل و مأیوستان کرده‌اند، از ابراز عقیده‌تان نمی‌ترسید و به علت پیوند عاطفی که با فرزندانتان دارید، کلامتان مؤثر است، زیرا آنها به عقیده شما احترام می‌گذارند و نمی‌خواهند شما را ناراضی کنند. به این ترتیب، راهنمایی عاطفه می‌تواند به شما کمک کند تا فرزندانتان را راهنمایی کنید و به تحرک وادارید. راهنمایی عاطفه به تعهد و صبوری بسیار زیادی نیاز دارد، اما عملکردتان در واقع با راهنماهای دیگر تفاوتی ندارد. ا

والدهای بی‌اعتنا: احساس‌های منفی فرزندانشان را نادیده می‌گیرند، کم اهمیت می‌پندارند یا رد می‌کنند؛ ۲ . والدهای ناراضی: از اینکه فرزندانشان احساس‌های منفی خود را نشان می‌دهند ناراضی می‌شوند و ممکن است آنها را به دلیل ابراز عواطفشان توبیخ یا تنبیه کنند؛ ۳ . والدهای بی‌عنان: احساس‌های فرزندانشان را می‌پذیرند و با آنها همدلی می‌کنند، اما فرزندانشان را راهنمایی نمی‌کنند و برای رفتار آنها حد و مرزی تعیین نمی‌نمایند.

در میان پدر و مادرهایی که در آموزش هوش عاطفی به فرزندانشان موفق نیستند، توانسته‌ام سه دسته را تشخیص دهم: ۱ . والدهای بی‌اعتنا: احساس‌های منفی فرزندانشان را نادیده می‌گیرند، کم اهمیت می‌پندارند یا رد می‌کنند؛ ۲ . والدهای ناراضی: از اینکه فرزندانشان احساس‌های منفی خود را نشان می‌دهند ناراضی می‌شوند و ممکن است آنها را به دلیل ابراز عواطفشان توبیخ یا تنبیه کنند؛ ۳ . والدهای بی‌عنان: احساس‌های فرزندانشان را می‌پذیرند و با آنها همدلی می‌کنند، اما فرزندانشان را راهنمایی نمی‌کنند و برای رفتار آنها حد و مرزی تعیین نمی‌نمایند.

کتابهای والدهای آزاد/ فرزندهای آزاد، خواهر و برادر بدون رقابت، چگونه حرف بزنیم تا کودکان گوش دهند و چگونه گوش دهیم تا کودکان حرف بزنند و چگونه حرف بزنیم تا کودکان بتوانند بیاموزند، از جمله آثار این دو محقق به شمار می‌آیند.

فرزندان زوجهای ناآرام، معمولاً هنگامی در بهترین وضعیت قرار دارند که پدر و مادر از نظر عاطفی در دسترسشان باشند و شیوه تربیتی راهنمایی عاطفه را به کار ببرند. برای راهنمایی عاطفه مؤثر، به وقت، صمیمیت و اطلاع دقیق از زندگی کودک نیاز است. برای همین است که پدران را (که ۹۰ درصد آنها پس از طلاق جدا از فرزندشان زندگی می‌کنند.) تشویق می‌کنم که با وجود جدایی از همسر، ارتباط نزدیک خود را با فرزندانشان حفظ کنند. معمولاً برای پدرهای غیرمتأهل نزدیک بودن به فرزندان به چند دلیل دشوار است، از جمله طولانی بودن مسافت، ازدواج مجدد، مسائل مربوط به پرداخت هزینه سرپرستی و اختلاف مداوم با مادر فرزندان. چندین پژوهش نشان داده‌اند که به مرور زمان، بین پدری که جدا از فرزندان زندگی می‌کند و فرزندان فاصله می‌افتد، حتی اگر قبل از جدایی، آنها رابطه صمیمانه‌ای با هم داشته باشند. هر چه ارتباط پدر و فرزند کمتر شود، نقش او کمرنگ‌تر می‌گردد. بدون پیوند عاطفی که در نتیجه برهم‌کنش‌های روزانه پدر و فرزند در ارتباط با میلیونها موردِ جزیی یا مهم؛ شکل می‌گیرد و محکم می‌شود، پدران نمی‌توانند امید داشته باشند که در موارد مهمی که معمولاً در سنین بلوغ آشکار می‌شوند، تأثیر چندانی داشته باشند.

پژوهشها نشان می‌دهد که معمولاً والدها طی مراحل نخستین تبادل اطلاعات عاطفی، سخت می‌کوشند تا توجه فرزندشان را جلب و حفظ کنند. برای نمونه، آنها معمولاً الگوی کلامی را که «مادرانه» نامیده می‌شود، به کار می‌برند (اگر چه پدرها هم می‌توانند به این زبان مسلط باشند.) به این ترتیب که صدایشان را بسیار نازک می‌کنند و با آهستگی و تکرار فراوان حرف می‌زنند و در ضمن، حالات چهره‌شان را اغراق‌آمیز می‌کنند. اگر چه شاید چنین «حرف‌زدن» خنده‌دار و اغراق‌آمیز به نظر برسد، والدین به درستی آن را به کار می‌برند. این روش مؤثر است! هنگامی که نوزادان می‌شنوند و می‌بینند که والدینشان این‌گونه حرف می‌زنند، هوشیار می‌شوند و توجه بیشتری می‌کنند.