کتاب برگردان روایت گونه شاهنامه فردوسی به نثر

هر چند سرشت مردمان، عیبِ خود ندیدن است و اعتقاد آنان خوی و خصلتِ خود را پسندیده دانستن

آری جهان سراسر افسانه است، بد یا خوب، بر هیچ‌کس وفا نکند و با هیچ‌کس نمانَد.

این روشِ جهانِ فانی است که پیوسته مهرِ دائم و روی خوش با هیچ‌کس ندارد.

اسفندیار گفت جوان اگر در خانه بماند آزموده نمی‌شود، باید همراه من بیاید و رنج بیند و ورزیده و مجرّب گردد.

باید که در جهان هرکس هرچه دارد بخورد و ببخشد و از رنج خود خویشتن و دیگران را بهره رساند، نه اینکه اندوخته‌ها به دشمن گذارد و بگذرد.

گاه خشم پدر بر پسر از محبّت او بهتر و سودمندتر است

به اعتقاد استاد طوس فریدون فرشته نبود، گِلِ او را از مشک و عنبر نسرشته بودند، بشری بود همانند دیگر فرزندان آدم، اما داد و دهِش او را فرّخ و نیکنام کرد و راستی اینکه هر کس نیکنامی و سعادت خواهد باید داد و دهش پیشه سازد.

وصف مردان پیش زنان نباید کرد، چه دلِ زنان جایگاهِ وساوس شیطان است و راهنمایشان به‌جای تعقّل سخن این و آن.

فرزندی چون سهراب را به خاطر شاه ایران پهلو دریدم، گُردی را کشتم که مانند او دیگر یلی نخواهد بود، همیشه جهان‌پهلوان بوده‌ام، سالیان بسیار بر من گذشته و در تمامی عمر نهانم با آشکار و دلم با زبانم یکی بوده است و تا من کمر بر میان بسته داشتم شاهان ایران از رنج و سختی رزم، آسوده‌خاطر بودند.

آری جهان سراسر افسانه است، بد یا خوب، بر هیچ‌کس وفا نکند و با هیچ‌کس نمانَد.

اما ایران بی شاه است.

بدی را به بدی پاسخ باید داد.

هر که خرد دارد در آغاز کار به انجام آن می‌اندیشد.

آفرین و درود بر کسی که ازو نام نیک و کار نیک به یادگار مانَد، خواه بنده باشد خواه شهریار

مرگ به سراغ هرکه از مادر زاد خواهد آمد.

زمانی خواهد آمد که مردمان چون کوران یکدیگر را نبینند. دانایان مطیع و فرمانبر و زیردستِ نادانان شوند و دانشمندان خوار و ستاینده بی‌خردان گردند.

زال از دیدار دلدار خرد و هوش از دست می‌دهد و به او می‌گوید سود این پرسش و گفتگو چیست تو بر بام و من بر زمین، راهِ دیدار بنمای. رودابه گیسوان انبوه از سر می‌گشاید و از بام فرو می‌گذارد. گیسوان پرتاب و خم‌اندرخم او تا به زمین می‌رسند پس به زال می‌گوید کمند گیسوان را که برای چنین روزگاری آماده کرده‌ام بگیر و به بالا برآی. زال بوسه‌ای به گیسوان می‌دهد، پس کمند از خدمتگار می‌ستاند و بر کنگره قصر می‌افکند و به چابکی خود را به بالای قصر می‌رساند. رودابه را در بر می‌گیرد و دو دلدار کنار هم رازهای عاشقانه به گوش یکدیگر فرو می‌خوانند و پیمان می‌بندند که در هیچ وضع و حال همسر دیگری نگیرند و با این عهد و قرار سحرگاهان از یکدیگر جدا می‌شوند.

در بخشش خداوند دادگر کمی نیست. شادی باید کرد و اندوه نباید خورد. همین و بس.

خوشا حال کسی که جهان را آباد کند و نهانش چون آشکارش باشد

زیرا همه‌چیز کهنه می‌شود، اما ذکر خیر و نام نیکو کهنه نمی‌گردد.

بااین‌حال این‌چنین فرخنده‌مَرد که شاهی را از کفِ ضحّاک ستمکار برون کرد و پانصد سال در این جهان فرمان راند، سرانجام همه چیز و همه‌کس را رها ساخت و به خاک رفت و گیتی را به دیگران سپرد. این سرنوشت همگان است، خواه فرمانروا باشند و خواه فرمانبر. باید گذاشت و گذشت.

مردِ عاقل دل به جهانِ ناپایدار نبندد، چه بر کردار چرخ اعتمادی نتوان داشت، گاه آدمی را عزیز دارد و گاه به خواری کشاند.

آمده بود که جانستانی کند، جانسپاری کرد.

مردم از زبان در رنج هستند. اگر رنج نخواهی سخن را بسنج.

و گفت نیکو گفته‌اند که با زنان راز نباید گفت.

دورانِ زندگی آدمی همانند دوران عمر میوه است: شکوفه و گل شدن و میوه نارس گشتن و سرانجام پخته شدن و رسیدن، یعنی پیمودن مراحل کمال و در این سیر کمالی اگر آفتی نبیند، تگرگی نابه‌هنگام بر آن نبارد و سرمای سخت بنیادش را برنیندازد و دستی به ستم بر او دراز نشود یا سنگی از دستی به سویش پرتاب نگردد که بارِ نارسیده را از شاخه جدا کند، می‌ماند و می‌رسد و چون پخته شد خود ناگزیر از شاخه جدا می‌گردد و بر خاک می‌افتد.

آری جهان سراسر افسانه است، بد یا خوب، بر هیچ‌کس وفا نکند و با هیچ‌کس نمانَد.

طهمورث وزیری پاک‌سرشت و نیکورای داشت، شیدسپ نام که پیوسته روزه داشتی و شب را با راز و نیاز به درگاه بی‌نیاز به صبح رسانیدی. روزه و نمازِ شب رسمی است که او نهاده است.

خردمندان آگاه اندرز داده‌اند که وصف مردان پیش زنان نباید کرد، چه دلِ زنان جایگاهِ وساوس شیطان است و راهنمایشان به‌جای تعقّل سخن این و آن.

بازی روزگار چنین است آنکه بر پشت زین قرار می‌گیرد گاه باید زین بر پشت نهد.